صندوق بینالمللی پول از افت شدید تردد دریایی در تنگه هرمز خبر داد و اعلام کرد میزان عبور کشتیها از این آبراه راهبردی به تنها ۱۰ درصد سطح پیش از آغاز درگیریهای اخیر رسیده است. هشداری که بار دیگر آسیبپذیری بازار جهانی انرژی در برابر تنشهای ژئوپلیتیک در خلیج فارس را برجسته میکند.
روایت صندوق بینالمللی پول از وضعیت تنگه هرمز
جولی کوزاک، مدیر ارتباطات صندوق بینالمللی پول، روز پنجشنبه در یک نشست خبری گفت: «ترافیک کشتیها از طریق تنگه هرمز تنها یکدهم سطح قبل از جنگ است و ما میدانیم که ذخایر استراتژیک نفت و گاز در برخی کشورها مورد استفاده قرار گرفته است، اما این ذخایر در مقطعی نیاز به تجدید دارند.»
به گفته کوزاک، کاهش ۹۰ درصدی تردد در این تنگه به معنای اختلال جدی در یکی از مهمترین شریانهای انتقال انرژی جهان است. تنگه هرمز روزانه میزبان عبور حجم عظیمی از نفت خام، میعانات گازی و گاز طبیعی مایع است و هرگونه افت پایدار در ترافیک آن میتواند قیمتها، هزینه حملونقل و امنیت عرضه را در بازارهای جهانی تحت فشار قرار دهد.
اشاره مدیر ارتباطات صندوق به استفاده از ذخایر استراتژیک نیز حائز اهمیت است. بسیاری از کشورهای مصرفکننده بزرگ در هفتههای اخیر برای جبران کمبود عرضه و جلوگیری از جهش قیمتها، به ذخایر اضطراری خود متوسل شدهاند؛ اقدامی که اگرچه در کوتاهمدت بازار را آرام نگه میدارد، اما به گفته صندوق بینالمللی پول پایدار نیست و باید به سرعت جبران شود.
واکنش ایران؛ محکومیت حملات به نفتکشها و تاکید بر حق پاسخ
همزمان با این هشدار اقتصادی، تحولات میدانی نیز شدت گرفته است. وزارت امور خارجه ایران روز چهارشنبه حملات آمریکا به تعدادی از نفتکشهای ایرانی در شامگاه سهشنبه را به شدت محکوم کرد و آن را نقض آشکار حقوق بینالملل و تهدیدی علیه امنیت کشتیرانی آزاد دانست.
این وزارتخانه تاکید کرد که جمهوری اسلامی ایران حق ذاتی خود برای پاسخگویی به این حملات را محفوظ میداند و در چارچوب دفاع مشروع، اقدامات لازم را انجام خواهد داد. بر اساس بیانیه وزارت خارجه، نیروهای مسلح ایران در واکنش به این حملات، پایگاهها و تاسیسات نظامی آمریکا در اردن را هدف قرار دادهاند.
در همین بیانیه آمده است که چندین کشتی نیروی دریایی آمریکا نیز در جریان عملیات دفاعی ایران مورد اصابت قرار گرفتهاند؛ موضوعی که نشاندهنده گسترش دامنه تنش از دریا به پایگاههای منطقهای است.
روایت سپاه از عملیات تلافیجویانه در خلیج فارس
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز روز چهارشنبه جزئیات بیشتری از اقدام تلافیجویانه خود منتشر کرد. بر اساس اطلاعیه سپاه، در پاسخ به هدف قرار گرفتن نفتکشها و کشتیهای ایرانی توسط واشنگتن، دو کشتی آمریکایی، هشت نفتکش و ۱۰ کشتی دیگر که قصد عبور از تنگه هرمز را داشتند، هدف قرار گرفتهاند.
سپاه این اقدام را پاسخی مستقیم و هشدارآمیز به آنچه «ماجراجویی دریایی آمریکا» خوانده، توصیف کرده و تاکید کرده است که امنیت تنگه هرمز و خلیج فارس خط قرمز ایران محسوب میشود و هرگونه تعرض به منافع دریایی کشور با واکنش قاطع مواجه خواهد شد.
چرا تنگه هرمز برای اقتصاد جهان حیاتی است؟
تنگه هرمز باریکترین نقطه اتصال خلیج فارس به دریای عمان و اقیانوس هند است و حدود یکسوم نفت خام حملشده از طریق دریا و بخش قابل توجهی از تجارت گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند. حتی اختلال کوتاهمدت در این مسیر میتواند به افزایش ناگهانی قیمت نفت، رشد هزینه بیمه کشتیها و تغییر مسیر تجارت جهانی منجر شود.
کاهش تردد به یکدهم سطح عادی، به معنای آن است که بسیاری از شرکتهای کشتیرانی به دلیل ریسکهای امنیتی، مسیر خود را تغییر داده یا حرکت خود را به تاخیر انداختهاند. این وضعیت نه تنها عرضه انرژی را محدود میکند، بلکه زنجیره تامین کالاهای دیگر از جمله محصولات پتروشیمی و مواد غذایی را نیز با تاخیر و هزینه بیشتر مواجه میسازد.
پیامدهای اقتصادی و ضرورت بازسازی ذخایر استراتژیک
هشدار صندوق بینالمللی پول درباره نیاز به بازسازی ذخایر استراتژیک نفت و گاز، ناظر بر این واقعیت است که استفاده از این ذخایر نمیتواند جایگزین پایداری برای عرضه از دست رفته شود. اگر تردد در تنگه هرمز به سرعت به سطح عادی بازنگردد، کشورها ناچار خواهند شد برای جلوگیری از کمبود انرژی در ماههای آینده، ذخایر خود را با قیمتهای بالاتر دوباره پر کنند؛ اقدامی که فشار مضاعفی بر بودجه دولتها و تراز پرداختهای کشورها وارد خواهد کرد.
کارشناسان انرژی معتقدند تداوم این شرایط میتواند رشد اقتصادی جهانی را کند کرده و تورم را به ویژه در کشورهای واردکننده انرژی تشدید کند. در عین حال، افزایش ریسک ژئوپلیتیک در منطقه خلیج فارس، سرمایهگذاران را به سمت داراییهای امنتر سوق داده و نوسانات در بازار ارز، طلا و بورس انرژی را افزایش داده است.
در چنین شرایطی، توجه جامعه جهانی به ضرورت کاهش تنشها، تضمین امنیت کشتیرانی آزاد و یافتن راهحل دیپلماتیک برای جلوگیری از تشدید درگیریها بیش از پیش جلب شده است؛ چرا که امنیت تنگه هرمز نه تنها مسئلهای منطقهای، بلکه موضوعی با ابعاد جهانی و تاثیر مستقیم بر معیشت میلیونها نفر در سراسر جهان است.
نظرات (0)