گزارشی که شامگاه گذشته درباره حملات موشکی منتسب به سپاه پاسداران به مواضع آمریکا در خاک اردن منتشر شده، بار دیگر بحث توان پدافند هوایی آمریکا در منطقه را برجسته کرده است. در این گزارش ادعا شده که در جریان این حمله، چند نظامی آمریکایی کشته و زخمی شده‌اند و سامانه‌های دفاعی مستقر نتوانسته‌اند به‌طور کامل مانع اصابت موشک‌ها شوند.

جزئیات ادعایی حمله و آمار تلفات

باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از منابع آگاه گزارش داده است که در پی حمله موشکی شامگاه گذشته به مواضع آمریکا در اردن، دست‌کم سه نظامی آمریکایی کشته و پنج نفر دیگر زخمی شده‌اند. این آمار تا لحظه انتشار گزارش از سوی منابع رسمی آمریکایی به‌صورت مستقل تأیید نشده و به‌عنوان ادعای منابع آگاه مطرح شده است.

در این گزارش اشاره‌ای به محل دقیق اصابت، نوع موشک‌های شلیک‌شده و میزان خسارت مادی نشده، اما تأکید شده که حمله در چارچوب پاسخ موشکی به حضور و فعالیت‌های نظامی آمریکا در منطقه ارزیابی می‌شود. فیلم منتشرشده همراه خبر نیز با همین روایت همرسانی شده است.

چرا پدافند آمریکا آسیب‌پذیر توصیف شده است؟

نکته محوری گزارش، تحلیل دلایل ناکامی احتمالی پدافند هوایی آمریکا در رهگیری کامل موشک‌هاست. به ادعای منابع مورد استناد، دو عامل اصلی در کاهش کارایی سامانه‌های دفاعی نقش داشته است:

  • کمبود موشک‌های رهگیر پاتریوت: سامانه‌های پاتریوت برای انهدام اهداف مهاجم به ذخیره کافی موشک رهگیر نیاز دارند. کاهش موجودی این موشک‌ها، نرخ مقابله همزمان با چند هدف را به‌شدت پایین می‌آورد.
  • تغییر دکترین از دفاع منطقه‌ای به دفاع نقطه‌ای: بر اساس این ادعا، آمریکا در ماه‌های اخیر رویکرد خود را از پوشش گسترده منطقه‌ای به حفاظت متمرکز از نقاط حساس و پایگاه‌های مشخص تغییر داده است. این تغییر اگرچه از تأسیسات کلیدی محافظت می‌کند، اما می‌تواند شکاف‌هایی در پوشش کلی ایجاد کند.

کارشناسان مورد اشاره در گزارش معتقدند همین دو عامل در کنار ویژگی‌های فنی موشک‌های بالستیک، باعث شده سامانه‌های پدافندی نتوانند همه پرتابه‌ها را پیش از اصابت منهدم کنند.

پاتریوت در برابر موشک‌های بالستیک قدرتمند

سامانه پاتریوت (Patriot) یکی از اصلی‌ترین سامانه‌های پدافند هوایی و موشکی آمریکا و متحدانش در خاورمیانه است که در نسخه‌های PAC-2 و PAC-3 برای مقابله با هواپیما، پهپاد، موشک کروز و تا حدی موشک بالستیک تاکتیکی طراحی شده است. با این حال، کارشناسان نظامی همواره تأکید کرده‌اند که رهگیری موشک‌های بالستیک با سرعت بالا، مسیر سهموی و زمان پرواز کوتاه، چالشی متفاوت از رهگیری اهداف آیرودینامیک است.

در گزارش باشگاه خبرنگاران جوان نیز به همین نکته اشاره شده که ناتوانی برخی سامانه‌های دفاعی در مقابله با موشک‌های بالستیک قدرتمند ایران از دیگر عوامل آسیب‌پذیری توصیف شده است. موشک‌های بالستیک به‌دلیل سرعت نهایی بالا، قابلیت مانور در فاز پایانی و پرتاب انبوه و همزمان، می‌توانند سامانه‌های رهگیر را اشباع کنند و احتمال عبور دست‌کم بخشی از آن‌ها از تور پدافندی را افزایش دهند.

اردن در نقش میزبان پایگاه‌های آمریکایی

اردن در سال‌های اخیر به یکی از میزبانان مهم نیروهای آمریکایی در منطقه تبدیل شده و پایگاه‌هایی مانند «برج ۲۲» در نزدیکی مرز سوریه و پایگاه هوایی «موفق السلطی» از جمله نقاط حضور مستمر نظامیان آمریکایی به‌شمار می‌روند. موقعیت جغرافیایی اردن میان عراق، سوریه، عربستان و سرزمین‌های اشغالی، این کشور را به حلقه‌ای کلیدی در شبکه لجستیکی و پدافندی آمریکا در خاورمیانه بدل کرده است.

پیش‌تر نیز گزارش‌هایی از حملات پهپادی و راکتی به مواضع آمریکایی در اردن و شرق سوریه منتشر شده بود که در برخی موارد با تلفات همراه بود. همین سابقه باعث شده هر گزارش جدید از حمله به این مواضع، حساسیت بالایی در محافل رسانه‌ای و امنیتی ایجاد کند.

چه چیزی هنوز تأیید نشده است؟

با وجود جزئیات مطرح‌شده، چند نکته مهم همچنان نیازمند راستی‌آزمایی مستقل است: نخست، آمار دقیق تلفات و زخمی‌ها که تاکنون تنها از سوی منابع آگاهِ مورد استناد رسانه منتشرکننده مطرح شده؛ دوم، میزان موفقیت یا ناکامی سامانه‌های پاتریوت و سایر سامانه‌های همراه در رهگیری؛ و سوم، واکنش رسمی پنتاگون و فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) که معمولاً با تأخیر و پس از بررسی‌های میدانی اطلاع‌رسانی می‌کند.

تا زمان انتشار بیانیه رسمی از سوی مقامات آمریکایی یا اردنی، روایت فعلی را باید در حد یک گزارش رسانه‌ای مبتنی بر منابع غیررسمی دانست که ابعاد فنی و عملیاتی آن از سوی کارشناسان مختلف قابل بحث و ارزیابی است. آنچه مسلم است، افزایش فشار بر شبکه پدافندی آمریکا در منطقه و لزوم بازنگری در ذخایر رهگیر و آرایش سامانه‌ها، موضوعی است که حتی در گزارش‌های غربی نیز در ماه‌های گذشته به آن اشاره شده است.