شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی در اقدامی جنجالی، قطعنامه پیشنهادی آمریکا و سه کشور اروپایی علیه برنامه هستهای ایران را تصویب کرد؛ مصوبهای که بر اساس آن پرونده ایران پس از حدود دو دهه بار دیگر به شورای امنیت سازمان ملل متحد گزارش خواهد شد.
خبرگزاری رویترز به نقل از منابع حاضر در نشست شورای حکام گزارش داده است که این قطعنامه با استناد به آنچه «نقض تعهدات در زمینه منع اشاعه هستهای» خوانده شده، به تصویب رسیده و اجرای آن به معنای بازگشت پرونده ایران به شورای امنیت پس از ۲۰ سال وقفه است.
جزئیات رأیگیری و بانیان قطعنامه
بر اساس گزارشهای منتشرشده، این قطعنامه که پیشنویس آن از سوی ایالات متحده، فرانسه، انگلیس و آلمان ارائه شده بود، با ۲۳ رأی موافق، ۸ رأی ممتنع و ۳ رأی مخالف به تصویب رسید. سه کشور چین، روسیه و نیجر به این قطعنامه رأی منفی دادند.
حامیان این قطعنامه مدعی شدهاند که ایران به تعهدات خود در چارچوب پیمان منع اشاعه پایبند نبوده و همکاری کاملی با آژانس نداشته است. این ادعا در حالی مطرح میشود که تهران بارها تأکید کرده برنامه هستهایاش صرفاً صلحآمیز است و همکاریهایش با آژانس در چارچوب تعهدات پادمانی ادامه دارد.
واکنش مشترک ایران، روسیه و چین
بلافاصله پس از تصویب قطعنامه، ایران، روسیه و چین در بیانیهای مشترک، اقدام آمریکا و تروئیکای اروپایی برای ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت را به شدت محکوم کردند.
در این بیانیه تأکید شده است که پیشنویس قطعنامه ارائهشده، صرفنظر از کاستیهای شکلی و محتوایی فراوان، حتی به حملاتی که «علت اصلی و عامل اساسی شکلگیری وضعیت کنونی» بودهاند، اشاره صریحی نکرده است. سه کشور تصریح کردهاند که نادیده گرفتن این حملات، رویکردی یکجانبه و سیاسی است که اعتبار آژانس را زیر سؤال میبرد.
نمایندگی ایران نزد سازمانهای بینالمللی در وین نیز پیشتر و در واکنش به قطعنامههای مشابه اعلام کرده بود که نمیتوان به نهادی اعتماد کرد که به ابزاری در دست «جنگطلبان» تبدیل شده و حتی قادر به ابراز نگرانی درباره حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به تأسیسات هستهای ایران نیست.
پیشینه قطعنامههای اخیر علیه تهران
قطعنامه تازه شورای حکام، در ادامه روند فشارهای سیاسی ماههای اخیر علیه ایران ارزیابی میشود. در ۱۲ ژوئن سال گذشته (۲۲ خرداد ۱۴۰۴) نیز شورای حکام قطعنامهای را با پیشنهاد همین چهار کشور غربی تصویب کرد که در آن تهران به «عدم همکاری کامل با تحقیقات درباره آثار اورانیوم یافتشده در چند سایت هستهای» متهم شده بود.
همچنین در خردادماه امسال، شورای حکام در قطعنامهای دیگر از ایران خواسته بود سرنوشت تأسیسات هستهای بمبارانشده و میزان اورانیوم غنیشده نگهداریشده در این تأسیسات را به آژانس اطلاع دهد؛ درخواستی که از سوی تهران، اقدامی سیاسی و فاقد مبنای فنی توصیف شد.
مقامهای ایرانی تأکید دارند که حملات اخیر به تأسیسات هستهای کشور، که از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی صورت گرفته، ناقض آشکار حقوق بینالملل و اساسنامه آژانس است و شورای حکام به جای محکوم کردن این حملات، با تصویب قطعنامههای سیاسی، عملاً از متجاوزان حمایت میکند.
پیامدهای ارجاع پرونده به شورای امنیت
ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت پس از ۲۰ سال، تحولی مهم در پرونده هستهای کشور محسوب میشود. هرچند گزارش به شورای امنیت لزوماً به معنای تصویب تحریمهای جدید نیست، اما میتواند زمینه را برای افزایش فشارهای سیاسی و حقوقی علیه تهران فراهم کند.
کارشناسان معتقدند این اقدام بیش از آنکه ماهیت فنی داشته باشد، واجد پیام سیاسی روشن است و نشان میدهد آمریکا و اروپا در تلاش هستند با استفاده از سازوکارهای آژانس، پرونده ایران را بار دیگر در سطح شورای امنیت بینالمللیسازی کنند.
در مقابل، ایران، روسیه و چین هشدار دادهاند که چنین رویکردی میتواند به تضعیف هرچه بیشتر اعتبار و بیطرفی آژانس بینالمللی انرژی اتمی منجر شود و مسیر دیپلماسی برای حلوفصل مسائل باقیمانده را دشوارتر سازد.
نظرات (0)