کمیته فرعی شهرک‌سازی وابسته به اداره مدنی اسرائیل روز چهارشنبه سه طرح جدید برای توسعه شهرک‌ها در کرانه باختری اشغالی را بررسی می‌کند؛ طرح‌هایی که در مجموع ساخت ۷۴۷ واحد مسکونی را شامل می‌شوند. این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که تنها ساعاتی پیش از آن، ۱۲ کشور غربی از برنامه خود برای محدودسازی تجارت کالاهای تولیدشده در شهرک‌های اسرائیلی خبر داده بودند.

به گزارش منابع عبری و به نقل از سازمان اسرائیلی «بیمکوم» که فعالیت‌های آن بر رصد و مخالفت با گسترش شهرک‌سازی متمرکز است، این سه طرح در مناطق «یتاو غرب»، «ماعوز» و «عادی عاد» اجرا خواهد شد.

جزئیات سه طرح شهرک‌سازی

مهم‌ترین بخش این بسته شهرک‌سازی، طرح ایجاد شهرک جدید «یتاو غرب» در دره اردن است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، این طرح شامل ساخت ۲۸۱ واحد مسکونی در نزدیکی منطقه‌ای است که پیش‌تر جامعه فلسطینی «رأس عین العوجا» در آن سکونت داشت.

ساکنان رأس عین العوجا که تا اواخر ژانویه گذشته در این منطقه حضور داشتند، از زمین‌های اطراف برای کشاورزی و چرای دام استفاده می‌کردند. سازمان بیمکوم اعلام کرده است که این جامعه، بزرگ‌ترین جامعه دامدار فلسطینی در کرانه باختری محسوب می‌شد و ساکنان آن در نهایت به دلیل آنچه «خشونت و فشار مستمر از سوی شهرک‌نشینان» عنوان شده، ناچار به ترک اجباری منطقه شدند.

دو طرح دیگر نیز به توسعه شهرک‌های موجود اختصاص دارد:

  • شهرک ماعوز در منطقه جنین: ساخت ۹۹ واحد مسکونی جدید
  • شهرک عادی عاد در منطقه رام‌الله: ساخت ۳۶۷ واحد مسکونی جدید

نکته قابل توجه این است که اسرائیل در ماه مه ۲۰۲۵، این دو پایگاه را که پیش‌تر به عنوان پایگاه‌های غیررسمی شهرک‌نشینان شناخته می‌شدند، به عنوان شهرک‌های مستقل و رسمی به رسمیت شناخت و اکنون در حال گسترش زیرساخت‌های آنها است.

تداوم سیاست توسعه شهرک‌ها از ۲۰۲۲

کابینه بنیامین نتانیاهو اعلام کرده است که از زمان آغاز به کار دولت کنونی در اواخر سال ۲۰۲۲ تاکنون، ایجاد ۱۰۴ شهرک جدید و ۱۶۰ پایگاه کشاورزی را در سراسر کرانه باختری تصویب کرده است. این آمار نشان‌دهنده شتاب بی‌سابقه در روند شهرک‌سازی در سال‌های اخیر است.

بر اساس آمار ارائه‌شده از سوی نهادهای فلسطینی، در حال حاضر حدود ۷۵۰ هزار شهرک‌نشین اسرائیلی در ۱۵۶ شهرک و ۳۶۰ پایگاه کوچک و بزرگ در کرانه باختری از جمله شرق قدس زندگی می‌کنند. این جمعیت به طور مستمر در حال افزایش است و توسعه شهرک‌ها به یکی از اصلی‌ترین عوامل تنش در سرزمین‌های اشغالی تبدیل شده است.

واکنش بین‌المللی و جایگاه حقوقی شهرک‌سازی

جامعه بین‌المللی و نهادهای حقوقی سازمان ملل بارها تأکید کرده‌اند که شهرک‌سازی اسرائیل در سرزمین‌های اشغالی فلسطین، از جمله کرانه باختری و شرق قدس، مغایر با حقوق بین‌الملل و قطعنامه‌های شورای امنیت به‌ویژه قطعنامه ۲۳۳۴ است. بر اساس این قطعنامه، هرگونه فعالیت شهرک‌سازی در اراضی اشغالی از سال ۱۹۶۷ فاقد وجاهت قانونی و مانع اصلی بر سر راه راه‌حل دو دولتی تلقی می‌شود.

اعلام اخیر ۱۲ کشور غربی برای محدود کردن تجارت کالاهای شهرک‌ها نیز در همین چارچوب ارزیابی می‌شود؛ اقدامی که اگرچه از سوی تل‌آویو با بی‌اعتنایی مواجه شده، اما نشان‌دهنده فشار فزاینده دیپلماتیک بر اسرائیل برای توقف توسعه شهرک‌ها است.

با این حال، بررسی طرح جدید ۷۴۷ واحدی در کمیته شهرک‌سازی نشان می‌دهد که دولت اسرائیل نه تنها قصد عقب‌نشینی از این سیاست را ندارد، بلکه در مسیر تثبیت و گسترش حضور شهرک‌نشینان در مناطق راهبردی مانند دره اردن گام برمی‌دارد؛ منطقه‌ای که از نظر امنیتی و کشاورزی برای فلسطینیان اهمیت حیاتی دارد و توسعه شهرک‌ها در آن می‌تواند چشم‌انداز تشکیل دولت مستقل فلسطینی را بیش از پیش تضعیف کند.