رئیس‌جمهور آمریکا بار دیگر بر یکی از جنجالی‌ترین وعده‌های انتخاباتی خود پافشاری کرد؛ وعده‌ای که به گفته مخالفان، مرز میان تشویق اقتصادی و تلاش برای خرید آرای شهروندان را مخدوش می‌کند. دونالد ترامپ می‌گوید طرح پرداخت ۵ هزار دلار به هر فرد بزرگسال آمریکایی را در صورت پیروزی جمهوری‌خواهان در انتخابات پیش‌روی کنگره، به طور قطع اجرا خواهد کرد.

وعده‌ای که ترامپ می‌گوید از آن کوتاه نمی‌آید

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، ترامپ در روزهای اخیر تأکید کرده است که وعده پیشین خود برای پرداخت «سود سهام» ۵ هزار دلاری به تمام شهروندان بزرگسال آمریکا را پس نخواهد گرفت. این وعده مشروط به پیروزی جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در ماه آبان است؛ انتخاباتی که سرنوشت کنترل هر دو مجلس نمایندگان و سنا را تعیین می‌کند.

ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال با لحنی قاطع نوشت: «وقتی چیزی می‌گویم، جدی هستم! سود سهام ۵ هزار دلاری محقق خواهد شد، چون مردم کشور ما شایسته آن هستند. به جمهوری‌خواهان رأی دهید. عظمت را به آمریکا بازگردانیم.» او هم‌زمان از دموکرات‌ها به دلیل انتقاد از این طرح انتقاد کرد و گفت آن‌ها امیدوارند «این طرح هرگز عملی نشود».

این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که رقابت‌ها برای انتخابات میان‌دوره‌ای به‌تدریج وارد مرحله حساس خود شده و هر دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات تلاش می‌کنند با وعده‌های اقتصادی، پایگاه رأی خود را تحکیم کنند.

طرحی هزار میلیارد دلاری با ابهامات بزرگ مالی

بر اساس آنچه ترامپ مطرح کرده، در صورت حفظ اکثریت جمهوری‌خواهان در کنگره، دولت او به هر آمریکایی بزرگسال مبلغ ۵ هزار دلار پرداخت خواهد کرد. برآوردها نشان می‌دهد اجرای سراسری این طرح به بیش از یک تریلیون دلار بودجه نیاز دارد؛ رقمی که به‌مراتب فراتر از بسیاری از بسته‌های حمایتی پیشین دولت فدرال است.

کارشناسان اقتصادی و رسانه‌های آمریکایی تأکید کرده‌اند که چنین پرداختی بدون تأیید کنگره امکان‌پذیر نیست و حتی در صورت تصویب نیز پیامدهای سنگینی برای بودجه فدرال خواهد داشت:

  • افزایش قابل توجه کسری بودجه سالانه آمریکا که هم‌اکنون نیز در سطح بالایی قرار دارد
  • نیاز به تعریف منبع درآمد پایدار یا استقراض گسترده برای تأمین منابع
  • چالش‌های حقوقی و سیاسی در مسیر تصویب چنین لایحه‌ای در کنگره

به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران این وعده را از نظر مالی غیرواقع‌بینانه توصیف کرده و آن را بیشتر یک ابزار تبلیغاتی در آستانه انتخابات می‌دانند تا یک برنامه اقتصادی قابل اجرا.

روایت معاون ترامپ؛ پرداخت از محل درآمد تعرفه‌ها

در میانه انتقادها، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا کوشیده است لحن ترامپ را تعدیل و چارچوب این ایده را شفاف‌تر کند. ونس گفته است منظور ترامپ از این طرح، پرداخت «سود سهام برای کارگران آمریکایی» است و نه یک یارانه همگانی بدون قید و شرط.

به گفته او، ایده اولیه این است که منابع مورد نیاز از محل درآمدهای حاصل از تعرفه‌های تجاری تأمین شود. با این حال، حتی حامیان دولت نیز اذعان دارند که درآمد فعلی تعرفه‌ها فاصله بسیار زیادی با رقم نزدیک به یک تریلیون دلاری مورد نیاز برای اجرای کامل این وعده دارد و به تنهایی نمی‌تواند بار مالی آن را پوشش دهد.

این توضیحات اگرچه تا حدی به کاهش فشار انتقادها کمک کرده، اما تردیدها درباره چگونگی تأمین مالی طرح را برطرف نکرده است. برخی اقتصاددانان می‌گویند اتکا به تعرفه‌ها به عنوان منبع اصلی چنین پرداختی، در عمل به معنای انتقال هزینه به مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان داخلی است.

واکنش تند دموکرات‌ها؛ از «خرید رأی» تا «وعده غیرواقعی»

دموکرات‌ها واکنش بسیار تندی به این پیشنهاد نشان داده‌اند. بخش عمده‌ای از رهبران و نمایندگان این حزب، طرح ترامپ را مصداق خرید رأی و یک وعده انتخاباتی بدون پشتوانه مالی توصیف کرده‌اند.

تندترین واکنش از سوی گوین نیوسام، فرماندار کالیفرنیا مطرح شد. او با حمله مستقیم به ترامپ گفت: «ترامپ بعد از آنکه با جنگ، آمریکایی‌ها را فقیرتر و بیمارتر کرد، حالا می‌خواهد با ۵ هزار دلار رأی آن‌ها را بخرد.» این جمله به‌سرعت در رسانه‌های آمریکایی بازتاب یافت و به یکی از محورهای اصلی حمله دموکرات‌ها به کاخ سفید تبدیل شد.

دیگر چهره‌های دموکرات نیز هشدار داده‌اند که چنین وعده‌هایی ضمن مخدوش کردن فضای رقابت سالم انتخاباتی، انتظارات اقتصادی غیرواقعی در میان شهروندان ایجاد می‌کند و در صورت عدم اجرا، بی‌اعتمادی عمومی به نهادهای سیاسی را افزایش خواهد داد.

چرا این وعده در آستانه انتخابات اهمیت دارد؟

انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا که در ماه نوامبر برگزار می‌شود، به طور سنتی به عنوان رفراندومی درباره عملکرد رئیس‌جمهور مستقر تلقی می‌شود. کنترل کنگره نه‌تنها مسیر قانون‌گذاری دولت را تعیین می‌کند، بلکه بر سیاست خارجی، بودجه دفاعی و حتی ترکیب دادگاه‌ها نیز اثر مستقیم دارد.

در چنین فضایی، ترامپ تلاش می‌کند با گره زدن یک منفعت اقتصادی ملموس و فوری به پیروزی جمهوری‌خواهان، انگیزه مشارکت هواداران خود را افزایش دهد. شعار «به جمهوری‌خواهان رأی دهید، عظمت را به آمریکا بازگردانیم» دقیقاً در همین راستا ارزیابی می‌شود؛ شعاری که در پیام اخیر او در تروث سوشال نیز تکرار شده است.

با این حال، پرسش اصلی همچنان باقی است: آیا کنگره آینده، حتی با اکثریت جمهوری‌خواه، حاضر خواهد شد چنین هزینه سنگینی را بپذیرد و آیا رأی‌دهندگان آمریکایی این وعده را یک مشوق واقعی می‌بینند یا صرفاً یک تاکتیک انتخاباتی؟ پاسخ این پرسش‌ها در هفته‌های منتهی به انتخابات، بیش از پیش روشن خواهد شد.