دو نهاد بینالمللی مدافع حقوق بشر با انتشار گزارشی مستند، پرده از ابعاد تازهای از کاربرد سلاح فسفر سفید توسط رژیم صهیونیستی در جنگ لبنان برداشتند و نسبت به خلأ قانونی موجود برای ممنوعیت کامل این سلاح هشدار دادند.
بر اساس این گزارش، رژیم صهیونیستی طی ماههای اخیر بهطور مکرر از مهمات حاوی فسفر سفید در مناطق جنوبی لبنان استفاده کرده است؛ اقدامی که به گفته ناظران حقوق بشری، آسیبهای شدید و ماندگاری بر غیرنظامیان و محیط زیست وارد کرده و نیازمند واکنش فوری جامعه جهانی است.
گزارش ۴۵ صفحهای دیدهبان حقوق بشر و دانشگاه هاروارد
سازمان «دیدهبان حقوق بشر» (Human Rights Watch) و «کلینیک بینالمللی حقوق بشر» دانشگاه هاروارد در گزارشی مشترک ۴۵ صفحهای با عنوان «سوختگیهای خارج از کنترل: پیامدهای غیرانسانی مهمات فسفر سفید و ضرورت یک قانون قویتر» جزئیات این موارد را مستند کردهاند.
در این گزارش آمده است که دستکم ۲۳ مورد استفاده تأییدشده از مهمات فسفر سفید توسط رژیم صهیونیستی در جنوب لبنان بین ماههای مارس تا مه ۲۰۲۶ به ثبت رسیده است. پژوهشگران این دو نهاد میگویند این موارد با بررسی میدانی، تحلیل تصاویر ماهوارهای، شواهد عینی، گزارشهای پزشکی و گفتوگو با شاهدان محلی مستندسازی شده است.
تهیهکنندگان گزارش تأکید کردهاند که تمرکز اصلی آنها بر آثار انسانی و غیرنظامی این سلاح بوده و نشان میدهد که چگونه انفجار مهمات فسفر سفید بر فراز مناطق مسکونی، دامنه تخریب را به شکل غیرقابل کنترلی گسترش میدهد.
چرا فسفر سفید تا این اندازه خطرناک است؟
فسفر سفید مادهای شیمیایی است که به محض تماس با اکسیژن هوا شعلهور میشود و تا زمانی که اکسیژن به آن برسد یا بهطور کامل بسوزد، به سوختن ادامه میدهد. دمای بسیار بالای سوختن آن باعث میشود خاموش کردن آن بسیار دشوار باشد و حتی در تماس با پوست، سوختگیهای عمیق و دردناک درجه دو و سه ایجاد کند.
نکته نگرانکننده این است که ذرات فسفر سفید میتوانند به عمق بافت بدن نفوذ کنند، به استخوان برسند و حتی پس از درمان اولیه دوباره شعلهور شوند. استنشاق دود غلیظ ناشی از آن نیز به آسیبهای شدید تنفسی، مسمومیت و نارسایی اندامها منجر میشود.
بونی دوکرتی، مشاور ارشد بخش تسلیحات دیدهبان حقوق بشر و مدرس کلینیک بینالمللی حقوق بشر دانشگاه هاروارد، در این باره گفته است: «مهمات فسفر سفید میتواند سوختگیهای بسیار دردناک و آسیبهای جسمی، روانی، اجتماعی و اقتصادی مادامالعمر ایجاد کند. قربانیان این سلاح نهتنها ماهها و سالها با درد و درمانهای پرهزینه دستوپنجه نرم میکنند، بلکه با تبعیض اجتماعی و از دست دادن معیشت نیز مواجه میشوند.»
او افزوده است که کشورها باید استفاده مستمر از این مهمات را بهصورت علنی محکوم کنند و وارد گفتوگوهای جدی بینالمللی برای تقویت حقوق بینالملل در برابر هزینه انسانی غیرقابل قبول این سلاحها شوند.
خلأ قانونی و نقض اصول حقوق بشردوستانه
یکی از محورهای اصلی گزارش، اشاره به خلأ قانونی در نظام حقوق بینالملل در قبال فسفر سفید است. در حال حاضر هیچ معاهده مشخص و مستقیمی که استفاده از مهمات فسفر سفید را بهطور کامل ممنوع کند، وجود ندارد.
اگرچه پروتکل سوم کنوانسیون سلاحهای متعارف درباره سلاحهای آتشزا، برخی محدودیتها را برای استفاده از سلاحهای آتشزا علیه غیرنظامیان پیشبینی کرده، اما تعریف آن از سلاح آتشزا بهگونهای است که مهمات فسفر سفید که عمدتاً با عنوان «پرده دود» یا «علامتگذاری هدف» استفاده میشود، از شمول آن خارج میماند. همین تفسیر موسع، راه را برای سوءاستفاده و فرار از پاسخگویی باز گذاشته است.
گزارش تأکید میکند که مهمات فسفر سفید وقتی در هوا منفجر و بر فراز مناطق مسکونی پراکنده میشود، میان اهداف نظامی و غیرنظامیان هیچ تمایزی قائل نمیشود. این ویژگی، استفاده از آن در مناطق پرجمعیت را ناقض اصول بنیادین حقوق بشردوستانه بینالمللی از جمله اصل تفکیک، اصل تناسب و اصل احتیاط میکند.
علاوه بر آسیبهای انسانی، این سلاح پیامدهای زیستمحیطی گستردهای نیز دارد؛ از جمله آتشسوزی گسترده مزارع، باغهای زیتون و جنگلهای جنوب لبنان، آلودگی خاک و منابع آب و نابودی معیشت کشاورزان که خود به بحران انسانی دامن میزند.
درخواست برای تدوین قانون جدید و الزامآور
دیدهبان حقوق بشر و کلینیک هاروارد در پایان گزارش خود، از دولتها و سازمان ملل خواستهاند تا مذاکرات برای تدوین یک قانون بینالمللی قویتر را آغاز کنند؛ قانونی که هرگونه استفاده از فسفر سفید در مناطق مسکونی و در نزدیکی غیرنظامیان را ممنوع کند و سازوکاری برای پاسخگو کردن ناقضان ایجاد نماید.
این دو نهاد پیشنهاد کردهاند که تا زمان تصویب چنین معاهدهای، کشورها بهصورت داوطلبانه استفاده از فسفر سفید با قابلیت انفجار هوایی را متوقف کنند، موارد استفاده قبلی را بهطور شفاف بررسی و عاملان آن را پاسخگو کنند و به قربانیان غرامت و خدمات درمانی بلندمدت ارائه دهند.
پیشتر نیز نهادهای حقوق بشری و سازمان ملل بارها نسبت به استفاده رژیم صهیونیستی از فسفر سفید در غزه و جنوب لبنان هشدار داده بودند. انتشار این گزارش جدید فشارها بر حامیان این رژیم برای پاسخگویی و بر جامعه جهانی برای پر کردن خلأ قانونی موجود را افزایش داده است.
نظرات (0)