تحولات اخیر در منطقه دریای سرخ و تنگه باب‌المندب، معادلات حمل‌ونقل نفت در خاورمیانه را دستخوش تغییر کرده است. بر اساس داده‌های ماهواره‌ای، شماری از نفتکش‌هایی که قصد بارگیری نفت از بنادر عربستان را داشته‌اند، اکنون مجبور به تغییر مسیر شده و راهی پرمخاطره و پرهزینه را در پیش گرفته‌اند.

نفتکش «نیو پرایم» و سرگردانی در دریای عرب

یکی از مهم‌ترین موارد، نفتکشی به نام «نیو پرایم» است که حدود چهار روز در دریای عرب سرگردان ماند. این کشتی که عازم بندر ینبع عربستان بود تا محموله نفتی بارگیری کند، پیش از ورود به خلیج عدن متوقف شد و در نهایت مسیر خود را به سمت دماغه امید نیک در جنوب قاره آفریقا تغییر داد.

این تغییر مسیر به معنای افزایش قابل توجه زمان سفر است. بر اساس برآوردهای صورت‌گرفته، این نفتکش هنگ‌کنگی با این تغییر مسیر، حدود ۱۱ روز دیرتر از برنامه اولیه به مقصد خواهد رسید که هزینه‌های سوخت، بیمه و استهلاک را به شدت افزایش می‌دهد.

ابرنفتکش چینی نیز برگشت داده شد

دیروز نیز یک ابرنفتکش چینی با وضعیت مشابهی مواجه شد و از ورود به باب‌المندب بازماند. این نشان می‌دهد که مسئله فقط به یک کشتی خاص محدود نمی‌شود، بلکه الگویی فراگیر در حال شکل‌گیری است. نفتکش‌هایی که پرچم کشورهای مختلف را بر دوش دارند، همگی با خطر مشابهی روبرو هستند.

حملات یمن به نفتکش‌های سعودی

دو روز پیش از انتشار این گزارش، نیروهای مسلح یمن رسماً اعلام کردند که دو نفتکش سعودی را با استفاده از موشک و پهپاد هدف قرار داده‌اند. این حملات نشان‌دهنده تشدید تنش‌ها در آبراهه‌های حیاتی منطقه است. سازمان تجارت دریایی انگلیس نیز روز جمعه از هدف‌قرارگرفتن یک نفتکش دیگر با یک پرتابه ناشناس در جنوب دریای سرخ خبر داد.

واکنش شرکت‌های بیمه و پیامدهای اقتصادی

پایگاه خبری بلومبرگ گزارش داده است که شرکت‌های بیمه‌ای از ارائه خدمات به کشتی‌هایی که عازم بنادر عربستان هستند، خودداری می‌کنند. این موضوع به معنای افزایش چشمگیر هزینه‌های بیمه برای صاحبان کشتی و در نهایت افزایش قیمت تمام‌شده نفت و فرآورده‌های نفتی است.

بسیاری از شرکت‌های کشتیرانی محتاط ترجیح داده‌اند مسیر طولانی‌تر از جنوب آفریقا را انتخاب کنند تا ریسک حملات در منطقه باب‌المندب را به جان نخرند. این تصمیم هرچند امنیت محموله‌ها را افزایش می‌دهد، اما هزینه حمل‌ونقل را نیز به میزان قابل توجهی بالا می‌برد.

اهمیت استراتژیک تنگه باب‌المندب

تنگه باب‌المندب یکی از مهم‌ترین آبراهه‌های جهان است که دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل می‌کند. سالانه هزاران کشتی تجاری و نفتکش از این مسیر تردد می‌کنند. هرگونه اختلال در این آبراهه می‌تواند زنجیره تأمین انرژی جهان را با بحران مواجه کند.

با توجه به تحولات اخیر، به نظر می‌رسد که مسیر تجارت نفت در منطقه غرب آسیا در حال تغییر است و نفتکش‌ها ناچارند یا مسیرهای جایگزین و پرهزینه را انتخاب کنند یا ریسک عبور از منطقه درگیری را بپذیرند. وضعیتی که بی‌تردید بر بازارهای جهانی نفت و قیمت آن تأثیر خواهد گذاشت.