مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، پیش از سفر به هند به منظور شرکت و سخنرانی در اجلاس سران بریکس، در گفت‌وگویی به تشریح اهمیت و اهداف این رویداد بین‌المللی پرداخت و آن را گامی مهم در مسیر تقویت چندجانبه‌گرایی و کاهش وابستگی به ساختارهای تحت سلطه یک قدرت خاص توصیف کرد.

پزشکیان با اشاره به شعار محوری این دوره از اجلاس شامل استقلال، همبستگی، پایداری، مقاومت و نوآوری، تأکید کرد که این مفاهیم بیانگر رویکرد مشترک کشورهای عضو برای ساختن نظمی عادلانه‌تر در اقتصاد و سیاست جهانی است و در همین چارچوب، مسائل کلیدی حوزه‌های اقتصادی، مالی، صنعتی و تجاری در دستور کار سران قرار دارد.

محورهای اقتصادی و مالی در دستور کار بریکس

رئیس‌جمهور با بیان اینکه تمرکز اصلی بریکس بر گسترش همکاری‌های اقتصادی و ایجاد سازوکارهای مالی مستقل است، گفت: در چارچوب این گروه، بانک ویژه‌ای تأسیس شده که مأموریت آن تسهیل سرمایه‌گذاری‌های مشترک و تأمین مالی پروژه‌های توسعه‌ای میان اعضا است. این نهاد مالی قرار است بستری فراهم کند تا مبادلات و سرمایه‌گذاری‌ها بدون وابستگی به دلار انجام شود.

وی افزود: هدف از این ابتکار، کاهش آن چیزی است که از آن به عنوان تمامیت‌خواهی آمریکا از طریق سلطه دلار یاد می‌شود. وقتی کشورها بتوانند تجارت و تسویه‌های مالی خود را با ارزهای ملی یا سازوکارهای جایگزین انجام دهند، ابزار فشار و تحریم یکجانبه تا حد زیادی تضعیف می‌شود و استقلال اقتصادی اعضا تقویت خواهد شد.

پزشکیان خاطرنشان کرد که اگرچه مسیر دلارزدایی و ایجاد نظم مالی جدید پیچیدگی‌های فراوانی دارد و نمی‌توان انتظار تحول یک‌شبه داشت، اما استمرار همکاری در قالب بریکس می‌تواند به‌تدریج وزن دلار را در مبادلات جهانی کاهش دهد و قدرت مانور کشورهای در حال توسعه و اقتصادهای نوظهور را افزایش دهد.

فرصت رایزنی‌های دوجانبه در حاشیه اجلاس

رئیس‌جمهور حضور ایران در اجلاس بریکس را فرصتی ارزشمند برای گفت‌وگوهای دوجانبه و چندجانبه توصیف کرد و اظهار داشت: در حاشیه این نشست، امکان دیدار و تبادل نظر با مقامات ارشد کشورهای مختلف از جمله چین، روسیه، برزیل و هند و دیگر اعضای گروه فراهم است. این دیدارها می‌تواند به هماهنگی بیشتر در موضوعات دوجانبه، منطقه‌ای و بین‌المللی کمک کند.

وی تأکید کرد که بریکس صرفاً یک نشست تشریفاتی نیست، بلکه بستری برای شبکه‌سازی سیاسی و اقتصادی میان کشورهایی است که سهم قابل توجهی از جمعیت، منابع انرژی و تولید ناخالص جهانی را در اختیار دارند و به دنبال ایفای نقشی متناسب با ظرفیت خود در مدیریت جهانی هستند.

تأکید بر پیوندهای تاریخی ایران و هند

پزشکیان در بخش دیگری از سخنان خود به روابط تهران و دهلی‌نو اشاره کرد و گفت: ایران و هند دارای ارتباطی دیرینه، تاریخی و فرهنگی هستند و اشتراکات فراوانی در حوزه‌های تمدنی، اقتصادی و ژئوپلیتیک دارند. دو کشور می‌توانند با تکیه بر این پیشینه، همکاری‌های خود را در زمینه‌های تجارت، انرژی، ترانزیت، فناوری و مبادلات فرهنگی گسترش دهند.

وی افزود که سفر به هند و شرکت در اجلاسی که به میزبانی این کشور برگزار می‌شود، می‌تواند زمینه مناسبی برای تعمیق این روابط و بررسی راهکارهای رفع موانع موجود در مسیر توسعه همکاری‌های دوجانبه باشد، به‌ویژه در شرایطی که هر دو کشور به دنبال تنوع‌بخشی به شرکای اقتصادی و کاهش آسیب‌پذیری در برابر فشارهای خارجی هستند.

بریکس؛ نماد مقابله با یکجانبه‌گرایی

رئیس‌جمهور با جمع‌بندی سخنان خود تصریح کرد: فلسفه وجودی بریکس، مقابله با یکجانبه‌گرایی و حرکت به سمت نظمی مبتنی بر مشارکت و احترام متقابل است و شعار اجلاس کنونی نیز دقیقاً در همین چارچوب تعریف شده است. امیدواریم که اعضا گام به گام به این هدف نزدیک‌تر شوند.

پزشکیان با اشاره به پیچیدگی مسائل اقتصادی جهان امروز، اظهار داشت: غلبه بر تمامیت‌خواهی و انحصارطلبی در نظام بین‌الملل نیازمند نگرش‌های نو، ابتکارات مشترک و اراده سیاسی مستمر است. بریکس می‌تواند محملی برای تمرین این نگاه جدید باشد؛ نگاهی که منافع همه اعضا را در نظر می‌گیرد و اجازه نمی‌دهد سرنوشت اقتصاد جهانی تنها در اختیار یک یا چند قدرت محدود قرار گیرد.

گفتنی است گروه بریکس که در ابتدا با حضور برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی شکل گرفت، طی سال‌های اخیر با پیوستن اعضای جدید از جمله ایران، به یکی از مهم‌ترین ائتلاف‌های اقتصادهای نوظهور تبدیل شده و تلاش می‌کند با ایجاد نهادهای مالی مشترک و توسعه تجارت درون‌گروهی، الگویی متفاوت از همکاری جنوب-جنوب را ارائه دهد.