وزیر نیرو با تشریح برنامه‌های کلان وزارت نیرو برای توسعه دیپلماسی انرژی، از تلاش برای اتصال شبکه برق ایران به روسیه از مسیر آذربایجان و ارمنستان خبر داد. عباس علی‌آبادی تأکید کرد ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی ممتاز خود می‌تواند نقش محوری در ترانزیت و تبادل برق منطقه‌ای ایفا کند و این ظرفیت باید به نفع مردم و کشورهای همسایه به کار گرفته شود.

استفاده از موقعیت جغرافیایی برای دیپلماسی انرژی

علی‌آبادی در جمع خبرنگاران با اشاره به ارزش ژئوپلیتیک ایران گفت: کشور ما در موقعیتی قرار گرفته که از نظر جغرافیای سیاسی بسیار ارزشمند است و بهره‌برداری درست از این موقعیت می‌تواند منافع اقتصادی و امنیتی پایداری برای مردم ایجاد کند. به گفته او، تلاش‌های گسترده‌ای در سال‌های اخیر برای فعال‌سازی این مزیت در حوزه آب و انرژی انجام شده است.

وزیر نیرو با مرور وضعیت اتصال‌های موجود اظهار کرد: در حال حاضر با پاکستان تا حدودی تبادل برق داریم، ارتباط اقتصادی محدودی با افغانستان برقرار است، با ترکمنستان متصل هستیم و با آذربایجان، ارمنستان و ترکیه نیز ارتباط شبکه‌ای داریم؛ هرچند برخی از این اتصال‌ها هنوز کامل نشده و نیاز به تقویت دارد. رفع همین گلوگاه‌ها می‌تواند زمینه را برای تبدیل ایران به هاب تبادل انرژی منطقه فراهم کند.

مسیر جدید اتصال به روسیه و گرجستان

علی‌آبادی از برنامه مشخص دولت برای اتصال به شمال خبر داد و گفت: طبق دستور رئیس‌جمهور، در تلاش هستیم از طریق آذربایجان و ارمنستان به گرجستان و سپس به روسیه متصل شویم. پس از تحقق این مرحله، توسعه ارتباط به سمت کشورهای جنوبی و کشورهای حاشیه خلیج فارس در دستور کار قرار خواهد گرفت تا همه طرف‌ها از مزایای آن بهره‌مند شوند.

به گفته وزیر نیرو، این طرح دو مزیت اصلی دارد؛ نخست ایجاد کریدور ترانزیت برق و دوم استفاده بهینه از ظرفیت شبکه برای پوشش نیازهای متقابل کشورها در زمان‌های اوج مصرف. او تأکید کرد موافقت‌های اولیه هم از سوی کشورهای مسیر و هم کشور مقصد اخذ شده و طرف‌های مقابل علاقه‌مندی بالایی برای اجرای طرح نشان داده‌اند.

علی‌آبادی افزود: اکنون یا از طریق واسطه و یا به صورت مستقیم به دنبال اتصال به شبکه روسیه هستیم تا بتوانیم از موقعیت جغرافیایی به شکل برد-برد استفاده کنیم. سال‌هاست وزارت نیرو این مسیر را پیگیری می‌کند و اکنون فرصت‌های دیپلماتیک مناسبی برای اتصال به شبکه‌های مختلف بین‌المللی فراهم شده است.

تبادل فصلی برق؛ ظرفیت برد-برد شمال و جنوب

وزیر نیرو یکی از منطق‌های اصلی اتصال منطقه‌ای را تفاوت فصل پیک مصرف دانست و توضیح داد: در کشورهای جنوبی، اوج مصرف برق در تابستان رخ می‌دهد، در حالی که در کشورهای شمالی، پیک در زمستان است. این تفاوت فصلی به کشورها اجازه می‌دهد در زمان اوج نیاز یکدیگر را پوشش دهند و ظرفیت بسیار ارزشمندی برای پایداری شبکه ایجاد می‌کند.

او ادامه داد: ما هم در شرق و هم در غرب کشور ظرفیت‌های سودمندی داریم و افق همکاری با پاکستان نیز از همین منظر قابل توجه است. اگر بتوانیم از گستره طول و عرض جغرافیایی به درستی استفاده کنیم، اتفاق بسیار مثبتی برای امنیت انرژی منطقه رقم خواهد خورد.

  • پوشش متقابل پیک تابستان و زمستان میان ایران و کشورهای شمالی
  • ایجاد درآمد ترانزیتی و ارتقای پایداری شبکه منطقه‌ای
  • توسعه مرحله‌ای اتصال از قفقاز به روسیه و سپس به جنوب و خلیج فارس

وضعیت شبکه برق کشور؛ پایداری در تابستان سخت

وزیر نیرو با اشاره به توانمندی شبکه داخلی گفت: شبکه برق کشور بسیار قدرتمند، بزرگ و تاب‌آور است و تاکنون کوچک‌ترین آسیبی ندیده؛ این افتخاری برای مردم و صنعت برق کشور است. به گفته او، این شبکه با اتکا به تجهیزات بومی توانسته زیر فشار سنگین، پایداری خود را حفظ کند.

علی‌آبادی با یادآوری شرایط تابستان اخیر اظهار کرد: با وجود فشار سنگین و حتی آسیب‌های ناشی از اقدامات خصمانه دشمن، تابستان را با اقتدار پشت سر گذاشتیم و تلاش شد مردم کمترین زحمت را متحمل شوند. او با عذرخواهی بابت سختی‌ها تأکید کرد شرایط به تدریج جبران و بهبود خواهد یافت و امروز در نقطه امیدواری قرار داریم، هرچند همچنان باید در مصرف انرژی صرفه‌جویی و مراقبت کرد.

وزیر نیرو تأکید کرد نگاه وزارت نیرو سخت‌گیری بیشتر بر مردم نیست، بلکه تلاش می‌شود سختی‌ها به حداقل برسد تا مردم با آرامش بیشتری از برق استفاده کنند و مسیر پیشرفت کشور ادامه یابد.

وی با ارائه آمار فنی افزود: ظرفیت شبکه کشور حدود ۱۰۳ هزار مگاوات است و در دوره اخیر نزدیک به ۱۰ هزار مگاوات نیروگاه جدید نصب شده است. برنامه‌ریزی شده تا پایان امسال نیز حدود چهار تا پنج هزار مگاوات دیگر به شبکه افزوده و متصل شود.

علی‌آبادی وضعیت فرکانس و ولتاژ شبکه را مطلوب توصیف کرد و گفت: امسال با وجود شرایط سخت، فرکانس شبکه در محدوده ۵۰ هرتز به طور پایدار نگه داشته شد که دستاوردی افتخارآمیز است. این در حالی است که در همین بازه زمانی، کشورهایی مانند ترکمنستان، عراق، ازبکستان و قزاقستان با ناپایداری و حتی فروپاشی مقطعی شبکه مواجه شدند و حتی در اروپا نیز نمونه‌هایی از فروپاشی شبکه گزارش شد.

به گفته او، این پایداری حاصل همکاری مردم و تلاش شبانه‌روزی همکاران صنعت برق و مدیریت دقیق واحدهای نیروگاهی بوده است؛ به نحوی که میزان خروج اضطراری واحدها از مدار به شدت کاهش یافته و در بسیاری از مقاطع به کمتر از دو درصد رسیده است. وزیر نیرو افزود: حتی با وجود چالش‌های سوخت‌رسانی و تهاجم دشمن، از نظر فنی خوداتکا هستیم و اگر کسری مقطعی ایجاد شود، به سرعت قابل رفع است؛ مشکل اصلی از نظر ظرفیت نیروگاهی وجود ندارد.

تمرکز بر انرژی خورشیدی و مالکیت مردمی نیروگاه‌ها

وزیر نیرو برنامه توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر به‌ویژه خورشیدی را یکی از اولویت‌های اصلی دانست و گفت: هدف ما تجهیز هر خانه به ظرفیت خورشیدی است، اما این هدف به صورت کامل در همه استان‌ها و به ویژه در ساختمان‌های بلندمرتبه به دلیل محدودیت فضا به طور کامل قابل تحقق نیست.

او راهکار جایگزین را توسعه مزارع خورشیدی مشارکتی عنوان کرد و توضیح داد: مزارع خورشیدی در اختیار مردم قرار گرفته تا آحاد ملت بتوانند مالک نیروگاه خورشیدی شوند. برق تولیدی این مالکان به صورت تضمینی خریداری می‌شود و به میزان مشارکتی که داشته‌اند، تأمین و خرید برق آنها تضمین خواهد شد تا هم درآمد پایداری برای مردم ایجاد شود و هم به توسعه انرژی پاک کمک کند.

گواهی صرفه‌جویی آب و ساماندهی ماینرها

علی‌آبادی در بخش دیگری از سخنان خود به طرح‌های اقتصادی وزارت نیرو اشاره کرد و گفت: گواهی معاملات صرفه‌جویی آب طی دو تا سه هفته آینده ابلاغ خواهد شد. این ابزار می‌تواند انگیزه اقتصادی برای مدیریت مصرف آب ایجاد کند.

وی همچنین از طرح ساماندهی ماینرها خبر داد و افزود: کلیات این طرح به تصویب رسیده، اما جزئیات اجرایی آن همچنان در حال مذاکره و گفت‌وگو با مجلس شورای اسلامی است تا چارچوبی متوازن برای تأمین برق، شفافیت و جلوگیری از فشار بر شبکه تدوین شود.

وزیر نیرو در پایان تأکید کرد توسعه اتصال‌های منطقه‌ای، ترانزیت برق و سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر، سه ضلع راهبرد وزارت نیرو برای افزایش تاب‌آوری، کاهش ناترازی و استفاده حداکثری از مزیت جغرافیایی ایران است؛ راهبردی که در صورت تکمیل، منافع آن به شکل متقابل میان ایران و همسایگان توزیع خواهد شد.