رئیس‌جمهور مسعود پزشکیان در همایش اقتصادی سران کشورهای عضو بریکس که عصر جمعه در دهلی‌نو برگزار شد، با تشریح دیدگاه جمهوری اسلامی ایران درباره آینده همکاری‌های اقتصادی این گروه، بر ضرورت تبدیل ظرفیت‌های بزرگ اقتصادی اعضا به شبکه‌ای منسجم از تجارت، سرمایه‌گذاری و تأمین مالی مشترک تأکید کرد.

پزشکیان در ابتدای سخنان خود با قدردانی از دولت و مردم هند به عنوان میزبان این نشست و از تلاش‌های نخست‌وزیر این کشور برای تقویت همگرایی در بریکس، حضور نمایندگان بخش خصوصی، بنگاه‌های اقتصادی و کارآفرینان را فرصتی برای تبدیل ایده همکاری بریکس به دستاوردهای ملموس اقتصادی توصیف کرد.

جهان در پیچیده‌ترین مقطع اقتصادی و ژئوپلیتیکی

رئیس‌جمهور با اشاره به شرایط کنونی اقتصاد جهانی گفت جهان امروز در یکی از پیچیده‌ترین دوره‌های خود قرار دارد؛ دوره‌ای که نااطمینانی‌های ژئوپلیتیک، اختلال در زنجیره‌های تأمین و استفاده ابزاری از اقتصاد برای اعمال فشار سیاسی، محیط فعالیت کشورها را دشوارتر کرده است.

وی در ادامه این پرسش را مطرح کرد که پاسخ بریکس به این چالش‌ها چیست و تصریح کرد: «قدرت واقعی بریکس تنها در بزرگی اقتصاد اعضایش خلاصه نمی‌شود، بلکه زمانی آشکار خواهد شد که این ظرفیت‌ها به شبکه‌ای به‌هم‌پیوسته از تجارت، سرمایه‌گذاری و تأمین مالی مشترک تبدیل شود. به بیان دیگر، باید از مرحله همکاری بالقوه عبور کنیم و به همکاری عملیاتی برسیم.»

تاب‌آوری اقتصادی بدون تنوع‌بخشی ممکن نیست

پزشکیان با بیان اینکه تاب‌آوری اقتصادی بدون تنوع‌بخشی به شرکای تجاری، منابع تأمین مالی و مسیرهای پرداخت امکان‌پذیر نیست، به تجربه ایران در مواجهه با تحریم‌های گسترده اشاره کرد.

وی اظهار داشت: جمهوری اسلامی ایران طی سال‌های گذشته تحت فشار تحریم‌های فراگیر قرار داشته و در یک سال اخیر، پس از تجاوز نظامی آمریکا و رژیم اسرائیل علیه کشورمان، این فشارها وارد مرحله‌ای خطرناک‌تر و دشوارتر شده است. این تجاوز علاوه بر خسارت‌های انسانی و مادی، یک واقعیت مهم را یادآوری کرد که امنیت اقتصادی از امنیت ملی و امنیت منطقه‌ای جدا نیست.

رئیس‌جمهور افزود: هرگاه تجارت، انرژی، زیرساخت یا نظام مالی یک کشور هدف فشار سیاسی یا نظامی قرار گیرد، پیامدهای آن از مرزهای آن کشور فراتر می‌رود و ثبات منطقه و حتی اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

پیشنهادهای ایران برای یکپارچگی تجاری در بریکس

پزشکیان تأکید کرد بریکس باید با ایجاد ظرفیت‌های تاب‌آور برای اقتصادهای اعضا و کشورهای جنوب جهانی، فضایی ایجاد کند که هیچ کشوری نتواند با انحصار یک ابزار مالی یا فناوری، تجارت مشروع کشور دیگری را مختل کند. وی برای تحقق این هدف، حرکت از همکاری‌های پراکنده به یکپارچگی تدریجی زیرساخت‌های تجاری را ضروری دانست و چند اقدام کلیدی را پیشنهاد کرد:

  • دیجیتالی‌سازی و یکپارچه‌سازی فرآیندهای گمرکی و تسهیل تجارت میان اعضا
  • کاهش موانع مقرراتی و اداری فراروی تجارت و سرمایه‌گذاری
  • توسعه بازارهای فرامرزی و تسهیل سرمایه‌گذاری مشترک بخش خصوصی
  • تقویت همکاری در حوزه استانداردسازی برای گذار بریکس از بازار مبادله مواد خام به شبکه‌ای از زنجیره‌های ارزش و تولید صنعتی مشترک

ایران؛ شریک راهبردی در انرژی، غذا و حمل‌ونقل

رئیس‌جمهور امنیت غذایی و امنیت انرژی را دو ستون اصلی امنیت اقتصادی دانست و گفت: جمهوری اسلامی ایران با برخورداری از ذخایر عظیم نفت و گاز و موقعیت جغرافیایی ممتاز در مسیر کریدورهای ترانزیتی شمال-جنوب و شرق-غرب، آمادگی کامل دارد نقش شریک راهبردی در زنجیره‌های تأمین انرژی، غذا و حمل‌ونقل بریکس را ایفا کند.

وی تصریح کرد ایران می‌تواند به عنوان یکی از حلقه‌های مهم اتصال اقتصادی بریکس عمل کند و ظرفیت‌های خود را در اختیار توسعه تجارت و ترانزیت درون‌گروهی قرار دهد.

تأکید بر استفاده از ارزهای ملی و تقویت بانک توسعه جدید

پزشکیان یکی از مهم‌ترین گام‌ها برای کاهش آسیب‌پذیری در برابر شوک‌های سیاسی را توسعه استفاده از ارزهای ملی در تجارت میان اعضای بریکس عنوان کرد و افزود این اقدام باید همراه با ایجاد ابزارهای مدیریت ریسک ارزی و سازوکارهای تسویه متقابل باشد، زیرا نظام مالی کنونی به دلیل تمرکز بر چند ارز محدود، در برابر فشارهای سیاسی آسیب‌پذیر است.

وی همچنین خواستار تقویت نقش بانک توسعه جدید (NDB) به عنوان موتور اصلی تأمین مالی زیرساخت و انرژی در کشورهای عضو شد و پیشنهاد کرد این بانک از طریق ایجاد خطوط اعتباری ویژه، تأمین مالی با ارزهای محلی و ارائه ابزارهای تضمین برای جذب سرمایه خصوصی، نقش فعال‌تری ایفا کند.

رئیس‌جمهور در ادامه از پیشنهاد مشخص ایران برای تأسیس یک شرکت بیمه اتکایی مشترک بریکس با سرمایه اولیه ده میلیارد دلار خبر داد و گفت این نهاد می‌تواند ریسک پروژه‌های بزرگ زیرساختی و انرژی را پوشش دهد و اعتماد بخش خصوصی برای ورود به طرح‌های کلان را افزایش دهد.

هشدار درباره هوش مصنوعی و ضرورت نقش‌آفرینی بریکس

پزشکیان با اشاره به تحول بنیادین اقتصاد جهانی با ورود هوش مصنوعی گفت: ما در آستانه یک دگرگونی بزرگ هستیم. بریکس نباید تنها مصرف‌کننده فناوری باشد، بلکه باید در تولید دانش، شکل‌دهی به استانداردهای اقتصاد دیجیتال و تقویت امنیت سایبری زیرساخت‌های حیاتی نیز نقش‌آفرینی کند.

وی افزود اگر بریکس در این حوزه‌ها فعالانه مشارکت نکند، استانداردهای آینده اقتصاد دیجیتال بدون در نظر گرفتن منافع کشورهای جنوب جهانی تدوین خواهد شد.

شورای تجاری بریکس باید به موتور اجرایی تبدیل شود

رئیس‌جمهور بر ضرورت ارتقای جایگاه شورای تجاری بریکس تأکید کرد و گفت این شورا باید از یک مجمع گفت‌وگومحور به موتور اجرایی همکاری اقتصادی تبدیل شود.

به گفته وی، کارگروه‌های تخصصی این شورا باید با تعریف شاخص‌های قابل سنجش نظیر میزان رشد تجارت درون‌بریکس، سهم ارزهای ملی در مبادلات و حجم سرمایه خصوصی جذب‌شده، پروژه‌های مشخص و قابل ارزیابی تعریف کنند.

پزشکیان در پایان خاطرنشان کرد: جمهوری اسلامی ایران با موقعیت ممتاز جغرافیایی و منابع انرژی خود آماده است در کنار سایر اعضای بریکس برای ساختن اقتصادی بازتر، تاب‌آورتر و عادلانه‌تر تلاش کند. بریکس زمانی به نیروی واقعی در اقتصاد جهانی تبدیل می‌شود که نتایج همکاری ما در قراردادها، کارخانه‌ها، بنادر و زندگی روزمره مردم کشورهای عضو به طور ملموس دیده شود.