معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه اعلام کرد که بیانیه نهایی هجدهمین اجلاس سران گروه بریکس که با عنوان «بیانیه دهلینو» به تصویب رسید، دربرگیرنده بندهایی است که بهطور مستقیم با مواضع اصولی جمهوری اسلامی ایران همراستا است. کاظم غریبآبادی روز شنبه ۲۱ شهریور با تشریح مهمترین محورهای این سند، تأکید کرد که اجماع اقتصادهای نوظهور جهان بر سر موضوعاتی چون ممنوعیت حمله به تأسیسات هستهای، مخالفت با تحریمهای یکجانبه و دفاع از چندجانبهگرایی، نشانهای از مشروعیت دیدگاههای ایران در عرصه بینالمللی است.
محکومیت حمله به تأسیسات هستهای تحت پادمان
به گفته غریبآبادی، در بند ۲۹ بیانیه دهلینو، سران بریکس «نگرانی جدی» خود را نسبت به حملات عمدی به زیرساختهای غیرنظامی و تأسیسات هستهای صلحآمیز که تحت پادمان کامل آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) قرار دارند، اعلام کردهاند. در این بند تصریح شده است که چنین حملاتی ناقض حقوق بینالملل و قطعنامههای آژانس به شمار میرود.
معاون وزیر خارجه این بند را بسیار حائز اهمیت خواند و گفت: «درج این موضوع در بیانیه رسمی سران بریکس، اجماع جهانی رو به گسترش درباره غیرقانونی بودن حمله به تأسیسات هستهای تحت پادمان را نشان میدهد. جمهوری اسلامی ایران همواره بر این اصل حقوقی پافشاری کرده و اکنون این موضع در سطح یک نهاد بینالمللی معتبر که نمایانگر بخش بزرگی از اقتصاد و جمعیت جهان است، بازتاب یافته است.»
تأکید بر خویشتنداری و احترام به حاکمیت در غرب آسیا
غریبآبادی با اشاره به بند ۲۸ بیانیه اظهار کرد که در این بخش، نگرانی عمیق از تشدید تنشها در منطقه غرب آسیا ابراز شده و از همه طرفها خواسته شده است «حداکثر خویشتنداری» را به خرج دهند و از هرگونه اقدام تشدیدکننده پرهیز کنند. همچنین در این بند بر لزوم حمایت از حاکمیت و تمامیت ارضی دولتها بر پایه منشور ملل متحد تأکید شده است.
وی افزود این بند نشان میدهد که جامعه جهانی و بهویژه بزرگترین اقتصادهای نوظهور، مسئولیت تنشآفرینی را متوجه اقدامات تجاوزکارانه علیه دولتهای مستقل میدانند و بر اصل احترام به حاکمیت ملی پای میفشارند؛ اصلی که همواره در سیاست خارجی ایران محور بوده است.
مخالفت صریح بریکس با تحریمهای یکجانبه و ثانویه
به گفته معاون حقوقی وزیر خارجه، در بندهای ۲۲ و ۲۷ بیانیه دهلینو، اعمال «اقدامات قهرآمیز یکجانبه» از جمله تحریمهای اقتصادی و تحریمهای ثانویه بهصراحت محکوم شده و این اقدامات مغایر با حقوق بینالملل توصیف شده است. در این بندها بر آثار مخرب این تحریمها بر حقوق اساسی مردم کشورهای هدف از جمله حق توسعه، حق سلامت و امنیت غذایی و همچنین تأثیر نامتناسب آن بر اقشار آسیبپذیر تأکید و خواستار رفع فوری این اقدامات غیرقانونی شدهاند.
غریبآبادی در این باره گفت: «این موضع صریح بریکس که پنج قدرت بزرگ اقتصاد نوظهور و شماری از کشورهای عضو جدید را در بر میگیرد، عملاً به معنای مشروعیتزدایی از تحریمهای یکجانبه آمریکا و متحدانش علیه ایران و سایر کشورهاست.»
حمایت قاطع از الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی
یکی دیگر از محورهای مورد اشاره، بند ۲۰ بیانیه است که به گفته غریبآبادی، سران بریکس در آن بهصراحت از «درخواست الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی» حمایت قاطع کردهاند. وی توضیح داد این حمایت در چارچوب کلیتر اصلاح و تقویت نظام تجارت چندجانبه و افزایش سهم کشورهای جنوب جهانی در این نظام مطرح شده است.
گامهای عملی برای استقلال مالی و کاهش وابستگی به دلار
معاون وزیر خارجه با اشاره به بندهای ۹۰، ۹۳، ۹۴ و ۹۷ گفت در این بخشها بر ادامه فعالیت «گروه کاری پرداختهای بریکس» (BPTF) برای تسهیل تسویهحسابهای بینمرزی سریع، کمهزینه، شفاف و امن میان اعضا تأکید شده است. همچنین پیشبرد گفتوگوهای فنی درباره «پلتفرم سرمایهگذاری جدید» (NIP)، ایجاد زیرساختهای مستقل تسویه و سپردهگذاری اوراق بهادار، تقویت «سازوکار ذخیره احتیاطی متقابل» بریکس (CRA) بهعنوان شبکه ایمنی مالی جایگزین همراه با استقبال از عضویت کشورهای جدید در آن، و گسترش دامنه فعالیت بانک توسعه جدید (NDB) بهویژه در حوزه تأمین مالی با ارزهای محلی از دیگر مفاد این بخش است.
غریبآبادی خاطرنشان کرد: «روند تدریجی اما رو به گسترش زیرساختهای مالی مستقل بریکس، مسیر عملی برای کاهش وابستگی تجارت خارجی اعضا به دلار و نظام سوئیفت را هموارتر میکند که برای ایران در شرایط تحریمی اهمیت راهبردی دارد.»
تأکید بر اصلاح سازمان ملل و نهادهای مالی جهانی
وی با اشاره به بندهای ۷، ۱۳، ۱۷ و ۱۸ افزود در این سند بر ضرورت اصلاح جامع سازمان ملل متحد از جمله شورای امنیت برای افزایش نمایندگی کشورهای در حال توسعه آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین تأکید شده است. همچنین درخواست اصلاح صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی برای انعکاس جایگاه واقعی اقتصادهای نوظهور در سهمیهها و حق رأی و محکومیت هرگونه تلاش برای تضعیف یکجانبه نهادهای چندجانبه از جمله از طریق خودداری عمدی از پرداخت حق عضویت مطرح شده است.
به گفته وی، این بندها بار دیگر بر ضرورت گذار از نظم تکقطبی به نظمی عادلانهتر و چندقطبی تأکید میکند؛ رویکردی که همواره در سیاست خارجی ایران مورد تأکید بوده است.
موضع مشترک در قبال فلسطین و لبنان
غریبآبادی درباره بندهای ۳۰ تا ۳۴ اظهار کرد در این بخش نگرانی عمیق از تداوم خشونت در غزه علیرغم آتشبس و لزوم دسترسی کامل و بدون مانع کمکهای بشردوستانه مورد تأکید قرار گرفته است. بیانیه همچنین مخالفت صریح با هرگونه سیاست آوارهسازی اجباری فلسطینیان از غزه، هرگونه تغییر جغرافیایی یا جمعیتی در این سرزمین، تأکید بر حق تعیین سرنوشت و بازگشت فلسطینیان و حمایت از عضویت کامل دولت فلسطین در سازمان ملل را در بر دارد.
وی افزود محکومیت استفاده از گرسنگی بهعنوان ابزار جنگی، حملات به غیرنظامیان، بیمارستانها و زیرساختهای غیرنظامی و اشاره به تدابیر موقت دیوان بینالمللی دادگستری در پرونده آفریقای جنوبی علیه رژیم اسرائیل و نیز رد قاطع هرگونه اقدام یکجانبه برای تغییر وضعیت حقوقی و تاریخی قدس اشغالی از دیگر محورهای این بخش است.
در بندهای ۳۵ و ۳۶ نیز به گفته وی، نقض مکرر آتشبس در لبنان و تجاوز مستمر به حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور محکوم شده و از رژیم اسرائیل خواسته شده است نیروهای اشغالگر را از تمامی خاک لبنان خارج کند. تأکید بر مصونیت نیروهای حافظ صلح یونیفل (UNIFIL) و محکومیت حملات به آنان نیز در همین بخش آمده است.
حاکمیت ملی، خلع سلاح و مبارزه با تروریسم
معاون وزیر خارجه با اشاره به بندهای ۲۳، ۲۴ و ۳۸ گفت در این بخشها بر احترام به حاکمیت، استقلال، وحدت و تمامیت ارضی کشورها و لزوم پیشبرد فرآیندهای سیاسی «به رهبری و مالکیت خود ملتها» بدون دخالت خارجی تأکید مکرر شده است. همچنین بر ضرورت خروج نیروهای اشغالگر از سرزمین کشورهای ثالث، حلوفصل اختلافات صرفاً از طریق گفتوگو و دیپلماسی و هشدار نسبت به افزایش نگرانکننده هزینههای نظامی جهانی به بهای کاهش منابع توسعه در کشورهای در حال توسعه تأکید شده است.
وی درباره بند ۲۵ نیز گفت در آن بر اهمیت تسریع اجرای قطعنامههای مربوط به ایجاد منطقه عاری از سلاحهای هستهای و سایر سلاحهای کشتار جمعی در خاورمیانه تأکید شده است؛ موضوعی که به گفته وی، ضرورت اجرای واقعی و بدون تبعیض این ابتکار را یادآوری میکند و برنامه هستهای رژیم اسرائیل بهعنوان تنها دارنده اعلامنشده سلاح هستهای در منطقه باید در کانون توجه آن قرار گیرد.
در بند ۴۰ نیز هرگونه اقدام تروریستی فارغ از انگیزه، زمان، مکان و عامل آن بهطور قاطع محکوم شده و تأکید شده است که تروریسم نباید به هیچ دین، ملیت، تمدن یا قومیتی نسبت داده شود و بر «رد معیارهای دوگانه» در مبارزه با تروریسم تأکید شده است؛ بندی که به گفته غریبآبادی پشتوانهای برای موضع دیرینه ایران مبنی بر لزوم برخورد یکسان جامعه جهانی با تروریسم بدون گزینش سیاسی است.
چندجانبهگرایی و امنیت انرژی
غریبآبادی در پایان با اشاره به بندهای ۲، ۷ و ۱۰ درباره تقویت چندجانبهگرایی و چندقطبی شدن نظم بینالمللی و نقش جنوب جهانی بهعنوان محرک تحول مثبت و نیز بندهای ۶۴ تا ۶۷ درباره امنیت انرژی، تنوعبخشی به منابع تأمین، حفاظت از زیرساختهای حیاتی انرژی و بهرسمیت شناختن نقش مستمر سوختهای فسیلی در سبد انرژی جهانی و حق حاکمیتی کشورها بر منابع معدنی خود، گفت: «بیانیه دهلینو بهعنوان سند رسمی هجدهمین نشست سران بریکس، در چندین محور کلیدی از محکومیت حمله به تأسیسات هستهای صلحآمیز و مخالفت با تحریمهای یکجانبه تا حمایت از حقوق فلسطین و تأکید بر نظم چندقطبی، همسو با اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است.»
نظرات (0)