شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران از آغاز فرآیند واگذاری مدیریت و بهره‌برداری ۶ فرودگاه کشور به بخش خصوصی خبر داد؛ طرحی که در راستای اجرای ظرفیت‌های قانونی برنامه هفتم پیشرفت و با محوریت توسعه فعالیت‌های اقتصادی و افزایش بهره‌وری زیرساخت‌های هوانوردی دنبال می‌شود.

احمدرضا بیاتی، معاون برنامه‌ریزی، نظارت و امور اقتصادی این شرکت، با اعلام این خبر گفت: فرودگاه‌های مشمول این طرح شامل رامسر، نوشهر، بم، سیرجان، بندرلنگه و پارس‌آباد هستند که مدیریت، بهره‌برداری، نگهداری و توسعه آنها در قالب مدل مشارکتی به سرمایه‌گذاران واجد شرایط واگذار خواهد شد.

کدام فرودگاه‌ها واگذار می‌شوند؟

بر اساس اعلام شرکت فرودگاه‌ها، شش فرودگاه منتخب با توجه به پراکندگی جغرافیایی و ظرفیت‌های منطقه‌ای انتخاب شده‌اند:

  • رامسر و نوشهر در نوار ساحلی مازندران با ظرفیت‌های گردشگری و گردشگرپذیر
  • بم و سیرجان در استان کرمان با پشتوانه صنعتی، معدنی و کشاورزی
  • بندرلنگه در هرمزگان با موقعیت استراتژیک دریایی و تجاری
  • پارس‌آباد در اردبیل با ظرفیت‌های کشاورزی و مرزی

به گفته بیاتی، هر یک از این فرودگاه‌ها متناسب با ویژگی‌های بومی خود، ظرفیت‌های متفاوتی در حوزه‌هایی نظیر گردشگری، تجارت، صنعت و کشاورزی دارند و حضور بخش خصوصی می‌تواند این ظرفیت‌های بالقوه را فعال کرده و به ایجاد فرصت‌های جدید سرمایه‌گذاری و اشتغال در مناطق منجر شود.

مدل واگذاری؛ OMD به چه معناست؟

مدل پیش‌بینی‌شده برای این واگذاری، OMD شامل «مدیریت، بهره‌برداری، نگهداری و توسعه» است. در این مدل، بخش خصوصی علاوه بر اداره امور جاری فرودگاه، مسئولیت نگهداری زیرساخت‌ها و توسعه خدمات و فضاهای پیرامونی را نیز بر عهده می‌گیرد.

معاون شرکت فرودگاه‌ها تأکید کرد: رویکرد اصلی ما استفاده از سرمایه، توان مدیریتی و ایده‌های نوآورانه بخش خصوصی برای ارتقای سطح خدمات فرودگاهی است. دولت به دنبال تصدی‌گری مستقیم نیست، بلکه می‌خواهد با ایجاد جذابیت اقتصادی برای سرمایه‌گذار، کیفیت خدمات را بهبود بخشد و درآمدهای پایدار ایجاد کند.

این واگذاری شامل واگذاری مالکیت نیست و صرفاً مدیریت و بهره‌برداری در چارچوب قوانین و ضوابط مربوط و تحت نظارت شرکت فرودگاه‌ها انجام خواهد شد. تمامی فعالیت‌ها باید مطابق با استانداردهای ایمنی هوانوردی و مقررات سازمان هواپیمایی کشوری باشد.

ظرفیت‌های اقتصادی فراتر از پرواز

بیاتی با اشاره به اینکه فرودگاه‌ها تنها محدود به باند و عملیات پروازی نیستند، گفت: فرودگاه‌ها از ظرفیت‌های متنوعی مانند اراضی پیرامونی، فضاهای تجاری، انبارها، خدمات پذیرایی، پارکینگ، تبلیغات محیطی و امکانات خدماتی برخوردارند که تاکنون به‌طور کامل فعال نشده است.

وی افزود: متناسب با موقعیت جغرافیایی هر فرودگاه، می‌توان از این ظرفیت‌ها برای توسعه فعالیت‌های اقتصادی استفاده کرد. برای نمونه، در فرودگاه‌های شمالی کشور توسعه گردشگری هوایی و خدمات مرتبط با مسافران، در فرودگاه‌های جنوبی توسعه تجارت و خدمات لجستیک دریایی-هوایی، و در فرودگاه‌های مناطق کویری و صنعتی، پشتیبانی از صنایع معدنی و کشاورزی می‌تواند در دستور کار قرار گیرد.

به گفته مسئولان، هدف نهایی این است که فرودگاه‌ها از یک زیرساخت هزینه‌بر به یک پیشران توسعه منطقه‌ای تبدیل شوند؛ به‌گونه‌ای که علاوه بر افزایش بهره‌وری و بهبود کیفیت خدمات برای مسافران، نقش مؤثری در رونق اقتصادی، جذب گردشگر و تقویت زنجیره تأمین منطقه ایفا کنند.

مهلت اعلام آمادگی تا ۸ مهر

فراخوان شناسایی متقاضیان و سرمایه‌گذاران از روز دوشنبه منتشر شده و تمامی اشخاص حقوقی و مجموعه‌های توانمند می‌توانند با بررسی شرایط، فرصت‌ها و الزامات اعلام‌شده، آمادگی خود را اعلام کنند.

بر این اساس، متقاضیان تا هشتم مهرماه فرصت دارند درخواست خود را برای حضور در این فرآیند ارائه دهند. پس از پایان مهلت و بررسی اهلیت و توانمندی متقاضیان، مراحل بعدی شامل ارزیابی فنی، مالی و مذاکرات قراردادی انجام خواهد شد.

شرکت فرودگاه‌ها از سرمایه‌گذاران علاقه‌مند دعوت کرده است با مراجعه به مبادی اعلام‌شده در فراخوان، جزئیات مربوط به هر فرودگاه، حجم سرمایه‌گذاری مورد نیاز، مدت قرارداد و تعهدات طرفین را مطالعه کنند.

چرا واگذاری فرودگاه‌های کوچک؟

بسیاری از فرودگاه‌های منطقه‌ای کشور با وجود برخورداری از زیرساخت مناسب، به دلیل تعداد محدود پروازها و نبود مدل اقتصادی پایدار، با ظرفیت پایین فعالیت می‌کنند. کارشناسان حوزه هوانوردی معتقدند ورود بخش خصوصی با رویکرد تجاری‌سازی می‌تواند با تنوع‌بخشی به منابع درآمدی - از جمله توسعه هاب‌های گردشگری، ایجاد مراکز لجستیک و خدمات بار هوایی - ضریب اشغال این فرودگاه‌ها را افزایش دهد.

تجربه جهانی نیز نشان می‌دهد مدیریت خصوصی فرودگاه‌های کوچک و متوسط در صورت نظارت دقیق حاکمیتی، منجر به چابکی بیشتر، کاهش هزینه‌های جاری و افزایش رضایت مسافران می‌شود. در ایران نیز برنامه هفتم پیشرفت به صراحت بر مشارکت بخش غیردولتی در توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل تأکید کرده است.

در پایان، معاون برنامه‌ریزی شرکت فرودگاه‌ها ابراز امیدواری کرد که با شکل‌گیری مشارکتی مؤثر و پایدار میان دولت و بخش خصوصی، ضمن ایجاد جذابیت اقتصادی برای سرمایه‌گذار، زمینه برای توسعه فرودگاه، ارتقای خدمات هوانوردی و رونق اقتصادی مناطق پیرامونی به‌طور همزمان فراهم شود.