بستر زایندهرود در اصفهان پس از حدود سه ماه جریان مداوم، بار دیگر خشک شد. به گفته مسئولان استانی، خروجی سد زایندهرود از شامگاه یکشنبه ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ کاهش یافت و در حال حاضر آبی در رودخانه جریان ندارد؛ وضعیتی که به تلف شدن شمار زیادی از ماهیان و گرفتار شدن آنها در گودالهای باقیمانده آب منجر شده است.
پایان ۹۴ روز جریان پس از سه ماه رهاسازی
بر اساس اعلام مدیریت بحران استانداری اصفهان، امسال پس از آنکه در سال گذشته آب مورد نیاز کشت کشاورزان بهطور کامل تأمین نشد و خساراتی به بار آمد، کشاورزان برای کشت بهاره درخواست رهاسازی آب داشتند. بر مبنای مصوبه کارگروه سازگاری با کمآبی کشور و کارگروه ملی و استانی، از اردیبهشتماه به مدت سه ماه آب برای بخش کشاورزی و با هدف تأمین بخشی از نیازهای زیستمحیطی در زایندهرود جاری شد.
منصور شیشهفروش، مدیرکل ستاد مدیریت بحران استانداری اصفهان، در این باره گفت: این جریان سهماهه با هدف حفظ باغات و تأمین آب مورد نیاز بخشهایی از حوضه انجام شد، اما از ۱۵ شهریور خروجی سد کاهش یافت و عملاً بستر رودخانه خشک شد. به گفته او، پیش از این و از بامداد همین روز، آبرسانی به پاییندست متوقف شده بود.
خشکسالی، انتقال آب و برداشتهای بالادست؛ چرایی فصلی شدن رودخانه
شیشهفروش با اشاره به تداوم شرایط خشکسالی و کمآبی در حوضه زایندهرود اظهار کرد: کاهش بارشها، انتقال آب از این حوضه به مناطق دیگر و برداشتهای بیرویه در بالادست، مجموع عواملی است که باعث شده زایندهرود طی چند سال اخیر صرفاً بهصورت فصلی جریان داشته باشد.
او تأکید کرد: فصلی شدن جریان علاوه بر پیامدهای اجتماعی و اقتصادی، به اکوسیستم رودخانه نیز آسیب میزند؛ زیرا با هر بار باز و بسته شدن آب و خشک شدن بستر، آبزیان مسیر با تنش شدید مواجه میشوند.
تلفات ماهیان و هشدار محیط زیست
همزمان با قطع جریان، گزارشها از تلف شدن صدها و شاید هزاران قطعه ماهی و بچهماهی در بستر رودخانه حکایت دارد. بسیاری از آبزیان در ماندابهای کف رودخانه برای زنده ماندن تلاش میکنند.
حسین اکبری، معاون محیط زیست طبیعی اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان، در این زمینه گفت: مرگ انبوه ماهیها از تبعات مستقیم باز و بسته شدن آب است و شرکت آب منطقهای باید مسئولیت آن را بپذیرد. به گفته او، ماهیها همراه جریان آب از بالادست و مخزن سد به پاییندست منتقل میشوند و با قطع ناگهانی آب در گرمای هوا، بخش زیادی از آنها تلف میشوند.
اکبری افزود: هرچند ممکن است بخشی از ماهیها جمعآوری و به نقاطی که هنوز آب باقی مانده منتقل شوند، اما متأسفانه بخش قابل توجهی از بین میروند و این چرخه هر سال با رهاسازی مقطعی تکرار میشود.
وضعیت سد؛ تنها ۲۱ درصد پر
مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان درباره آخرین وضعیت سد زایندهرود گفت: در حال حاضر حجم ذخیره سد حدود ۲۳۲ میلیون مترمکعب و ورودی آن نزدیک به ۱۰ مترمکعب بر ثانیه است. به این ترتیب سد تنها حدود ۲۱ درصد پر است و بخش عمده ظرفیت آن خالی مانده که نسبت به میانگین بلندمدت کاهش قابل توجهی را نشان میدهد.
شیشهفروش یادآور شد: با این سطح از ذخیره، مدیریت منابع آب برای مصارف مختلف از جمله شرب، کشاورزی و محیط زیست با محدودیت جدی روبهرو است.
چشم امید به بارشهای پاییزی و نقش النینو
مسئولان استانی میگویند اکنون همه نگاهها به وضعیت بارشهای پاییز دوخته شده است. بر اساس پیشبینیها، با اثرگذاری پدیده النینو انتظار میرود بارشهای زودهنگام در برخی مناطق کشور بهویژه غرب و جنوب آغاز شود. در استان اصفهان نیز اعلام شده از نیمه مهرماه احتمال شروع بارشها وجود دارد.
شیشهفروش تأکید کرد: تحقق این بارشها میتواند در بهبود ذخیره سد و امکان تصمیمگیری برای مراحل بعدی رهاسازی مؤثر باشد، چرا که تأمین آب در بخشهای مختلف به میزان بارندگی و حجم ذخیره سد وابسته است.
تصمیمگیری برای بازگشایی دوباره؛ وابسته به مصوبه کارگروه
به گفته مدیرکل مدیریت بحران استانداری، تصمیم درباره بازگشایی دوباره زایندهرود به مصوبات کارگروه سازگاری با کمآبی در سطوح ملی و استانی و نظر اعضای این کارگروه بستگی دارد. سال گذشته امکان کشت پاییزه برای کشاورزان فراهم نشد، اما امسال با رهاسازی آب برای کشت بهاره، کشاورزان توانستند کشت خود را انجام دهند.
در همین حال، اکبر صالحی، معاون امنیتی و سیاسی استانداری اصفهان، با اشاره به شرایط رهاسازی اخیر گفت: وضعیت آب مناسب بود و پشت آب خوبی وجود داشت و کشاورزان توانستند از آن بهرهمند شوند.
کارشناسان محیط زیست و منابع آب تأکید میکنند تداوم الگوی رهاسازی مقطعی بدون برنامه جامع برای احیای جریان پایدار، علاوه بر خسارت به کشاورزان در بلندمدت، اکوسیستم رودخانه و گونههای آبزی را نیز در معرض تهدید جدی قرار میدهد و راهکار پایدار، نیازمند مدیریت یکپارچه حوضه، کنترل برداشتهای غیرمجاز و سازگاری با شرایط اقلیمی جدید است.
نظرات (0)