جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور ایالات متحده، در اظهاراتی تازه مدعی شد که دستیابی به توافق میان واشنگتن و تهران در صورت تمایل دونالد ترامپ امکان‌پذیر است. او این موضوع را در کنار ادعاهایی تکراری علیه برنامه انرژی و درآمدهای نفتی ایران مطرح کرد.

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، ونس با تکرار برخی ادعاهای پیشین مقام‌های آمریکایی علیه ایران، گفت صادرات محصولات نفتی ایران متوقف شده و تهران دیگر درآمدی از بخش انرژی به دست نمی‌آورد. وی بر همین اساس نتیجه گرفت که دولت آمریکا اکنون در موقعیت توافق با ایران قرار دارد، مشروط به اینکه ترامپ چنین تصمیمی بگیرد.

ادعای توقف صادرات نفت ایران

معاون ترامپ در سخنان خود مدعی شد فشارهای اقتصادی و محدودیت‌های اعمال‌شده علیه تهران موجب توقف صادرات نفت و قطع درآمدهای انرژی این کشور شده است. این در حالی است که آمارهای رسمی و گزارش‌های نهادهای بین‌المللی در ماه‌های گذشته همچنان از ادامه صادرات نفت ایران، هرچند با فراز و نشیب و تحت تحریم، حکایت داشته و ادعای توقف کامل آن با واقعیت‌های بازار انرژی فاصله دارد.

واشنگتن در سال‌های اخیر همواره تلاش کرده با بزرگ‌نمایی اثر تحریم‌ها، تصویر توقف کامل فروش نفت ایران را به افکار عمومی ارائه دهد. با این حال به اذعان بسیاری از تحلیلگران، ایران با وجود تحریم‌های گسترده، مسیرهای متنوعی برای عرضه نفت خود حفظ کرده و ادعای «درآمد صفر» از انرژی، بیشتر جنبه سیاسی و تبلیغاتی دارد تا اقتصادی.

اشاره به نقش مستقیم ترامپ در تصمیم‌گیری

نکته قابل توجه در اظهارات ونس، گره زدن هرگونه توافق احتمالی به اراده شخصی دونالد ترامپ بود. او تأکید کرد اگر رئیس‌جمهور آمریکا بخواهد، توافق با ایران قابل دستیابی است. این موضع‌گیری نشان می‌دهد کاخ سفید می‌کوشد هرگونه تحرک دیپلماتیک را به تصمیم نهایی ترامپ منوط جلوه دهد و در عین حال توپ را در زمین تهران بیندازد.

این ادبیات در حالی تکرار می‌شود که دولت آمریکا در عمل هنوز چارچوب مشخص، پیشنهاد مکتوب یا مسیر مذاکراتی روشنی برای توافق جدید ارائه نکرده و صرفاً بر روایت «آمادگی برای توافق در صورت تمایل ترامپ» تأکید می‌کند.

اظهارات متناقض ترامپ درباره ایران

ادعای ونس در ادامه رشته اظهارات متناقض دونالد ترامپ درباره پرونده ایران مطرح شده است. رئیس‌جمهور آمریکا در هفته‌ها و ماه‌های اخیر چندین بار از نزدیک بودن توافق و پایان درگیری‌ها سخن گفته، اما هر بار روایت متفاوتی ارائه کرده است.

ترامپ روز چهارشنبه نیز در تازه‌ترین اظهارنظر خود مدعی شد آنچه او «تجاوز علیه ایران» خوانده، بلافاصله پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا در سوم نوامبر پایان خواهد یافت. این سخنان در حالی بیان می‌شود که پیش‌تر نیز وی بارها از ضرب‌الاجل‌های نزدیک برای توافق یا پایان تنش‌ها صحبت کرده بود، بدون آنکه این ادعاها به نتیجه عملی منجر شود.

تکرار چنین مواضعی از سوی ترامپ و معاونش، از نگاه ناظران بیش از آنکه نشانه یک ابتکار دیپلماتیک جدی باشد، تلاشی برای مدیریت فضای سیاسی داخلی آمریکا و ارسال سیگنال‌های متناقض به افکار عمومی ارزیابی می‌شود؛ رویکردی که در آن از یک سو از فشار حداکثری و توقف درآمدهای نفتی ایران سخن گفته می‌شود و از سوی دیگر امکان توافق فوری مطرح می‌گردد.

چشم‌انداز روابط واشنگتن و تهران

روابط ایران و آمریکا همچنان در وضعیت پیچیده و پرتنشی قرار دارد. موضوع هسته‌ای، تحریم‌های اقتصادی، مسائل منطقه‌ای و تبادل پیام‌های غیرمستقیم از طریق واسطه‌ها، محورهای اصلی این پرونده را تشکیل می‌دهد. تهران بارها تأکید کرده هرگونه توافق باید مبتنی بر رفع واقعی تحریم‌ها، تضمین پایبندی طرف مقابل و احترام به حقوق هسته‌ای ایران باشد.

در مقابل، واشنگتن با وجود طرح ادعای آمادگی برای توافق، همچنان سیاست فشار اقتصادی را دنبال می‌کند و در اظهارات رسمی مقام‌هایش، تصویر اغراق‌آمیزی از اثر تحریم‌ها بر اقتصاد ایران ارائه می‌دهد. کارشناسان معتقدند تا زمانی که این دوگانگی میان ادعای دیپلماسی و تداوم فشار حداکثری ادامه داشته باشد، چشم‌انداز دستیابی به توافق پایدار مبهم باقی خواهد ماند.