افت چهار متری سطح سفره آب زیرزمینی دشت مشهد، زنگ خطر تازه‌ای برای یکی از پرمصرف‌ترین کلانشهرهای کشور به صدا درآورده است. هشداری که این بار در حاشیه افتتاح یک پروژه فضای سبز مطرح شد و بار دیگر مسئله تعادل میان توسعه شهری و پایداری منابع آب را در کانون توجه قرار داد.

به گفته مسئولان، اگر روند فعلی برداشت از منابع زیرزمینی ادامه یابد، نه‌تنها تأمین آب شرب بلکه پایداری زیست‌محیطی دشت مشهد نیز با چالش‌های جدی‌تری روبه‌رو خواهد شد و به همین دلیل طرح‌های جایگزینی پساب تصفیه‌شده به جای آب زیرزمینی در دستور کار قرار گرفته است.

هشداری در حاشیه افتتاح پارک ۲۷ هکتاری جهانشهر

حجت‌الاسلام نصرالله پژمانفر، نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس شورای اسلامی، روز پنجشنبه در آیین افتتاح پارک ۲۷ هکتاری «جهانشهر» مشهد با اشاره به وضعیت منابع آبی این کلانشهر گفت: برداشت بی‌رویه آب در اشکال مختلف، زندگی مردم مشهد را تهدید می‌کند و امروز این تهدید به مرحله‌ای رسیده که نیازمند تصمیم‌های فوری و قاطع است.

وی با تأکید بر اینکه مخالف توسعه فضای سبز نیست، تصریح کرد: توسعه فضای سبز شهری یک ضرورت است، اما نباید به قیمت تخلیه سفره‌های زیرزمینی تمام شود. هنوز بخش قابل توجهی از آبیاری فضای سبز از منابع زیرزمینی تأمین می‌شود که باید متوقف شود.

به گفته پژمانفر، امروز دشت مشهد با افت چهار متری سطح آب زیرزمینی مواجه است و ادامه این روند می‌تواند تبعات جبران‌ناپذیری برای کشاورزی، شرب و حتی فرونشست زمین به همراه داشته باشد.

از مخالفت با انتقال پساب به سنگان تا قرارداد ۲۵ ساله

نماینده مردم مشهد و کلات با اشاره به سابقه پیگیری این موضوع در مجلس یادآور شد: از دوره نهم مجلس شورای اسلامی با انتقال پساب مشهد به منطقه سنگان خواف مخالفت کردیم و اجازه ندادیم آب مشهد از این شهر خارج شود. استدلال ما این بود که این پساب سرمایه‌ای برای خود مشهد است و باید در چرخه تأمین آب همین کلانشهر بماند.

وی افزود: امروز بر اساس قانون، این پساب شهری باید جایگزین آب‌های برداشت‌شده از سفره‌های زیرزمینی شود و در همین چارچوب، قدم‌های بزرگی برداشته شده است. به گفته او، قراردادی ۲۵ ساله با یکی از بهره‌برداران پساب شهری مشهد منعقد شده و مصرف این پساب در بخش‌های غیرشرب آغاز شده است.

پژمانفر تأکید کرد که اجرای کامل قانون جایگزینی پساب می‌تواند فشار بر منابع زیرزمینی را به شکل محسوسی کاهش دهد، به شرط آنکه دستگاه‌های اجرایی و مدیریت شهری به طور کامل به آن پایبند باشند.

فشار فضای سبز بر منابع زیرزمینی همچنان ادامه دارد

یکی از محورهای اصلی اظهارات پژمانفر، انتقاد از تداوم استفاده از آب زیرزمینی برای آبیاری فضای سبز بود. وی گفت: هنوز برای فضای سبز از منابع آب‌های زیرزمینی استفاده می‌شود که باید از آن جلوگیری شود. آبیاری فضای سبز نباید موجب برداشت از منابع زیرزمینی و تخلیه این ذخایر استراتژیک شود.

این نماینده مجلس هشدار داد که توسعه بدون پیوست آبی، حتی اگر با نیت بهبود کیفیت زندگی شهری انجام شود، در میان‌مدت نتیجه معکوس خواهد داشت و تاب‌آوری شهر در برابر خشکسالی و کم‌آبی را کاهش می‌دهد.

طرح جابه‌جایی آب؛ پساب به غرب، آب شرب به مشهد

پژمانفر همچنین از اجرای طرح انتقال پساب تصفیه‌شده به غرب مشهد و در مقابل، انتقال آب شرب از غرب به داخل کلانشهر خبر داد و گفت: این طرح با تأمین بودجه مناسب از طرف دولت در حال انجام است و هدف آن، ایجاد توازن در شبکه تأمین و کاهش وابستگی مستقیم فضای سبز و صنایع به آب زیرزمینی است.

به گفته وی، این جابه‌جایی می‌تواند الگویی برای مدیریت یکپارچه منابع آب در کلانشهرها باشد؛ الگویی که در آن پساب تصفیه‌شده با استانداردهای لازم، جایگزین مصارف غیرشرب می‌شود و آب با کیفیت شرب صرفاً برای نیازهای ضروری مردم اختصاص می‌یابد.

تأکید بر عدالت در بهره‌مندی از فضای سبز

نماینده مشهد در بخش دیگری از سخنان خود به کارکرد اجتماعی پارک‌های شهری اشاره کرد و گفت: شهرداری مشهد باید زمینه‌سازی کند تا همه اقشار مردم با هر سلیقه و نگرشی بتوانند از فضای سبز استفاده کنند و بروز برخی ناهنجاری‌ها نباید مانع حضور خانواده‌ها و افراد متدین در این فضاها شود.

وی احداث پارک جهانشهر را گامی مثبت در توسعه سرانه فضای سبز مشهد دانست، اما تأکید کرد که بهره‌برداری از چنین پروژه‌هایی باید با پیوست فرهنگی و اجتماعی همراه باشد تا همه شهروندان احساس امنیت و تعلق کنند.

روایت شهرداری از ۱۰ هزار میلیارد تومان طرح در ۶ ماه اخیر

در همین مراسم، محمدرضا قلندر شریف، شهردار مشهد نیز به تشریح عملکرد مدیریت شهری در ماه‌های اخیر پرداخت و گفت: امروز دشمن به دنبال کاهش تاب‌آوری مردم در پایان ۶ ماه حمله همه‌جانبه به ایران است، اما با شکست مواجه شده است.

وی افزود: دشمن پس از تحمل شکست‌های مداوم از نیروهای مسلح در میدان و در عرصه دیپلماسی، با حضور مردم در بیش از ۱۹۰ شب حضور انقلابی در خیابان‌ها، پاسخ قاطعی دریافت کرده است.

شهردار مشهد با تأکید بر تداوم خدمت‌رسانی بدون وقفه گفت: شهرداری مشهد به وظایف خود در هر شرایطی ادامه می‌دهد و در ۶ ماه اخیر، بیش از ۳۰ طرح عمرانی و خدماتی با اعتباری بالغ بر ۱۰ هزار میلیارد تومان و با تعامل و همکاری همه خدمتگزاران، حتی در دوران جنگ، در مشهد اجرا شده است.

قلندر شریف درباره خسارت‌های واردشده به شهر در جریان اغتشاشات و آنچه «شبه‌کودتای دی‌ماه» خواند نیز اظهار کرد: میزان خسارات وارده به مشهد با قیمت ابتدای سال، ۲ هزار میلیارد تومان برآورد شد. برخلاف وعده‌ای که برای کمک به بازسازی تخریب‌ها داده شده بود، شهرداری رأساً همه این تخریب‌ها را اصلاح و هزینه آن را تأمین کرد.

وی ابراز امیدواری کرد که با هم‌افزایی دولت، مجلس و مدیریت شهری، هم پروژه‌های فضای سبز با پیوست دقیق آبی پیش برود و هم بازسازی و توسعه شهری بدون تحمیل فشار بیشتر بر منابع آب زیرزمینی دنبال شود.