وزیر جهاد کشاورزی و رئیس کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی ایران و قزاقستان اعلام کرد ایران می‌تواند با تکیه بر موقعیت جغرافیایی ممتاز خود، به هاب منطقه‌ای برای انتقال محصولات کشاورزی قزاقستان به بازارهای کشورهای اسلامی، عربی و آفریقایی تبدیل شود.

غلامرضا نوری قزلجه در دیدار با محمود صفری، سفیر جدید جمهوری اسلامی ایران در قزاقستان، بر ضرورت تقویت زیرساخت‌های حمل‌ونقل و توسعه همکاری‌ها در حوزه کشت فراسرزمینی تأکید کرد و گفت امنیت غذایی جهان اسلام، موضوعی راهبردی و ماندگار است که ایران می‌تواند نقش محوری در آن ایفا کند.

ظرفیت ۱۰ برابری اراضی کشاورزی قزاقستان

نوری قزلجه با اشاره به توان بالای قزاقستان در بخش کشاورزی اظهار کرد این کشور حدود ۱۰ برابر ایران اراضی کشاورزی در اختیار دارد و ظرفیت صادرات سالانه آن بین ۱۰ تا ۱۲ میلیون تن انواع محصولات کشاورزی برآورد می‌شود.

به گفته وی، قوانین قزاقستان برای حضور سرمایه‌گذاران خارجی در بخش کشاورزی سختگیرانه است و سرمایه‌گذاری در این حوزه تنها به صورت مشارکتی امکان‌پذیر است؛ به گونه‌ای که سهم طرف خارجی حداکثر ۴۹ درصد تعیین شده است. با این حال، وسعت زمین‌های مستعد کشت و حاصلخیزی اراضی، جذابیت این کشور را برای توسعه همکاری‌های کشت فراسرزمینی بسیار بالا نگه داشته است.

رئیس کمیسیون مشترک ایران و قزاقستان یادآور شد نخستین تجربه جدی و پرحجم ایران در حوزه کشت فراسرزمینی در قزاقستان شکل گرفته و این تجربه موفق می‌تواند مبنایی برای تداوم و گسترش همکاری‌های دوجانبه باشد.

گلوگاه کشتیرانی در دریای خزر

یکی از محورهای اصلی این دیدار، موضوع حمل‌ونقل دریایی در دریای خزر بود. نوری قزلجه توسعه ناوگان کشتیرانی در خزر را پیش‌شرط اصلی گسترش تجارت با قزاقستان دانست و تصریح کرد: ظرفیت فعلی کشتی‌های فعال در بنادر شمالی کشور پاسخگوی نیازهای رو به رشد تجارت منطقه نیست.

وی تأکید کرد افزایش ظرفیت کشتیرانی و نوسازی زیرساخت‌های بندری در سواحل شمالی، می‌تواند به عنوان یک زیرساخت کلیدی، جهش قابل توجهی در مبادلات تجاری ایران با کشورهای حاشیه خزر از جمله قزاقستان ایجاد کند.

به گفته وزیر جهاد کشاورزی، ایران با برخورداری از دسترسی همزمان به دریای خزر در شمال و آب‌های آزاد در جنوب، شبکه گسترده ریلی و جاده‌ای و موقعیت ترانزیتی منحصر به فرد، ظرفیت آن را دارد که محصولات غذایی تولید شده در قزاقستان را به مقاصد مختلف منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای منتقل کند و به حلقه اتصال امنیت غذایی کشورهای اسلامی تبدیل شود.

برگزاری کمیسیون مشترک در گلستان

نوری قزلجه از برگزاری نشست کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی ایران و قزاقستان طی دو تا سه ماه آینده خبر داد و گفت تلاش بر این است که این کمیسیون در فصل پاییز و به میزبانی استان گلستان برگزار شود.

وی افزود پس از برگزاری این نشست، سایر رویدادها و اقدامات اجرایی مورد نیاز برای توسعه همکاری‌های جامع دو کشور به صورت مستمر پیگیری خواهد شد. انتخاب گلستان به عنوان میزبان، با توجه به ظرفیت‌های کشاورزی، مرزی و بندری این استان در مجاورت دریای خزر صورت گرفته است.

روایت سفیر از ظرفیت‌های لجستیکی قزاقستان

محمود صفری، سفیر جدید ایران در قزاقستان نیز در این دیدار با تشریح ظرفیت‌های حمل‌ونقلی این کشور گفت قزاقستان سالانه حدود ۴۶۶ میلیون تن بار را از طریق شبکه راه‌آهن و نزدیک به ۳۵۵ میلیون تن را از طریق جاده جابه‌جا می‌کند. به گفته وی، این آمار نشان می‌دهد آستانه با تبدیل موقعیت جغرافیایی محصور خود از یک محدودیت به فرصت، توانسته به هاب ترانزیتی مهمی در اوراسیا تبدیل شود.

صفری درباره چالش‌های حمل‌ونقل دریایی در خزر خاطرنشان کرد اگر مدیریت بنادر و زیرساخت‌های لجستیکی به استانداردهای جهانی نزدیک شود، بدون نیاز به افزایش چشمگیر تعداد شناورها می‌توان ظرفیت حمل‌ونقل دریایی خزر را چند برابر کرد.

وی توضیح داد در حال حاضر حدود ۴۰ فروند کشتی تجاری ایرانی در دریای خزر فعال هستند، اما با ارتقای مدیریت، کاهش زمان انتظار برای تخلیه و بارگیری و رسیدن به استانداردهای جهانی، ظرفیت عملیاتی همین ناوگان می‌تواند معادل ۱۲۰ فروند و در صورت کاهش بیشتر زمان توقف، حتی تا ۱۶۰ فروند افزایش یابد.

۷۰ درصد خاک قزاقستان قابل کشت است

سفیر ایران در قزاقستان با تأکید بر ظرفیت‌های کشاورزی این کشور اظهار کرد بیش از ۷۰ درصد از مساحت قزاقستان قابلیت کشت دارد و شرایط اقلیمی و میزان بارندگی نیز بستر مناسبی برای توسعه کشاورزی و دامپروری فراهم کرده است.

صفری در بخش دیگری از سخنان خود به حجم مبادلات تجاری دو کشور اشاره کرد و گفت در حال حاضر صادرات قزاقستان به ایران حدود ۲۴۰ میلیون دلار و واردات آن از ایران حدود ۱۹۰ میلیون دلار است؛ ارقامی که با برنامه‌ریزی هدفمند و رفع موانع لجستیکی می‌توان در مدت کوتاهی به طور قابل توجهی افزایش داد.

وی وزارت جهاد کشاورزی را اولویت نخست برای توسعه همکاری‌های اقتصادی با قزاقستان دانست و افزود وزارت راه و شهرسازی به دلیل محوریت موضوعات کشتیرانی، راه‌آهن و جاده و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به دلیل ظرفیت ترانزیت داده و ارتباطات دیجیتال، در اولویت‌های بعدی همکاری قرار دارند.

ایران؛ کریدور امنیت غذایی کشورهای اسلامی

کارشناسان معتقدند همکاری کشاورزی ایران و قزاقستان می‌تواند در دو مسیر همزمان دنبال شود؛ نخست توسعه کشت فراسرزمینی توسط بخش خصوصی ایران در اراضی حاصلخیز قزاقستان و دوم تبدیل ایران به کریدور ترانزیتی برای صادرات غلات، دانه‌های روغنی و سایر محصولات این کشور به بازارهای پرتقاضای خاورمیانه و آفریقا.

موقعیت ایران به عنوان تنها کشوری که هم به دریای خزر و هم به خلیج فارس و دریای عمان دسترسی دارد، در کنار راه‌آهن سراسری شمال - جنوب و شبکه بزرگراهی گسترده، این امکان را فراهم می‌کند که محصولات قزاقستان پس از ورود به بنادر شمالی، از مسیر ریلی و جاده‌ای به بنادر جنوبی منتقل و از آنجا به مقاصد صادراتی حمل شوند. این مدل می‌تواند علاوه بر ارزآوری ترانزیتی برای ایران، به تقویت امنیت غذایی منطقه و تعمیق پیوندهای اقتصادی تهران - آستانه کمک کند.