گزارش اخیر شبکه خبری سی‌ان‌ان از وضعیت قیمت سوخت در ایالات متحده، بار دیگر بحث‌ها درباره تحقق وعده‌های اقتصادی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور پیشین و نامزد کنونی جمهوری‌خواهان، را داغ کرده است. خبرنگاری که به صورت میدانی از یک جایگاه سوخت گزارش تهیه کرده، با نشان دادن قیمت سرسام‌آور گازوئیل، فاصله میان شعار «پایان تورم و آغاز عصر طلایی» و واقعیت معیشتی شهروندان آمریکایی را برجسته کرده است.

این گزارش کوتاه اما پربازتاب، در حالی منتشر شده که ترامپ طی ماه‌های گذشته بارها اعلام کرده است در صورت بازگشت به کاخ سفید، تورم را مهار، قیمت‌ها را کاهش و اقتصاد آمریکا را وارد «عصر طلایی» جدیدی خواهد کرد. با این حال، تصاویر ثبت‌شده از پمپ‌بنزین‌ها روایت دیگری را ارائه می‌دهد.

گزارش میدانی سی‌ان‌ان؛ وقتی نمایشگر پمپ هم کم می‌آورد

در ویدئویی که به سرعت در شبکه‌های اجتماعی بازنشر شده، گزارشگر سی‌ان‌ان در کنار یک پمپ گازوئیل ایستاده و می‌گوید: «این پمپ قیمت گازوئیل را ۸.۸۹ دلار نشان می‌دهد؛ یعنی تقریباً ۸.۹۰ دلار. قیمت درج‌شده روی تابلو در واقع ۸.۹۹ دلار است. اما اگر قیمت خیلی بیشتر از این افزایش پیدا کند، اگر از ۱۰ دلار عبور کند، دیگر ارقام کافی برای نمایش آن روی این پمپ وجود ندارد.»

این جمله اگرچه به ظاهر ساده است، اما حاوی نکته‌ای معنادار درباره افسارگسیختگی قیمت‌ها در بخش انرژی است. در آمریکا، بسیاری از پمپ‌های قدیمی‌تر برای نمایش قیمت در هر گالن، تنها سه رقم اعشار در اختیار دارند و عبور قیمت از مرز ۱۰ دلار، به لحاظ فنی نیز مشکل‌ساز خواهد شد؛ موضوعی که خبرنگار سی‌ان‌ان از آن به عنوان نشانه‌ای نمادین از شدت تورم یاد می‌کند.

این گزارشگر تأکید می‌کند که قیمت‌های فعلی، فشار سنگینی بر رانندگان، به‌ویژه رانندگان کامیون و صاحبان خودروهای دیزلی، وارد کرده و هزینه حمل‌ونقل کالا را به شکل مستقیم بالا برده است. افزایش هزینه حمل‌ونقل در نهایت خود را در قیمت نهایی کالاها و مواد غذایی در فروشگاه‌ها نشان می‌دهد و چرخه تورم را تشدید می‌کند.

وعده «عصر طلایی» ترامپ چه بود؟

دونالد ترامپ از ابتدای کارزار انتخاباتی خود، مهار تورم را به یکی از محورهای اصلی شعارهایش تبدیل کرده است. او بارها دولت جو بایدن را مقصر اصلی جهش تورم پس از همه‌گیری کرونا و افزایش قیمت انرژی و مواد غذایی دانسته و مدعی شده است که سیاست‌های او در دوره نخست ریاست‌جمهوری‌اش، از جمله استقلال انرژی، کاهش مالیات‌ها و مقررات‌زدایی، آمریکا را به دوران ثبات قیمتی بازگردانده بود.

ترامپ در سخنرانی‌های اخیر خود از اصطلاح «عصر طلایی آمریکا» استفاده کرده و گفته است با بازگرداندن تولید به داخل، افزایش استخراج نفت و گاز داخلی و اعمال تعرفه‌های هدفمند بر واردات، نه تنها تورم را به سرعت پایین خواهد آورد، بلکه قیمت بنزین و گازوئیل را نیز به سطوح پیش از بحران بازمی‌گرداند. او وعده داده است که «تورم را نابود و قدرت خرید مردم را احیا» خواهد کرد.

با این حال، منتقدان می‌گویند این وعده‌ها بدون ارائه یک برنامه مدون و قابل سنجش برای کنترل کسری بودجه، بازار کار و زنجیره تأمین جهانی مطرح می‌شود و بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد تا اقتصادی.

واقعیت اقتصادی در پمپ‌بنزین‌ها و فروشگاه‌ها

گزارش سی‌ان‌ان تنها یک نمونه از ده‌ها گزارش میدانی رسانه‌های آمریکایی در ماه‌های اخیر است که از تداوم فشار تورمی بر خانوارها حکایت دارد. اگرچه نرخ تورم سالانه در آمریکا نسبت به اوج ۹ درصدی سال ۲۰۲۲ فاصله گرفته و تا حدی تعدیل شده، اما سطح عمومی قیمت‌ها همچنان بسیار بالاتر از دوران پیش از همه‌گیری است و بسیاری از شهروندان می‌گویند کاهش نرخ تورم به معنای ارزان شدن کالاها نیست، بلکه تنها سرعت گرانی کند شده است.

قیمت سوخت به عنوان یکی از کالاهای استراتژیک، اثر روانی و اقتصادی بالایی دارد. افزایش قیمت گازوئیل به طور مستقیم بر هزینه‌های لجستیک، کشاورزی و حمل‌ونقل عمومی اثر می‌گذارد و به همین دلیل، هر جهش قیمتی در این حوزه به سرعت در افکار عمومی بازتاب می‌یابد. قیمت حدود ۹ دلاری گازوئیل که در گزارش سی‌ان‌ان به نمایش درآمده، حتی در مقایسه با میانگین کشوری قیمت سوخت در آمریکا نیز بسیار بالا به شمار می‌رود و نشان می‌دهد در برخی ایالت‌ها و جایگاه‌های خاص، به دلیل مالیات‌های محلی، هزینه حمل یا نوع سوخت، قیمت‌ها به شکل جهشی افزایش یافته است.

کارشناسان اقتصادی معتقدند عوامل متعددی در این گرانی نقش دارند:

  • نوسانات قیمت جهانی نفت تحت تأثیر تنش‌های ژئوپلیتیکی و تصمیمات اوپک پلاس
  • هزینه بالای پالایش و توزیع گازوئیل نسبت به بنزین معمولی
  • افزایش تقاضای فصلی و اختلال در زنجیره تأمین
  • مالیات‌های ایالتی و فدرال متفاوت بر فرآورده‌های نفتی

بازتاب رسانه‌ای و سیاسی گزارش

انتشار این ویدئو از سوی سی‌ان‌ان، که به طور سنتی از سوی هواداران ترامپ به جانبداری از دموکرات‌ها متهم می‌شود، با واکنش دوگانه‌ای روبه‌رو شده است. موافقان ترامپ می‌گویند نمایش یک پمپ با قیمت استثنایی، تصویر کلی اقتصاد آمریکا را منعکس نمی‌کند و رسانه‌ها با «برجسته‌سازی موارد خاص» به دنبال تضعیف جایگاه او در آستانه انتخابات هستند.

در مقابل، منتقدان رئیس‌جمهور سابق تأکید می‌کنند که همین گزارش‌های نقطه‌ای نشان می‌دهد شعار «پایان تورم در روز اول» تا چه اندازه با واقعیت‌های ساختاری اقتصاد فاصله دارد. به گفته آن‌ها، حتی اگر میانگین قیمت بنزین در برخی ایالت‌ها حدود ۳ تا ۴ دلار باشد، وجود نقاطی با قیمت نزدیک به ۹ دلار برای گازوئیل، بیانگر بی‌ثباتی و شکاف عمیق در بازار انرژی است.

برخی تحلیلگران رسانه‌ای نیز این گزارش را نمونه‌ای از «ژورنالیسم میدانی مؤثر» می‌دانند؛ جایی که به جای استناد صرف به آمارهای کلان، دوربین به میان مردم و جایگاه‌های سوخت می‌رود و تأثیر ملموس تورم را بر زندگی روزمره نشان می‌دهد.

تورم؛ چالش مشترک دولت‌ها

واقعیت این است که چالش تورم و گرانی انرژی تنها به یک دولت یا یک جناح سیاسی محدود نیست. در چهار سال گذشته، هر دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات با انتقادهای مشابهی در این حوزه مواجه بوده‌اند. دولت بایدن نیز بارها به دلیل عدم مهار کامل قیمت‌ها هدف انتقاد قرار گرفت و اکنون همان انتقادها متوجه وعده‌های ترامپ است.

کارشناسان مستقل بر این باورند که مهار پایدار تورم نیازمند ترکیبی از سیاست پولی مسئولانه فدرال رزرو، سیاست مالی انضباطی دولت، سرمایه‌گذاری در انرژی و بهبود زنجیره تأمین است و نمی‌توان آن را با یک فرمان اجرایی یا شعار انتخاباتی یک‌شبه حل کرد. از این منظر، گزارش‌هایی مانند گزارش اخیر سی‌ان‌ان، به افکار عمومی یادآوری می‌کند که قضاوت درباره وعده‌های اقتصادی باید بر اساس داده‌های میدانی و تجربه زیسته مردم صورت گیرد، نه صرفاً وعده‌های مطرح‌شده در تریبون‌های انتخاباتی.

در نهایت، ویدئوی پمپ ۸.۸۹ دلاری، فراتر از یک گزارش ساده درباره سوخت، به نمادی از شکاف میان گفتار سیاسی و واقعیت اقتصادی تبدیل شده است؛ شکافی که به نظر می‌رسد تا زمان برگزاری انتخابات و حتی پس از آن، همچنان یکی از اصلی‌ترین محورهای مناظره میان دو جناح سیاسی در آمریکا باقی بماند.