کاخ سفید بررسی استفاده از اختیارات ویژه دولت فدرال برای افزایش ظرفیت پالایش نفت در آمریکا را در دستور کار قرار داده است؛ اقدامی کم‌سابقه که به گفته منابع آگاه با هدف مهار قیمت سوخت و کاهش آسیب‌پذیری انرژی این کشور در برابر تکانه‌های جهانی دنبال می‌شود.

خبرگزاری رویترز به نقل از چند منبع مطلع گزارش داده است که دولت دونالد ترامپ در حال ارزیابی این موضوع است که چگونه می‌توان با اتکا به قوانین اضطراری موجود، حمایت مالی و منابع دولتی را برای تقویت پالایشگاه‌های آمریکا به کار گرفت. این ارزیابی در حالی انجام می‌شود که پیامدهای جنگ با ایران، شکنندگی بازار جهانی نفت خام و رشد بهای بنزین در داخل آمریکا را به‌وضوح نمایان کرده است.

دیدار ترامپ با مدیران نفتی و کلید خوردن ایده اضطراری

به گفته منابع رویترز، ایده استفاده از ابزارهای اضطراری در جریان دیدار اخیر دونالد ترامپ با مدیران ارشد چند شرکت بزرگ نفتی و پالایشی مطرح شده است. در این نشست، مقام‌های کاخ سفید تلاش کرده‌اند مشخص کنند دولت فدرال از چه مسیرهایی می‌تواند به افزایش ظرفیت پالایش کمک کند و چه نوع حمایتی برای صنعت قابل تعریف است.

منابع تأکید کرده‌اند که هنوز هیچ تصمیم نهایی در این زمینه اتخاذ نشده و شرکت‌کنندگان جلسه را با این جمع‌بندی ترک کرده‌اند که گفت‌وگوها در هفته‌های آینده ادامه خواهد یافت. با این حال، صرف بررسی چنین گزینه‌ای از نظر ناظران نشانه‌ای از نگرانی فزاینده دولت از وضعیت بازار سوخت است.

قانون تولید دفاعی؛ ابزاری که تاکنون برای پالایش استفاده نشده

ابزاری که کاخ سفید برای این هدف مدنظر دارد، «قانون تولید دفاعی» است؛ قانونی مربوط به دوره جنگ کره در سال ۱۹۵۰ که به رئیس‌جمهور آمریکا اجازه می‌دهد در شرایط اضطراری مرتبط با امنیت ملی، تولید کالاها و مواد حیاتی را با حمایت مالی، سفارش تضمینی یا تخصیص منابع دولتی شتاب دهد.

این قانون در دهه‌های گذشته برای مواردی مانند تولید تجهیزات نظامی، واکسن کرونا، مواد معدنی حیاتی و نیمه‌رساناها مورد استفاده قرار گرفته، اما تاکنون هرگز برای افزایش ظرفیت پالایش نفت به کار نرفته است. به همین دلیل، کارشناسان حقوقی و انرژی، توسل به این قانون برای پالایشگاه‌ها را یک «راه‌حل آخرین مرحله» و اقدامی غیرمعمول توصیف می‌کنند.

توسعه واحدهای موجود به‌جای ساخت پالایشگاه جدید

در مقابل پیشنهاد دولت، مدیران صنعت پالایش به مقام‌های کاخ سفید گفته‌اند که اختصاص بودجه فدرال برای نوسازی، افزایش بهره‌وری و توسعه واحدهای موجود، منطقی‌تر و کم‌هزینه‌تر از ساخت پالایشگاه جدید است.

به گفته آن‌ها، احداث یک پالایشگاه کاملاً جدید در آمریکا مستلزم سرمایه‌گذاری چند میلیارد دلاری و طی فرآیندهای طولانی صدور مجوزهای زیست‌محیطی و فنی است و تکمیل آن سال‌ها زمان می‌برد. در سال‌های اخیر نیز به دلیل حاشیه سود پایین، مقررات سخت‌گیرانه و چشم‌انداز گذار انرژی، چند پالایشگاه در آمریکا تعطیل شده یا ظرفیت خود را کاهش داده‌اند و همین مسئله توان پالایشی این کشور را محدود کرده است.

  • هزینه ساخت پالایشگاه جدید بسیار بالاتر از ارتقای واحدهای فعلی است
  • فرآیند مجوز و ساخت یک مجتمع جدید بین ۵ تا ۱۰ سال طول می‌کشد
  • افزایش بهره‌وری خطوط موجود می‌تواند در کوتاه‌مدت عرضه بنزین و گازوئیل را تقویت کند

فشار انتخاباتی برای مهار قیمت بنزین

بررسی این طرح اضطراری از نگاه تحلیلگران، بیش از آنکه یک برنامه بلندمدت انرژی باشد، بازتاب فشار سیاسی دولت برای نشان دادن توانایی خود در کنترل قیمت سوخت در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکاست. قیمت بنزین همواره یکی از حساس‌ترین شاخص‌ها برای افکار عمومی آمریکا بوده و هر جهش قیمتی می‌تواند به سرعت به نارضایتی اجتماعی و هزینه سیاسی برای حزب حاکم تبدیل شود.

جنگ با ایران و نااطمینانی نسبت به تنگه هرمز و بازار جهانی نفت، بار دیگر نشان داد که حتی با وجود افزایش تولید نفت شیل در داخل آمریکا، این کشور همچنان به شدت نسبت به اختلال در عرضه جهانی آسیب‌پذیر است. کاخ سفید امیدوار است با تقویت حلقه پالایش ــ که گلوگاه تبدیل نفت خام به فرآورده‌های قابل مصرف است ــ بتواند بخشی از این آسیب‌پذیری را کاهش دهد و از انتقال مستقیم شوک‌های خارجی به قیمت پمپ بنزین جلوگیری کند.

با این حال، هنوز مشخص نیست که دولت تا چه اندازه حاضر است از ابزارهای مالی و حقوقی کم‌سابقه استفاده کند و آیا کنگره و نهادهای نظارتی با چنین تفسیری از قانون تولید دفاعی همراهی خواهند کرد یا نه. آنچه روشن است، بحث بر سر آینده ظرفیت پالایش آمریکا وارد مرحله‌ای تازه و سیاسی‌تر از قبل شده است.