ایران و عمان در گامی تازه برای کاهش تنشها در آبراه راهبردی خلیج فارس، روز دوشنبه میزبان نشستی مشترک با کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در شهر صلاله خواهند بود؛ نشستی که به گفته منابع آگاه، نخستین دیدار دیپلماتیک سطح بالا میان طرفها پس از جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران محسوب میشود و هدف آن دستیابی به سازوکار موقتی برای مدیریت تردد دریایی در تنگه هرمز است.
نخستین دیدار پس از جنگ؛ صلاله در کانون دیپلماسی
روزنامه فایننشال تایمز روز جمعه به نقل از دو منبع مطلع گزارش داد که وزرای خارجه کشورهای حاشیه خلیج فارس در چارچوب ابتکار مشترک مسقط و تهران، با سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، دیدار خواهند کرد. بر اساس این گزارش، نشست روز دوشنبه در صلاله در جنوب عمان برگزار میشود و هرچند جزئیات نهایی آن هنوز قطعی نشده، اما چند کشور حضور خود را تأیید کردهاند.
به نوشته این روزنامه بریتانیایی، این دیدار نخستین تماس مستقیم دیپلماتیک میان ایران و کشورهای خلیج فارس از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه به شمار میرود. جنگی که به گفته منابع منطقهای، امنیت دریانوردی و ثبات انرژی در تنگه هرمز را به شدت تحت تأثیر قرار داد و ضرورت یک توافق مدیریتی برای این گذرگاه حیاتی را دوچندان کرد.
محور اصلی؛ مسیر جدید کشتیرانی در تنگه هرمز
موضوع محوری این نشست، بررسی طرح ایجاد یک مسیر دریانوردی جدید و بازگشایی تدریجی و مدیریتشده تنگه هرمز است؛ تنگهای که حدود یکپنجم نفت و بخش قابل توجهی از گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند و هرگونه اختلال در آن پیامدهای فوری برای بازارهای جهانی انرژی به همراه دارد.
ایران و عمان از بیش از دو ماه پیش مذاکرات فنی و کارشناسی فشردهای را درباره نحوه تعریف، ایمنسازی و مدیریت این کریدور آغاز کردهاند. بر اساس آنچه پیشتر اعلام شده، ایده اصلی ایجاد یک کریدور جدید در بخش میانی تنگه هرمز است که مدیریت آن به صورت مشترک انجام شود تا ضمن تضمین امنیت عبور و مرور، از بروز برخوردها و سوءتفاهمهای دریایی جلوگیری کند.
در همین ارتباط، در ۲۷ اوت، محسن رضایی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران از توافق اولیه تهران و مسقط برای ایجاد این کریدور مشترک خبر داده و تأکید کرده بود که سازوکار مدیریت مسیر به صورت توافقی و مشترک میان دو کشور طراحی خواهد شد. نشست صلاله اکنون به عنوان مرحله سیاسی تکمیل همان مذاکرات فنی ارزیابی میشود.
انتظارات متقابل؛ رفع محاصره بنادر در برابر تضمین تردد آزاد
به گفته یکی از منابع آگاه فایننشال تایمز، در نشست صلاله دو دسته انتظار متقابل مطرح خواهد شد. از یک سو، ایران و عمان تلاش میکنند حمایت کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را برای اعمال فشار بر ایالات متحده با هدف رفع محاصره بنادر ایران جلب کنند؛ محاصرهای که پس از تشدید تنشهای اخیر، فعالیتهای تجاری و دریایی ایران را محدود کرده است.
از سوی دیگر، کشورهای خلیج فارس میخواهند اطمینان یابند که هرگونه توافق احتمالی، موقتی، شفاف و محدود به تسهیل دریانوردی خواهد بود و اصل آزادی کشتیرانی و ورود و خروج بدون مانع کشتیهای تجاری و نفتکشها از تنگه هرمز به طور کامل رعایت میشود. برای این کشورها که اقتصادشان به شدت به صادرات انرژی از طریق همین آبراه وابسته است، تضمین امنیت و پیشبینیپذیری تردد دریایی اولویت نخست است.
نقش میانجیگرانه عمان و ضرورت کاهش تنش
انتخاب صلاله به عنوان محل برگزاری نشست، بار دیگر نقش سنتی عمان به عنوان میانجی و تسهیلکننده گفتوگوهای منطقهای را برجسته میکند. مسقط در سالهای گذشته نیز میزبان مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و طرفهای غربی و عربی بوده و به دلیل روابط متوازن با تهران و واشنگتن و همچنین عضویت در شورای همکاری، از مقبولیت بالایی برای ایفای نقش پل ارتباطی برخوردار است.
به گفته ناظران، برگزاری این نشست حتی در سطح توافق موقت، میتواند سیگنال مهمی برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا و جلوگیری از انسداد کامل تنگه هرمز باشد. منطقه خلیج فارس در ماههای اخیر به دلیل پیامدهای جنگ و اختلال در زنجیره تأمین انرژی، با افزایش هزینههای بیمه دریایی، تغییر مسیر برخی نفتکشها و نگرانی از امنیت سرمایهگذاری مواجه شده است.
برگزاری موفق نشست صلاله و دستیابی به یک تفاهم اولیه درباره مدیریت مشترک تردد، نه تنها میتواند به بازگشایی تدریجی و ایمن تنگه هرمز کمک کند، بلکه زمینه را برای گفتوگوهای گستردهتر سیاسی و امنیتی میان ایران و همسایگان جنوبیاش فراهم سازد؛ گفتوگوهایی که پس از جنگ اخیر متوقف شده بود و اکنون با ابتکار تهران و مسقط در مسیر ازسرگیری قرار گرفته است.
نظرات (0)