اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، روز جمعه با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، به شدت از رویکرد رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در قبال پرونده هستهای ایران انتقاد کرد و گفت اعتبار این نهاد فنی قربانی دستورکارهای سیاسی شده است.
بقائی در این پیام تصریح کرد که گزارشدهی مرجع فنی آژانس باید بر سه اصل تخصص، بیطرفی و استقلال استوار باشد، اما مدیرکل فعلی این مسیر را تغییر داده و گزارشهای آژانس را به توجیهی سیاسی برای جنگافروزی بدل کرده است. به گفته او، زمانی که این گزارشها به جای کمک به رفع ابهامهای فنی، به خوراکی برای تولید روایت تهدید و پروندهسازی سیاسی و حقوقی علیه یک کشور تبدیل میشود، مرز میان نظارت فنی و بسترسازی برای تجاوز نظامی به شکل خطرناکی از میان میرود.
هشدار درباره سقوط اعتبار آژانس
سخنگوی دستگاه دیپلماسی تاکید کرد که آنچه امروز در حال وقوع است، صرفاً خدشه به اعتبار شخصی مدیرکل یا حتی لطمه مقطعی به وجهه آژانس نیست، بلکه ارزشمندترین دارایی این نهاد یعنی جایگاه آن به عنوان مرجعی بیطرف و مستقل در حال از بین رفتن است. او نوشت: «هنگامی که اعتبار فنی و نهادی آژانس قربانی دستورکارهای سیاسی میشود، آژانس به ابزاری برای منطقی جلوهدادن و تسهیل تجاوز تبدیل میشود.»
بقائی این روند را «شکست نهادی عمیق» توصیف کرد و افزود که در چنین شرایطی، آژانس از جایگاه یک نهاد حافظ صلح و امنیت بینالمللی فاصله میگیرد و ناخواسته به همدستی برای بسترسازی سیاسی یک جنگ غیرقانونی و گزینشی بدل میشود؛ جنگی که به گفته او در راستای مطامع و جاهطلبیهای رژیمی نسلکش دنبال میشود که خود مانع اصلی تحقق ایده خاورمیانه عاری از سلاحهای کشتار جمعی است.
آژانس نباید بهانهای برای جنگ بسازد
سخنگوی وزارت خارجه با یادآوری فلسفه وجودی آژانس بینالمللی انرژی اتمی تصریح کرد نهادی که وظیفه کمک به صیانت از صلح و امنیت بینالمللی را بر عهده دارد، هرگز نباید بخشی از زنجیره تولید بهانه برای جنگ باشد. او هشدار داد تبدیل نظارت فنی به اهرم فشار سیاسی، نه تنها به حلوفصل پرونده هستهای ایران کمکی نمیکند، بلکه بیاعتمادی گسترده به سازوکارهای بینالمللی را دامن میزند.
بقائی در بخش دیگری از پیام خود به موضوع مسئولیت حقوقی و اخلاقی در قبال تجاوز نظامی پرداخت. به گفته او، در ارزیابی مسئولیت تجاوز و جنایات جنگی نمیتوان پاسخگویی را تنها به افرادی محدود کرد که دستور حمله را صادر میکنند یا به طور مستقیم آن را اجرا مینمایند. مسئولیت متوجه کسانی نیز هست که آگاهانه با تولید بهانههای سیاسی و حقوقی، زمینه تجاوز را فراهم کرده یا آن را مشروع جلوه میدهند.
مسئولیت مشترک در توجیه تجاوز
سخنگوی وزارت امور خارجه تاکید کرد کسانی که ارزیابیهای نادرست، جانبدارانه یا اغراقآمیز را به عنوان مبنایی موثق برای اقدامات قهری عرضه میکنند و از این طریق بستر حمله نظامی را مهیا میسازند، نمیتوانند از پیامدهای آن شانه خالی کنند. او نوشت این افراد نیز در قبال نتایج و آثار تجاوز، شریک مسئولیت هستند و باید پاسخگو باشند.
این موضعگیری در حالی مطرح میشود که ایران همواره تاکید کرده برنامه هستهای کشور صرفاً صلحآمیز است و همکاریهای فنی با آژانس در چارچوب تعهدات پادمانی ادامه دارد. تهران بارها انتقاد کرده که برخی گزارشهای اخیر آژانس فاقد دقت فنی لازم بوده و تحت تاثیر فشارهای سیاسی برخی قدرتهای غربی و رژیم اسرائیل تنظیم شده است. مقامهای ایرانی میگویند تکرار ادعاهای اثباتنشده و بزرگنمایی برخی ابهامات فنی، بهانه لازم را برای تشدید تحریمها و تهدید نظامی علیه ایران فراهم میکند.
کارشناسان مسائل بینالملل نیز معتقدند حفظ بیطرفی آژانس برای اعتبار نظام عدم اشاعه حیاتی است و هرگونه تضعیف این اصل میتواند اعتماد کشورها به سازوکارهای چندجانبه را کاهش دهد. از نگاه تهران، احیای اعتبار آژانس مستلزم بازگشت به ماموریت فنی و پرهیز از ورود به رقابتهای ژئوپلیتیک است؛ مسیری که تنها از طریق گزارشدهی دقیق، متوازن و مبتنی بر راستیآزمایی میدانی میگذرد.
نظرات (0)