روسیه و هند گامی تازه برای تعمیق همکاریهای راهبردی خود در حوزه انرژی هستهای برداشتهاند. رئیس شرکت دولتی روساتم اعلام کرده که مجموعهای از اسناد مشترک میان مسکو و دهلینو در مراحل نهایی قرار دارد و دو کشور در آستانه امضای توافقهای مهمی در زمینه فناوریهای پیشرفته هستهای هستند.
این خبر را الکسی لیخاچف، مدیرعامل روساتم، روز جمعه اعلام کرد. به گفته او، سطح آمادگی برای امضای این اسناد بسیار بالا است و طرفین پس از ماهها مذاکره فنی و حقوقی، به توافقهای نهایی نزدیک شدهاند.
آمادگی برای امضای بسته اسناد مشترک
لیخاچف با اشاره به جزئیات این همکاری گفت: «ما آمادگی بالایی در سطح آمادگی برای امضای تعدادی سند با هند داریم.» وی تأکید کرد که اسناد مورد نظر نه یک توافق منفرد، بلکه بستهای از تفاهمنامهها و قراردادهای مکمل است که ابعاد مختلف همکاری هستهای دو کشور را پوشش میدهد.
به گفته رئیس روساتم، این اسناد هماکنون در مراحل پایانی بررسی قرار دارند و به طور کامل برای امضا آماده شدهاند. او این توافقها را بخشی از راهبرد بلندمدت روسیه برای توسعه همکاریهای هستهای صلحآمیز با شرکای راهبردی خود توصیف کرد.
تمرکز بر فناوری نسل چهارم و راکتورهای نوترونی سریع
محور اصلی اسناد جدید، همکاری در حوزه فناوریهای انرژی هستهای نسل چهارم عنوان شده است. لیخاچف توضیح داد که این فناوریها بهویژه به راکتورهای نوترونی سریع مجهز هستند که از نظر بازدهی سوخت، ایمنی و مدیریت پسماند هستهای، نسل پیشرفتهتری نسبت به راکتورهای فعلی به شمار میروند.
راکتورهای نوترونی سریع قادرند از سوخت هستهای به شکل بهینهتری استفاده کنند و چرخه سوخت بسته را پشتیبانی نمایند. این ویژگی علاوه بر افزایش تولید انرژی، حجم پسماندهای پرتوزای بلندمدت را به شکل قابل توجهی کاهش میدهد و از همین رو در بسیاری از کشورها به عنوان فناوری کلیدی برای آینده انرژی پاک هستهای در نظر گرفته میشود.
روسیه در این حوزه از پیشگامان جهانی محسوب میشود و تجربه بهرهبرداری از راکتورهای BN-600 و BN-800 را در اختیار دارد. هند نیز در سالهای اخیر برنامه گستردهای برای توسعه نیروگاههای هستهای و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی دنبال کرده و همکاری با مسکو میتواند دسترسی دهلینو به این فناوری پیشرفته را تسریع کند.
دو کشور سابقه طولانی در همکاری هستهای دارند که مهمترین نماد آن نیروگاه اتمی کودانکولام در ایالت تامیل نادو است. این نیروگاه که با فناوری روسی ساخته شده، اکنون از مهمترین منابع تولید برق هستهای هند به شمار میرود و طرفین پیشتر برای توسعه واحدهای جدید آن توافق کرده بودند.
همکاری در مسیر دریای شمال؛ از استانداردها تا حجم محمولهها
بخش دیگری از اسناد در دست امضا، به همکاری مشترک در چارچوب مسیر دریای شمال مربوط میشود. لیخاچف در این باره گفت که اسناد مرتبط با این مسیر شامل تعریف دقیق استانداردها و تعیین حجم محمولههاست.
مسیر دریای شمال که از طریق اقیانوس منجمد شمالی روسیه میگذرد، به عنوان کوتاهترین مسیر دریایی میان اروپا و آسیا اهمیت راهبردی فزایندهای یافته است. ذوب یخهای قطبی و توسعه ناوگان یخشکنهای هستهای روسیه، امکان بهرهبرداری تجاری از این مسیر را افزایش داده و مسکو به دنبال جذب شرکایی مانند هند برای سرمایهگذاری و استفاده مشترک از این کریدور است.
همکاری هستهای در این حوزه میتواند شامل تأمین انرژی برای بنادر قطبی، توسعه کشتیهای با پیشرانه هستهای و تضمین ایمنی تردد در شرایط قطبی باشد. هند به عنوان یکی از بزرگترین اقتصادهای در حال رشد و واردکننده عمده انرژی، به مسیرهای ترانزیتی امن و کوتاه برای تجارت و انتقال انرژی نیاز دارد.
نگاه فراتر از همکاری دوجانبه؛ رایزنی با اعضای بریکس
رئیس روساتم تأکید کرد که مذاکرات هستهای روسیه محدود به هند نیست. به گفته وی، مسکو «با تقریباً تمام کشورهای شریک خود و اعضای گروه بریکس» درباره طرحهای جدید و مشخصی برای افزایش تعداد نیروگاههای بزرگ در حال ساخت و همچنین اجرای پروژههای مربوط به نیروگاههای کوچک و راکتورهای تحقیقاتی در حال گفتوگو است.
این اظهارات نشان میدهد که روسیه در تلاش است همکاریهای هستهای خود را به عنوان بخشی از دیپلماسی انرژی در چارچوب بریکس گسترش دهد. نیروگاههای کوچک مقیاس (SMR) و راکتورهای تحقیقاتی به دلیل هزینه کمتر، انعطافپذیری در مکانیابی و قابلیت استفاده در مناطق دورافتاده یا برای اهداف علمی و پزشکی، مورد توجه بسیاری از کشورهای عضو بریکس قرار گرفتهاند.
برای هند، توسعه نیروگاههای کوچک میتواند راهکاری برای تأمین برق مناطق کمبرخوردار و تکمیل سبد انرژی پاک این کشور در کنار انرژیهای تجدیدپذیر باشد. برای روسیه نیز این پروژهها فرصتی برای صادرات فناوری، تقویت نفوذ اقتصادی و تثبیت جایگاه خود به عنوان تأمینکننده اصلی فناوری هستهای در جنوب آسیا و فراتر از آن است.
کارشناسان معتقدند امضای بسته اسناد جدید میان مسکو و دهلینو میتواند الگویی برای سایر همکاریهای هستهای روسیه با اعضای بریکس باشد و جایگاه انرژی هستهای را به عنوان محور همکاریهای فنی و اقتصادی این گروه تقویت کند. در شرایطی که رقابت جهانی بر سر فناوریهای کمکربن شدت گرفته، نزدیکی هستهای روسیه و هند پیام روشنی درباره تداوم همکاریهای راهبردی دو کشور علیرغم فشارهای ژئوپلیتیک بینالمللی دارد.
نظرات (0)