بریتانیا و بحرین امروز پنجشنبه با ارائه درخواستی مشترک خواستار برگزاری نشست فوری و علنی شورای امنیت سازمان ملل متحد برای بررسی آخرین تحولات یمن و حملات مرتبط با عربستان سعودی شدند. این درخواست در حالی مطرح شده است که تنشها در جبهههای یمن طی روزهای اخیر بهطور محسوسی افزایش یافته و نگرانیها درباره گسترش دامنه درگیریها بالا گرفته است.
درخواست مشترک لندن و منامه برای نشست علنی
بر اساس گزارشهای منتشر شده، دو کشور انگلیس و بحرین بهعنوان بانیان این درخواست، خواهان آن شدهاند که شورای امنیت در نشستی علنی به بررسی حملات اخیر در یمن و عربستان بپردازد. هدف از این نشست، ارزیابی وضعیت امنیتی و انسانی در یمن و بررسی پیامدهای حملات فرامرزی بر ثبات منطقه عنوان شده است. انتظار میرود این جلسه با حضور همه اعضای شورا و به ریاست دورهای برگزار شود و تحولات میدانی و دیپلماتیک بهصورت همزمان مورد بحث قرار گیرد.
دستور کار نشست و سخنرانان احتمالی
گفته شده در این نشست فوری، هانس گروندبرگ، فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در امور یمن، از طریق ارتباط ویدئویی گزارش خود را درباره آخرین وضعیت سیاسی، نظامی و انسانی یمن ارائه خواهد کرد. گروندبرگ که ماههاست تلاشهای میانجیگرانه برای تمدید آتشبس و ازسرگیری گفتوگوهای سیاسی را دنبال میکند، قرار است ارزیابی خود را از روند مذاکرات، نقضهای آتشبس و چشمانداز حلوفصل سیاسی ارائه دهد.
بر همین اساس، هر ۱۵ عضو شورای امنیت نیز در این جلسه مواضع و اظهارات خود را مطرح خواهند کرد. همچنین نمایندگان یمن و عربستان سعودی درخواست کردهاند تا بهعنوان طرفهای ذینفع، فرصت سخنرانی و تشریح دیدگاههای خود را در این نشست داشته باشند. حضور این دو کشور میتواند به شفافتر شدن روایتهای میدانی و دیپلماتیک کمک کند، هرچند ترکیب مواضع اعضا معمولاً نشاندهنده شکاف دیدگاهها درباره نحوه مدیریت بحران یمن است.
ریشه تنشهای اخیر؛ پاسخ به محاصره
درخواست برای برگزاری نشست شورای امنیت در شرایطی مطرح شده که دور تازهای از تنشها در یمن شکل گرفته است. جنبش انصارالله اعلام کرده حملات خود علیه مواضعی در عربستان را در واکنش به آنچه «محاصره یمن از سوی ریاض» خوانده، انجام داده است. این جنبش، محاصره هوایی، زمینی و دریایی را عامل اصلی تشدید بحران انسانی در یمن میداند و میگوید تا زمان رفع محدودیتها، به اقدامات تلافیجویانه ادامه خواهد داد.
از سوی دیگر، عربستان سعودی که رهبری ائتلاف نظامی در یمن را بر عهده دارد، حملات انصارالله را تهدیدی مستقیم علیه امنیت ملی و تأسیسات حیاتی خود تلقی میکند و خواستار واکنش قاطع جامعه جهانی شده است. همین تقابل روایتها، شورای امنیت را در موقعیتی دشوار برای صدور بیانیه متوازن یا قطعنامهای مؤثر قرار داده است.
عملیات در الحدیده و تعز با هدف بابالمندب
یکی از محورهای اصلی نگرانی شورای امنیت، عملیات گستردهای است که انصارالله از هفته گذشته در استانهای الحدیده و تعز آغاز کرده است. بر اساس اعلام این جنبش، هدف از این پیشرویها، نزدیک شدن به تنگه راهبردی بابالمندب عنوان شده است؛ آبراهی حیاتی که دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل میکند و یکی از مهمترین مسیرهای جهانی برای صادرات نفت عربستان و تجارت بینالمللی بهشمار میرود.
تنگه بابالمندب بهدلیل عرض کم و حجم بالای تردد نفتکشها و کشتیهای تجاری، همواره نقطهای حساس در معادلات امنیت انرژی جهان بوده است. هرگونه ناامنی یا تغییر کنترل در سواحل مشرف به این تنگه میتواند به افزایش هزینههای حملونقل، جهش قیمت نفت و اختلال در زنجیره تأمین جهانی منجر شود. به همین دلیل، تحرکات نظامی در حدیده و تعز نهتنها برای یمن و عربستان، بلکه برای قدرتهای فرامنطقهای و اعضای دائم شورای امنیت نیز از اهمیت مضاعف برخوردار است.
بعد منطقهای؛ پای پیمان دفاعی جدید به میان آمد
در همین ارتباط، موضعگیری پاکستان بازتاب گستردهای داشته است. اسلامآباد روز سهشنبه هشدار داد که تداوم حملات انصارالله علیه خاک عربستان میتواند به فعال شدن «توافق دفاعی مشترک مکه» منجر شود؛ پیمانی امنیتی که بهتازگی میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان به امضا رسیده است. هرچند جزئیات کامل این پیمان هنوز بهطور رسمی منتشر نشده، اما مقامهای پاکستانی گفتهاند که این توافق، سازوکاری برای دفاع جمعی در برابر تهدیدهای خارجی علیه یکی از اعضا پیشبینی کرده است.
ورود این پیمان به معادلات یمن، میتواند ابعاد بحران را از یک درگیری داخلی-منطقهای به موضوعی با پیامدهای امنیتی گستردهتر تبدیل کند. برخی ناظران معتقدند اشاره پاکستان به این پیمان، بیشتر جنبه بازدارندگی و هشدار سیاسی دارد تا اعلام آمادگی برای مداخله نظامی مستقیم. با این حال، نفس مطرح شدن آن در آستانه نشست شورای امنیت، نشان میدهد که بازیگران منطقهای تلاش دارند از اهرمهای جدید برای تأثیرگذاری بر محاسبات طرف مقابل استفاده کنند.
نگاه شورای امنیت به بحران یمن
شورای امنیت در سالهای گذشته بارها با صدور بیانیهها و قطعنامههای مختلف، بر ضرورت حفظ تمامیت ارضی یمن، توقف درگیریها، رفع محاصره انسانی و ازسرگیری روند سیاسی تأکید کرده است. با این وجود، نبود اجماع میان اعضای دائم و پیچیدگیهای میدانی، مانع از دستیابی به راهحلی پایدار شده است. مأموریت هانس گروندبرگ نیز در همین چارچوب، متمرکز بر ایجاد کانالهای گفتوگو، کاهش تنش نظامی و جلب حمایت منطقهای و بینالمللی برای آتشبس فراگیر است.
برگزاری نشست فوری به درخواست بریتانیا و بحرین میتواند فرصتی برای ارزیابی مجدد این تلاشها و سنجش اراده سیاسی اعضا برای جلوگیری از تشدید بیشتر بحران باشد. اینکه آیا این جلسه به صدور بیانیه مشترک، فراخوان برای خویشتنداری یا حتی طرح ابتکار دیپلماتیک جدید منجر خواهد شد، به میزان همگرایی میان اعضای شورا و انعطاف طرفهای درگیر بستگی دارد.
در مجموع، تحولات اخیر نشان میدهد پرونده یمن بار دیگر به صدر دستور کار شورای امنیت بازگشته است؛ پروندهای که هرگونه غفلت از آن میتواند پیامدهای انسانی، امنیتی و اقتصادی فراتر از مرزهای این کشور به همراه داشته باشد.
نظرات (0)