رئیسجمهور تأکید کرد که جهان امروز بیش از هر زمان دیگری به حکمرانی فراگیر و چندجانبهگرایی واقعی نیاز دارد و بدون اصلاح عمیق سازوکارهای بینالمللی، نمیتوان از نظمی عادلانه و پایدار سخن گفت. مسعود پزشکیان این مطالب را روز شنبه ۲۱ شهریور ۱۴۰۵ در جلسه غیرعلنی سران عضو بریکس در دهلینو مطرح کرد.
هجدهمین نشست بریکس در دهلینو
به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، هجدهمین نشست سران بریکس با موضوع «حکمرانی فراگیر جهانی و تقویت چندجانبهگرایی» به میزبانی هند برگزار شد. پزشکیان در ابتدای سخنان خود با ابراز خرسندی از حضور در این نشست، از دولت و نخستوزیر هند برای میزبانی شایسته و تلاشها در جهت تقویت همکاریهای بریکس قدردانی کرد.
رئیسجمهور با اشاره به اهمیت دوچندان موضوع نشست در شرایط کنونی جهان گفت: «اعتبار هر نظام حکمرانی به توانایی آن در حمایت از حقوق همه کشورها، اعم از کوچک و بزرگ بستگی دارد. اگر منشور ملل متحد نتواند در برابر توسل غیرقانونی به زور از ملتها حمایت کند و اگر قواعد بینالمللی برای برخی الزامآور و برای برخی دیگر قابل تفسیر باشند، نمیتوان از چندجانبهگرایی واقعی سخن گفت.»
وی با توصیف یک تناقض اساسی در نظم کنونی جهان افزود: از یک سو وابستگی متقابل کشورها در برابر بحرانهای مشترک بیش از هر زمان دیگری افزایش یافته و از سوی دیگر، بازگشت یکجانبهگرایی، اعمال فشارهای سیاسی و ابزاریسازی نظامهای مالی و فناوری به طور همزمان در حال گسترش است. به گفته پزشکیان، این روند تنها یک چالش سیاسی نیست، بلکه بنیانهای حکمرانی جهانی را تضعیف میکند.
روایت ایران از تجربه یکجانبهگرایی
رئیسجمهور با اشاره به تجربه عینی جمهوری اسلامی ایران گفت: ایران در عمل با پیامدهای یکجانبهگرایی مواجه شده است. وی به آنچه «تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران» خواند اشاره کرد و گفت این حملات جان شماری از انسانهای بیگناه را گرفته و به زیرساختهای حیاتی، اقتصادی و غیرنظامی کشور آسیب رسانده است.
پزشکیان مدعی شد که در روز نخست آنچه آن را «جنگ چهلروزه» توصیف کرد، حملاتی به کشور صورت گرفته که به گفته وی به شهادت رهبر انقلاب و ۱۶۸ کودک در مدرسه میناب منجر شده است. وی همچنین به حملات به مدرسه میناب و ورزشگاه لامرد اشاره کرد و گفت این رویدادها نشان میدهد که چگونه یکجانبهگرایی و جنگطلبی در کنار بیعملی سازمان ملل و شورای امنیت میتواند مستقیماً حیات انسانها را تهدید کند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تحولات غزه و لبنان اظهار داشت: آنچه امروز بر مردم غیرنظامی در غزه و لبنان میگذرد، وجدان بشریت را به چالش کشیده است. رئیسجمهور پرسشی محوری را مطرح کرد: اگر نظام چندجانبه نتواند از جان انسانها و حاکمیت کشورها در برابر جنگ، نسلکشی و تجاوز حمایت کند، چگونه میتوان به مشروعیت آن اعتماد کرد؟
پزشکیان تصریح کرد که پاسخ به این چالشها نباید به صدور بیانیه محدود شود و تأکید کرد: ما نیازمند اصلاح واقعی سازوکارهای بینالمللی هستیم.
چهار پایه حکمرانی فراگیر از نگاه ایران
رئیسجمهور چهار اصل بنیادین برای تحقق حکمرانی فراگیر جهانی را تشریح کرد:
- نخست، احترام برابر به حاکمیت کشورها و اجرای بدون تبعیض حقوق بینالملل: هیچ کشوری نباید به دلیل برخورداری از قدرت اقتصادی یا نظامی از قواعدی که برای دیگران لازمالاجراست، مستثنا شود.
- دوم، اصلاح ساختارهای حکمرانی جهانی: شورای امنیت و نهادهای مالی بینالمللی باید بازتابدهنده واقعیتهای جدید جهان و جایگاه واقعی کشورهای جنوب جهانی باشند.
- سوم، تبدیل چندجانبهگرایی از شعار به عمل: از طریق توسعه تجارت با ارزهای ملی، تقویت سازوکارهای پرداخت مستقل و ارتقای نقش نهادهایی همچون بانک توسعه جدید در معماری اقتصادی برای ایجاد نظامی متوازنتر.
- چهارم، مقابله عملی و جدی با تحریمهای یکجانبه: تحریمهایی که به گفته وی در عمل نه فقط دولتها، بلکه مردم، بیماران، کودکان و مسیر توسعه کشورها را هدف قرار میدهند.
امنیت پایدار و مصونیت تأسیسات حیاتی
پزشکیان با اشاره به تحولات سالهای اخیر گفت: تجربه نشان داده که امنیت پایدار نمیتواند بر مبنای «امنیت برای برخی و ناامنی برای دیگران» تعریف شود. به گفته وی، امنیت پایدار زمانی حاصل میشود که حاکمیت کشورها محترم شمرده شود و هیچ کشوری از سرزمین خود برای تهدید یا حمله به دیگری استفاده نکند.
وی تأکید کرد که اعضای بریکس باید در برابر عادیسازی حمله به زیرساختهای غیرنظامی و حیاتی ایستادگی کنند. رئیسجمهور تصریح کرد که همین اصل درباره تأسیسات هستهای صلحآمیز نیز صادق است و این تأسیسات باید در برابر حمله و تهدید به حمله مصون بمانند، زیرا به خطر انداختن آنها مسئلهای محدود به یک کشور نیست، بلکه تهدیدی مرتبط با صلح و امنیت بینالمللی به شمار میرود.
فلسطین؛ آزمون اعتبار حکمرانی جهانی
رئیسجمهور مسئله فلسطین را آزمونی دیگر برای سنجش اعتبار حکمرانی جهانی دانست و گفت: مردم فلسطین از حق تعیین سرنوشت و زندگی در امنیت برخوردارند و هیچ راهحل عادلانهای بدون احترام به اراده آنان شکل نخواهد گرفت. وی افزود: بریکس باید صدای عدالت باشد و در پایان دادن به اشغال و تضمین حقوق مشروع مردم فلسطین نقش فعالتری ایفا کند.
سه محور پیشنهادی ایران برای همکاری در بریکس
پزشکیان با اعلام آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای همکاری در چارچوب بریکس، حمایت تهران از سه روند را اعلام کرد:
- تقویت هماهنگی سیاسی اعضا در دفاع از منشور ملل متحد و حاکمیت کشورها؛
- توسعه همکاریهای اقتصادی و مالی مستقل از ابزارهای انحصاری؛
- تقویت همکاری در حوزههای علم، فناوری، انرژی و امنیت غذایی به نفع همه اعضا، بهویژه کشورهای جنوب جهانی.
وی خاطرنشان کرد: جهان امروز بیش از هر زمان به همکاری نیاز دارد، اما همکاری پایدار بدون عدالت ممکن نیست. چندجانبهگرایی زمانی معنا دارد که همه در برابر قانون برابر باشند و حکمرانی جهانی زمانی مشروعیت خواهد داشت که صدای کشورهای در حال توسعه شنیده شود.
ضرورت انسجام درونی و دبیرخانه دائمی
رئیسجمهور تحقق اهداف بریکس بهویژه برقراری نظم بینالمللی عدالتمحور را منوط به غلبه بر برخی چالشهای درونگروهی دانست. وی بر پایبندی به اصول و اهداف بنیادین بریکس، پرهیز از تأثیرپذیری از فشارهای خارج از گروه، مقاومت در برابر تحریمهای غیرقانونی علیه اعضا، تبدیل حوزههای رقابت به همکاری و در نهایت ایجاد سامانه برای رفع کاستیهای اداری تأکید کرد.
پزشکیان استقرار دبیرخانه دائمی و تقویت سازوکارهای هماهنگی میان اعضا را ضروری خواند تا تصمیمات مشترک با انسجام، سرعت و کارآمدی بیشتری به مرحله اجرا درآید.
وی در پایان با ترسیم چشمانداز مورد نظر ایران گفت: جمهوری اسلامی ایران آماده است در چارچوب بریکس برای تحقق این اهداف همکاری کند. ما به دنبال جهانی هستیم که در آن قدرت جای قانون را نگیرد، تحریم جای همکاری را نگیرد، جنگ جای گفتوگو را نگیرد و انحصار جای مشارکت را نگیرد. این همان معنای واقعی حکمرانی فراگیر جهانی و چندجانبهگرایی است.
نظرات (0)