مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران از آغاز اجرای طرح بازآفرینی محلات آسیب‌دیده از جنگ در ۲۰ شهر و ۱۱ استان کشور خبر داد. این طرح با هدف جبران خسارت‌های واردشده به بافت‌های فرسوده و ناکارآمد شهری در جریان جنگ تحمیلی اخیر، و با رویکردی مشارکتی و فرهنگی-اجتماعی دنبال می‌شود.

عبدالرضا گلپایگانی، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری، شامگاه چهارشنبه در حاشیه بازدید از سکونتگاه‌های غیررسمی و مناطق حاشیه‌نشین شهر ملایر در گفت‌وگو با خبرنگاران، جزئیات این برنامه ملی را تشریح کرد.

آسیب مضاعف جنگ در بافت‌های فرسوده و ریزدانه

گلپایگانی با اشاره به ویژگی‌های کالبدی محلات هدف گفت: آسیبی که شهرهای ما در جنگ دیدند، در بافت‌های فرسوده به دلیل ریزدانگی، معابر کم‌عرض و سازه‌های ناپایدار بسیار گسترده‌تر و عمیق‌تر بوده است. به همین دلیل میزان تخریب و ناپایداری در این محدوده‌ها به مراتب بیشتر از سایر نقاط شهری بوده است.

وی افزود: پس از انجام بررسی‌های میدانی دقیق، تعداد واحدهای مسکونی آسیب‌دیده در این محلات به‌صورت کامل شناسایی و مستندسازی شده است تا برنامه بازآفرینی بر اساس نیاز واقعی هر محله تدوین شود.

تفکیک مسئولیت‌ها؛ بازسازی مسکن بر عهده بنیاد مسکن

مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری در خصوص تقسیم کار نهادهای مسئول توضیح داد: موضوع بازسازی مستقیم واحدهای مسکونی در مناطق جنگ‌زده بر عهده بنیاد مسکن انقلاب اسلامی است و شرکت بازآفرینی شهری در این بخش به‌صورت مستقیم ورود نکرده است.

به گفته وی، در گام نخست، ودیعه مسکن در اختیار مالکان واحدهای آسیب‌دیده قرار گرفته تا بتوانند به‌صورت موقت جابه‌جا شوند و در یک بازه زمانی مشخص، با مشارکت خود مردم و با استفاده از تسهیلات دولتی، نسبت به نوسازی واحدهای خود اقدام کنند.

این رویه باعث شده است فرآیند اسکان موقت و آغاز نوسازی بدون وقفه دنبال شود و فشار ناشی از بی‌سرپناهی بر خانوارهای آسیب‌دیده کاهش یابد.

فراتر از بازسازی؛ ارتقای سرانه‌های خدماتی و فرهنگی

گلپایگانی از تصمیم جدید وزارت راه و شهرسازی برای فراتر رفتن از بازسازی صرف کالبدی خبر داد و گفت: با توجه به اتفاقات رخ‌داده در این محلات و پایین بودن سرانه‌های خدماتی، فرهنگی و فضای سبز، تصمیم گرفته شد در صورت جلب رضایت ساکنان، نگاه بازآفرینی را توسعه دهیم.

بر این اساس، در محلات آسیب‌دیده علاوه بر نوسازی مسکن، فضاهای باز همگانی، پارک‌های محلی، فضاهای فرهنگی و یادمان‌هایی برای گرامیداشت شهدای جنگ ایجاد خواهد شد. وی تأکید کرد که این یادمان‌ها به‌ویژه برای شهدای جنگ رمضان و شهدای جنگ ۱۲ روزه اخیر در نظر گرفته شده است تا هویت تاریخی و ارزش‌های مقاومت در کالبد محله ماندگار شود.

تجربه موفق ورامین و قم؛ جابه‌جایی با رضایت کامل مردم

معاون وزیر راه و شهرسازی با اشاره به استقبال ساکنان از این رویکرد جدید گفت: در دو نمونه اجرا شده، ساکنان محله‌هایی در شهر ورامین و محله دروازه‌ری قم به‌طور کامل از طرح استقبال کردند و رضایت خود را اعلام داشتند.

در این دو محله، منازل مالکان با توافق کامل جابه‌جا شد و واحدهای مسکونی جایگزین در اختیار آنان قرار گرفت تا زمین‌های آزاد شده برای اجرای طرح‌های بازآفرینی شامل فضای سبز و فضاهای عمومی مورد استفاده قرار گیرد. گلپایگانی این تجربه را الگویی موفق برای تعمیم به سایر شهرها دانست.

فراخوان عمومی برای طراحی یادمان‌ها با مشارکت خانواده شهدا

وی رویکرد این طرح را کاملاً مشارکتی و رقابتی توصیف کرد و اظهار داشت: نحوه طراحی و اجرای فضاهای جدید به فراخوان عمومی گذاشته شده است. از همه طراحان، معماران و ایده‌پردازان دعوت کردیم ایده‌های خود را برای فضاهای همگانی و یادمان‌های شهدا ارسال کنند.

به گفته گلپایگانی، به ایده‌های برتر فرصت طراحی تفصیلی داده خواهد شد تا با مشارکت مستقیم مردم محله و خانواده‌های معظم شهدا، اثری شایسته و در شأن جایگاه شهدا خلق شود. این فرآیند تضمین می‌کند که طرح‌ها علاوه بر وجوه فنی و زیبایی‌شناختی، واجد مقبولیت اجتماعی و پیوند عمیق با خاطره جمعی محله باشند.

بازدید میدانی از ظرفیت‌های بازآفرینی ملایر

مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری امروز چهارشنبه در سفر به شهرستان ملایر، از محله‌های هدف بازآفرینی این شهر از جمله محله دولت‌آباد، عمارت منصوری، خانه سیف‌الدوله و محله‌های دژچنار و یخدان میرفتاح بازدید کرد.

در این بازدید میدانی که با حضور مسئولان محلی انجام شد، ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی و کالبدی ملایر برای اجرای برنامه‌های بازآفرینی مورد بررسی قرار گرفت و راهکارهای ارتقای کیفیت زندگی در سکونتگاه‌های غیررسمی و بافت‌های حاشیه‌نشین این شهر ارزیابی شد.

گلپایگانی تأکید کرد که ملایر به دلیل برخورداری از بافت تاریخی ارزشمند و در عین حال محلات نیازمند بهسازی، می‌تواند یکی از نمونه‌های شاخص پیوند میان حفاظت از میراث فرهنگی و نوسازی اجتماعی باشد و تجربه این شهر در اختیار سایر شهرهای هدف قرار خواهد گرفت.

  • اجرای طرح در ۲۰ شهر و ۱۱ استان آسیب‌دیده از جنگ
  • شناسایی دقیق واحدهای مسکونی آسیب‌دیده در بافت‌های فرسوده
  • پرداخت ودیعه مسکن و ارائه تسهیلات نوسازی از طریق بنیاد مسکن
  • ایجاد فضاهای سبز، خدماتی و یادمان شهدا با رضایت مردم
  • فراخوان ملی برای طراحی مشارکتی با حضور خانواده شهدا