شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی پرونده جنجالی فعالیتهای هستهای سوریه در دوره حکومت پیشین این کشور را مختومه اعلام کرد. این تصمیم که با اجماع اعضای شورا اتخاذ شده، به یکی از طولانیترین پروندههای پادمانی آژانس پس از ۱۴ سال پایان میدهد.
بر اساس گزارشها، دلیل اصلی بسته شدن این پرونده، همکاری دولت جدید سوریه با آژانس و فراهم کردن امکان بازدید بازرسان از سایتهای مورد نظر عنوان شده است. پرونده سوریه از سال ۲۰۱۱ و پس از تصویب قطعنامه عدم پایبندی این کشور به تعهدات هستهای، در دستور کار شورای حکام قرار داشت.
بازدید بازرسان از دیرالزور و سایت دوم
بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی ماه گذشته از دو سایت در سوریه بازدید کردند. یکی از این سایتها در منطقه دیرالزور واقع شده و سایت دوم نیز محلی است که مقامهای دولت جدید سوریه خود به آژانس معرفی کرده بودند.
این بازدیدها در چارچوب راستیآزمایی ادعاهای مربوط به فعالیتهای هستهای اعلامنشده سوریه در سالهای گذشته انجام شد. آژانس اعلام کرده است دسترسیهای فراهمشده از سوی دمشق، امکان ارزیابی میدانی دقیقتر را برای تیم فنی فراهم کرده است.
دولت کنونی سوریه پس از تغییر حکومت در این کشور، رویکرد همکاریجویانهتری با نهادهای بینالمللی از جمله آژانس در پیش گرفته و همین مسئله در تصمیم اخیر شورای حکام به طور ویژه مورد توجه قرار گرفته است.
ادعای گروسی درباره رآکتور دیرالزور
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز دوشنبه در اظهاراتی مدعی شد رآکتوری که در دیرالزور شناسایی شده، تقریبا تکمیل شده بود و در دوران حکومت سابق به صورت مخفیانه ساخته شده است.
گروسی ادعا کرد این تاسیسات میتوانسته برای تولید مواد لازم جهت ساخت سلاح هستهای مورد استفاده قرار گیرد. این ادعا در حالی مطرح میشود که سوریه همواره هرگونه تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای را رد کرده بود و تاسیسات دیرالزور نیز در سال ۲۰۰۷ در حمله هوایی اسرائیل تخریب شد.
پرونده دیرالزور از همان زمان به محور اصلی اختلاف میان سوریه و آژانس تبدیل شد. آژانس معتقد بود این سایت یک رآکتور هستهای اعلامنشده بوده، در حالی که دمشق آن را یک تاسیسات نظامی غیرهستهای معرفی میکرد.
پایان قطعنامه ۲۰۱۱ با اجماع کامل
دو دیپلمات آگاه در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه تایید کردند شورای حکام با اجماع تصمیم گرفته است قطعنامه سال ۲۰۱۱ درباره عدم پایبندی سوریه به تعهدات پادمانی خود را خاتمهیافته اعلام کند.
این اجماع از نظر دیپلماتیک حائز اهمیت است، زیرا نشان میدهد حتی کشورهایی که پیشتر مواضع سختگیرانهتری درباره پرونده سوریه داشتند، اکنون با توجه به همکاریهای اخیر، با بسته شدن پرونده موافقت کردهاند.
در بیانیه مرتبط با این تصمیم، به طور خاص از همکاری دولت کنونی سوریه با آژانس قدردانی شده و این همکاری به عنوان عامل کلیدی در ایجاد امکان راستیآزمایی و جمعبندی پرونده توصیف شده است.
قطعنامه جدید چهار کشور عربی و درخواست تداوم همکاری
قطعنامه جدیدی که به بسته شدن پرونده منجر شد، به پیشنهاد چهار کشور عربی شامل مصر، اردن، مراکش و عربستان سعودی ارائه شده بود. این قطعنامه ضمن اعلام پایان اعتبار قطعنامه ۲۰۱۱، از سوریه میخواهد همکاری خود با آژانس را به طور کامل ادامه دهد.
یکی از محورهای اصلی درخواستشده، ادامه همکاری در زمینه عملیات حفاری و نمونهبرداری در سایت دیرالزور است تا آژانس بتواند ارزیابی نهایی خود را درباره ماهیت دقیق تاسیسات تخریبشده تکمیل کند.
همچنین در این قطعنامه از مدیرکل آژانس خواسته شده است در صورت لزوم و با توجه به نتایج فعالیتهای جاری و آتی در سوریه، شورای حکام را به طور مستمر در جریان آخرین تحولات قرار دهد. این بند به معنای آن است که اگرچه پرونده به طور رسمی بسته شده، اما نظارت فنی آژانس بر فعالیتهای آتی سوریه همچنان ادامه خواهد داشت.
کارشناسان مسائل بینالملل معتقدند بسته شدن پرونده سوریه میتواند الگویی برای حل و فصل سایر پروندههای پادمانی از طریق تعامل و دسترسیهای داوطلبانه باشد، هرچند ادعاهای مطرحشده درباره ماهیت سایت دیرالزور همچنان محل بحث میان ناظران باقی خواهد ماند.
نظرات (0)