کنفرانس بین‌المللی حمایت از حقوق اسرای فلسطینی روز شنبه به میزبانی شهر ژنو و همزمان با شصت و سومین دوره نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد آغاز به کار کرد. این اجلاس که در مرکز کنفرانس‌های بین‌المللی ژنو برگزار می‌شود، تلاش دارد مسیر پیگیری وضعیت اسرا را از مرحله اعلام همبستگی به فاز اقدام حقوقی و قضایی منتقل کند.

گذار از نشست نمادین به اقدام قضایی

برخلاف بسیاری از نشست‌های پیشین که بیشتر جنبه اعلام موضع و همبستگی اخلاقی داشتند، کنفرانس امسال با رویکردی کاملاً عملی طراحی شده است. برگزارکنندگان اعلام کرده‌اند که خروجی اصلی این نشست، تشکیل یک تیم حقوقی مشترک متشکل از وکلای اروپایی و فلسطینی برای تهیه پرونده‌های مستند و قابل ارائه در مراجع قضایی بین‌المللی خواهد بود.

این ائتلاف حقوقی با مشارکت چند نهاد بین‌المللی مدافع حقوق بشر شکل گرفته است؛ از جمله «جمعیت قربانیان شکنجه»، سازمان «اف‌دی» مستقر در بروکسل، سازمان «عدالت برای حقوق بشر» مستقر در ترکیه و سازمان «کرامت» در ژنو. این نهادها به صورت مشترک مسئولیت سازماندهی و پشتیبانی حقوقی کنفرانس را بر عهده دارند.

تیم وکلای اروپایی - فلسطینی و مسیر دیوان کیفری بین‌المللی

عبدالمجید مراری، سخنگوی کنفرانس ژنو، در تشریح اهداف این نشست گفت که تصویب اخیر پیش‌نویس «قانون اعدام اسرا» در کنست رژیم صهیونیستی، زنگ خطری جدی درباره تشدید نقض حقوق زندانیان فلسطینی است و ضرورت واکنش حقوقی فوری را دوچندان کرده است.

به گفته وی، در حال حاضر گروهی از وکلای متخصص از کشورهای آلمان، فرانسه، اسپانیا، هلند به همراه وکلای فلسطینی در حال گردآوری اسناد، شهادت‌ها و مستندات پزشکی و حقوقی مربوط به موارد شکنجه، بازداشت خودسرانه و نقض حقوق اسرا در زندان‌های اسرائیل هستند. قرار است این مستندات در قالب دادخواست‌های حقوقی علیه مقامات مسئول، به دیوان کیفری بین‌المللی و همچنین دادگاه‌های ملی در اروپا که از صلاحیت قضایی جهانی برخوردارند، ارائه شود.

صلاحیت قضایی جهانی این امکان را فراهم می‌کند که دادگاه‌های برخی کشورهای اروپایی به جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت، حتی اگر خارج از قلمرو آن کشور رخ داده باشد، رسیدگی کنند؛ ظرفیتی که تیم حقوقی کنفرانس قصد دارد برای پیگرد ناقضان حقوق اسرا فعال کند.

بررسی وضعیت ۹۵۰۰ اسیر در سه پنل تخصصی

کنفرانس ژنو که به صورت یک‌روزه برگزار می‌شود، در قالب سه بخش تخصصی به موضوعات کلیدی می‌پردازد. در پنل نخست، وضعیت کلی حدود ۹۵۰۰ اسیر فلسطینی دربند زندان‌های رژیم صهیونیستی، شرایط بازداشت و موارد نقض سیستماتیک حقوق آنها مورد بررسی قرار می‌گیرد.

محور دوم به وضعیت آسیب‌پذیرترین گروه‌ها یعنی زنان و کودکان بازداشتی اختصاص دارد؛ گروهی که بر اساس گزارش نهادهای حقوق بشری، با شرایط سخت‌تری از جمله بازداشت بدون محاکمه، محرومیت از دسترسی به وکیل و خدمات پزشکی مواجه هستند.

در بخش سوم و پایانی نیز، نقشه راه حقوقی برای دادگاهی کردن عاملان و آمران نقض حقوق اسرا تدوین خواهد شد. این نقشه راه شامل سازوکارهای مستندسازی استاندارد، هماهنگی میان تیم‌های حقوقی در اروپا و فلسطین و نحوه تعامل با دیوان کیفری بین‌المللی و سازوکارهای سازمان ملل است.

پیام محوری: بدون آزادی اسرا عدالتی نیست

شعار محوری این دوره از کنفرانس «بدون آزادی اسرا عدالتی نیست» انتخاب شده است؛ شعاری که به گفته برگزارکنندگان، بیانگر پیوند مستقیم میان تحقق عدالت و پایان دادن به بازداشت‌های گسترده و نقض حقوق زندانیان است. برگزارکنندگان تأکید کرده‌اند که پرونده اسرا نباید صرفاً در حد بیانیه‌های سیاسی باقی بماند، بلکه باید با تکیه بر حقوق بین‌الملل بشردوستانه و کنوانسیون‌های ژنو، به یک پرونده قضایی فعال در سطح بین‌المللی تبدیل شود.

برگزاری این کنفرانس همزمان با نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل، فرصتی برای جلب توجه هیأت‌های دیپلماتیک و نهادهای ناظر بین‌المللی به وضعیت اسرا ارزیابی می‌شود. انتظار می‌رود نتایج و توصیه‌های حقوقی این اجلاس در اختیار گزارشگران ویژه سازمان ملل و سازوکارهای نظارتی مرتبط قرار گیرد تا فشار حقوقی بر رژیم صهیونیستی برای رعایت حقوق اسرا افزایش یابد.