شهر بندری المخا در روزهای اخیر بار دیگر در مرکز توجه تحولات یمن قرار گرفته است؛ شهری ساحلی در غرب این کشور که به دلیل موقعیت جغرافیایی و اتصال جادهای خود، نقشی کلیدی در معادلات میدانی و لجستیکی ساحل غربی ایفا میکند. به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، تغییر آرایش نیروها و انتقال محور درگیریها به سمت جنوب، موجب شده انصارالله به نقاط نزدیکتری به تنگه بابالمندب دست یابد؛ تحولی که هرچند به معنای کنترل تنگه نیست، اما پیامدهای امنیتی و اقتصادی مهمی برای یکی از حساسترین آبراههای جهان دارد.
المخا کجاست و چرا اهمیت دارد؟
المخا یکی از قدیمیترین بنادر یمن در کرانه دریای سرخ است که در شمال تنگه بابالمندب قرار گرفته و از طریق جاده ساحلی غربی به مناطق جنوبیتر از جمله ذُباب و دیگر نقاط مشرف به تنگه متصل میشود. این اتصال زمینی، المخا را به یک گره ارتباطی مهم برای جابهجایی نیرو، انتقال تجهیزات و پشتیبانی از خطوط عملیاتی تبدیل کرده است.
از منظر نظامی، کنترل یا حضور مؤثر در المخا به معنای در اختیار داشتن یک سرپل ساحلی برای نظارت بر تحرکات در امتداد ساحل و تسهیل دسترسی به محورهای منتهی به بابالمندب است. به همین دلیل، این شهر همواره در سالهای جنگ یمن به عنوان نقطهای راهبردی میان نیروهای درگیر مطرح بوده و هرگونه تغییر در وضعیت آن، به سرعت بر توازن میدانی در استانهای ساحلی تأثیر میگذارد.
تحولات اخیر میدان؛ حرکت درگیریها به سمت جنوب
بر اساس آنچه در گزارش میدانی منتشر شده، در روزهای گذشته کانون درگیریها در ساحل غربی یمن به المخا متمرکز شده و آرایش نیروها در این منطقه دستخوش تغییر شده است. با کشیده شدن محور درگیریها به سمت جنوب، نیروهای انصارالله توانستهاند به مناطقی نزدیکتر به تنگه بابالمندب دسترسی پیدا کنند و خطوط عملیاتی خود را به جلو ببرند.
این جابهجایی به معنای بهبود موقعیت تاکتیکی برای حضور در مجاورت آبراه است؛ با این حال، تأکید شده که کنترل المخا لزوماً به معنای کنترل بابالمندب نیست. تنگه بابالمندب یک گذرگاه دریایی با ابعاد فراتر از یک شهر ساحلی است و تسلط بر آن نیازمند استقرار گسترده دریایی و کنترل سواحل در دو سوی تنگه است. آنچه اکنون رخ داده، گامی برای نزدیکتر شدن به این آبراه و افزایش توان اثرگذاری بر تحولات پیرامونی آن ارزیابی میشود.
چرا بابالمندب تا این اندازه حساس است؟
تنگه بابالمندب دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند پیوند میدهد و یکی از مهمترین شریانهای تجارت دریایی جهان به شمار میرود. بخش بزرگی از کشتیرانی میان آسیا و اروپا که از کانال سوئز عبور میکند، ناگزیر از گذر از این تنگه است. به همین دلیل، هرگونه ناامنی، درگیری یا افزایش تهدید در نزدیکی آن میتواند:
- هزینه بیمه و حملونقل دریایی را به شکل چشمگیری افزایش دهد،
- مسیر کشتیهای تجاری و نفتکشها را ناامن یا با تأخیر مواجه کند،
- و زنجیره تأمین جهانی انرژی و کالا را تحت تأثیر قرار دهد.
در ماههای گذشته نیز تحولات دریای سرخ و خلیج عدن نشان داده است که حتی سطحی از ریسک یا تهدید محدود در اطراف بابالمندب، کافی است تا شرکتهای کشتیرانی مسیرهای خود را بازنگری کنند یا نرخ مخاطره را افزایش دهند. از این رو، تحولات المخا صرفاً یک رخداد محلی تلقی نمیشود، بلکه بخشی از معادله امنیت دریانوردی بینالمللی است.
پیامدهای امنیتی و منطقهای
اهمیت راهبردی المخا فراتر از جغرافیای شهری آن است. این بندر به دلیل پیوند با محور ساحلی ذباب و مناطق جنوبیتر، میتواند به عنوان نقطه اتکا برای تثبیت حضور در کریدور ساحلی دریای سرخ عمل کند. دسترسی به این کریدور، امکان دیدهبانی تحرکات دریایی، تقویت مواضع دفاعی و همچنین ایجاد بازدارندگی در برابر هرگونه تلاش برای محاصره ساحلی را فراهم میآورد.
در عین حال، ناظران تأکید میکنند که هرگونه تشدید درگیری در مجاورت بابالمندب میتواند سطح ریسک را برای عبور و مرور کشتیها بالا ببرد و توجه قدرتهای فرامنطقهای حاضر در دریای سرخ را بیش از پیش جلب کند. حضور ناوگروهها و مأموریتهای دریایی در این پهنه آبی در سالهای اخیر نیز عمدتاً با همین منطقِ حفظ امنیت تنگه و تضمین آزادی کشتیرانی توجیه شده است.
گامی مهم اما نه به معنای تسلط بر تنگه
نکته کلیدی در ارزیابی تحولات اخیر، پرهیز از بزرگنمایی نظامی است. آنچه منابع میدانی گزارش کردهاند، پیشروی و دسترسی نزدیکتر است، نه تثبیت حاکمیت بر تنگه. بابالمندب همچنان یک آبراه بینالمللی با نظارت چندلایه است و سرنوشت آن به مجموعهای از عوامل نظامی، سیاسی و دیپلماتیک وابسته است.
با این حال، قرار گرفتن المخا در کانون درگیریها و اتصال آن به محورهای ساحلی جنوبی، نشان میدهد که رقابت بر سر سواحل غربی یمن وارد مرحله تازهای شده است. تداوم این روند میتواند بر آینده آرایش نیروها در ساحل غربی، امنیت گذرگاه دریای سرخ و حتی مذاکرات سیاسی مرتبط با پرونده یمن اثرگذار باشد.
در مجموع، تحولات المخا را باید حلقهای تازه در زنجیره قدرت ساحلی انصارالله در مسیر بابالمندب دانست؛ حلقهای که هنوز به معنای دربستن تنگه نیست، اما وزن و جایگاه این جریان را در معادلات ساحلی و دریایی یمن افزایش داده و حساسیت جامعه بینالمللی نسبت به امنیت یکی از حیاتیترین گذرگاههای تجارت جهانی را دوچندان کرده است.
نظرات (0)