گنجینه قرآنهای چاپی آستان مقدس حضرت معصومه (س) در قم، یکی از مجموعههای کمنظیر کشور در حوزه نگهداری نسخ قرآنی به شمار میرود؛ مجموعهای که به گفته مسئولان کتابخانه، بیش از دو هزار نسخه قرآن چاپی را در خود جای داده و قدیمیترین برگردان فارسی قرآن با نثری ثقیل و تاریخی را نیز در بر گرفته است.
به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، عباسی یزدی، مسئول سابق کتابخانه آستان مقدس حضرت معصومه (س) و خادم افتخاری این کتابخانه، در حاشیه تور رسانهای که برای اصحاب رسانه تدارک دیده شده بود، جزئیاتی از این گنجینه ارزشمند را تشریح کرد.
گنجینهای با بیش از دو هزار نسخه فهرستنویسیشده
به گفته عباسی یزدی، در حال حاضر بیش از دو هزار نسخه قرآن چاپی در گنجینه آستان حضرت معصومه (س) نگهداری میشود. نکته قابل توجه این است که تمامی این نسخهها بهصورت دقیق فهرستنویسی شده و اطلاعات آنها از طریق پایگاه اطلاعرسانی آستان مقدس در دسترس عموم علاقهمندان، پژوهشگران و قرآنپژوهان قرار گرفته است.
این اقدام، امکان جستوجو، مطالعه تطبیقی و دسترسی آسان به سیر تحول چاپ و کتابت قرآن کریم در دورههای مختلف را فراهم کرده و جایگاه کتابخانه آستان را به عنوان یکی از مراکز مرجع در حوزه نسخ خطی و چاپی قرآن تثبیت کرده است.
قدیمیترین ترجمه فارسی با نثری ثقیل و سنگین
در میان نسخههای موجود، یک قرآن چاپی جایگاه ویژهای دارد؛ قرآنی که به عنوان قدیمیترین ترجمه فارسی قرآن کریم در این گنجینه معرفی میشود. ویژگی بارز این اثر، نثر بسیار ثقیل و کهن آن است؛ بهگونهای که مترجم برای فهم دقیقتر مخاطب، در هر صفحه تعدادی از واژگان دشوار را بهصورت جداگانه معنا کرده است.
عباسی یزدی با اشاره به دشواری خوانش این ترجمه تأکید کرد که حتی مطالعه ترجمه آن برای فارسیزبان امروز نیز ثقیل و سنگین به نظر میرسد و همین ویژگی، اصالت و قدمت زبانی اثر را نشان میدهد. نثر این ترجمه، یادآور سبک نگارش فارسی در سدههای نخستین اسلامی است؛ زمانی که زبان فارسی دری در حال تثبیت قواعد نوشتاری خود بود و مترجمان قرآن تلاش میکردند مفاهیم عمیق وحی را با واژگانی فاخر و ادبی به مخاطب منتقل کنند.
اثری همعصر با متون اواخر قرن چهارم و پنجم هجری
بر اساس بررسیهای کارشناسان نسخهشناسی و ادبیات کهن، متن این ترجمه از نظر سبک نگارش، واژگان و ساختار نحوی، همعصر با کتابهای تألیفشده در اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم هجری قمری دانسته شده است. این تاریخگذاری، ارزش تاریخی و زبانشناختی اثر را دوچندان میکند؛ چرا که نشان میدهد این برگردان، از نخستین تلاشهای نظاممند برای فارسیسازی مفاهیم قرآنی بوده است.
کارشناسان معتقدند مطالعه چنین ترجمههایی علاوه بر جنبه دینی، از منظر تاریخ زبان فارسی، سیر تحول نثر، و شیوه مواجهه ایرانیان با متن مقدس قرآن اهمیت فراوانی دارد و میتواند پنجرهای به درک چگونگی انتقال معارف اسلامی به جامعه فارسیزبان در هزار سال پیش بگشاید.
حافظه زنده قرآنی در قلب قم
گنجینه قرآنهای چاپی آستان حضرت معصومه (س) تنها محل نگهداری کتاب نیست؛ بلکه حافظهای زنده از پیوند عمیق مردم ایران با قرآن کریم است. حضور بیش از دو هزار نسخه چاپی در کنار نسخ خطی و آثار نفیس دیگر، این مجموعه را به یکی از ظرفیتهای مهم فرهنگی و معنوی شهر قم تبدیل کرده است.
برگزاری تورهای رسانهای و معرفی این آثار به افکار عمومی، گامی در جهت آشنایی نسل جدید با میراث مکتوب قرآنی و ضرورت صیانت از آن به شمار میرود؛ میراثی که از نثری ثقیل و واژگان کهن هزار سال پیش تا چاپهای امروزی، روایتگر استمرار نور قرآن در فرهنگ ایرانی ـ اسلامی است.
نظرات (0)