سه کشور ایران، روسیه و چین روز چهارشنبه با انتشار بیانیهای مشترک، هرگونه ارجاع موضوع ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد را فاقد وجاهت حقوقی دانستند و هشدار دادند که این اقدام در راستای تشدید وضعیت موجود و در تناقض با ادعای بانیان آن مبنی بر پایبندی به دیپلماسی سازنده انجام میشود.
در این بیانیه که بهصورت مشترک منتشر شده، آمده است: «ارجاع ادعایی به شورای امنیت فاقد مبنای حقوقی است، با هدف تشدید وضعیت صورت میگیرد و با تعهد اعلامشده بانیان پیشنویس به دیپلماسی سازگار نیست. بنابراین، همه کشورهای عضو مسئولیتپذیر را تشویق میکنیم پیامدهای آن را بهدقت بررسی کنند و از حمایت از پیشنویس قطعنامه خودداری ورزند.»
انتقاد از پیشنویس قطعنامه؛ نادیده گرفتن ریشه بحران
تهران، مسکو و پکن با اشاره به پیشنویس قطعنامهای که از سوی برخی کشورها ارائه شده، تصریح کردند که این متن، صرفنظر از کاستیهای شکلی و محتوایی، حتی به حملاتی که علت اصلی و عامل اساسی شکلگیری وضعیت کنونی بودهاند، اشارهای صریح ندارد.
به باور سه کشور، نادیده گرفتن این حملات در حالی صورت میگیرد که همین اقدامات، بستر بسیاری از چالشهای بعدی در حوزه اجرای پادمانها و همکاریهای فنی را فراهم کرده است. از نگاه بیانیه، پیشنویس جدید نهتنها به کاهش تنش کمک نمیکند، بلکه تلاشی دیگر برای اعمال فشار بیشتر بر ایران و تضعیف مسیر همکاری میان تهران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی است.
ادعای عدم پایبندی در ژوئن ۲۰۲۵؛ اقدامی سیاسی و بیاساس
در بخش دیگری از بیانیه، سه کشور به موضوع احراز آنچه «عدم پایبندی ادعایی ایران به تعهدات پادمانی» در ژوئن ۲۰۲۵ عنوان شده، پرداخته و آن را دارای انگیزه سیاسی و بیاساس توصیف کردند.
بر اساس این بیانیه، همین اقدام زمینه را برای حمله به تأسیسات هستهای ایران که تحت پادمان آژانس قرار داشتند، هموار کرد و به ریشه دشواریهای بعدی در اجرای پادمانها در ایران تبدیل شد. ایران، روسیه و چین تاکید کردند که نمیتوان بدون توجه به این سیر تحولات، تصویری دقیق از وضعیت فعلی ارائه داد.
پایان قطعنامه ۲۲۳۱ و بیاعتباری سازوکار اسنپبک
یکی از محورهای اصلی بیانیه، تأکید بر خاتمه تمامی مفاد قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت در تاریخ ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ است. سه کشور تصریح کردند بر همین مبنا، تلاش سه کشور اروپایی برای فعالسازی سازوکار موسوم به «اسنپبک» باطل و فاقد اثر حقوقی است.
در همین راستا، بیانیه میافزاید درخواست از مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای گزارشدهی درباره اجرای آن دسته از قطعنامهها نیز فاقد مبنای حقوقی است و خطر سیاسیکردن پروندهای را به همراه دارد که ماهیتاً باید در چارچوب فنی باقی بماند. به اعتقاد تهران، مسکو و پکن، کشاندن موضوعات فنی به عرصه تسویهحسابهای سیاسی، اعتبار سازوکارهای تخصصی بینالمللی را تضعیف میکند.
محکومیت حملات به تأسیسات هستهای تحت پادمان
ایران، روسیه و چین با محکومیت شدید حملات مکرر علیه تأسیسات هستهای ایران که تحت نظارت و پادمان آژانس قرار دارند و همچنین تداوم تهدید به تجاوز، تاکید کردند که این اقدامات وضعیتی بیسابقه در تاریخ آژانس ایجاد کرده و بنیانهای معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) را هدف قرار میدهد.
در بیانیه آمده است که ادامه حملات، از جمله حملات آمریکا علیه کشورمان در روزهای اخیر، شرایط امنیتی حاکم را بهگونهای رقم زده که عملاً اجرای عادی پادمانهای آژانس در ایران را غیرممکن کرده است؛ واقعیتی که به گفته سه کشور، در گزارشهای اخیر مدیرکل آژانس نیز مورد اذعان قرار گرفته است.
همکاری ایران با آژانس و ضرورت تضمینهای مؤثر
با وجود این شرایط استثنایی، سه کشور از تداوم همکاری ایران با آژانس خبر داده و پاسخ مثبت تهران به درخواست دسترسی به نیروگاه هستهای بوشهر برای اواسط سپتامبر ۲۰۲۶ را نشانهای روشن از تعهد ایران به تعامل سازنده و مبتنی بر حسننیت دانستند.
در بیانیه تاکید شده است که برای توسعه بیشتر همکاریهای ایران با آژانس، ارائه تضمینهای مؤثر، بهویژه تضمین عدم تکرار چنین حملات و تهدیداتی، ضروری است. به باور امضاکنندگان بیانیه، بدون چنین تضمینهایی، نمیتوان انتظار داشت همکاریهای فنی در فضایی پایدار و قابل پیشبینی ادامه یابد.
تأکید بر حق مسلم هستهای صلحآمیز و تعهد به عدم اشاعه
نویسندگان بیانیه همچنین بر تعهد دیرینه ایران به عدم اشاعه بهعنوان عضو معاهده انپیتی تأکید کرده و یادآور شدند که تحقق کامل و مؤثر حق سلبناپذیر کشورها برای تحقیق، تولید و استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای باید بهصورت کامل محترم شمرده شود.
از نگاه ایران، روسیه و چین، برخورد گزینشی با این حق و اعمال فشارهای فراحقوقی، نهتنها به حلوفصل مسائل کمک نمیکند، بلکه اعتماد به نظام حقوقی بینالمللی در حوزه هستهای را نیز مخدوش میسازد.
دیپلماسی، تنها مسیر عملی پیشرو
بیانیه سهجانبه در بخش پایانی خود تصریح میکند که راهحل پایدار برای وضعیت کنونی تنها از مسیر توقف فوری و دائمی تمامی حملات، رفع تهدید به تجاوز بیشتر و پذیرش این اصل به دست میآید که همه پرسشهای مشروع درباره برنامه هستهای ایران باید منحصراً از طریق گفتوگو و دیپلماسی بررسی شود.
ایران، روسیه و چین تاکید کردند که گفتوگو و دیپلماسی، بهعنوان تنها مسیر عملی پیشرو، باید مبنای هرگونه بررسی و تصمیمگیری درباره آینده پرونده هستهای ایران قرار گیرد و هرگونه اقدام یکجانبه یا شتابزده در شورای امنیت، تنها به پیچیدهتر شدن شرایط و تضعیف دیپلماسی خواهد انجامید.
نظرات (0)