وزیر امور خارجه ایران در حاشیه اجلاس سران بریکس، از اجماع اعضای این گروه بر سر تقویت جایگاه ارزهای ملی در تجارت متقابل خبر داد و تأکید کرد که دلارزدایی تدریجی و کاهش وابستگی به ارزهای واسط به رویکرد مشترک کشورهای عضو تبدیل شده است.
سید عباس عراقچی که در جمع خبرنگاران هندی سخن میگفت، با اشاره به ریاست کنونی هند بر گروه بریکس، این کشور را قدرتی بزرگ و نوظهور توصیف کرد و ابراز اطمینان کرد که دهلینو میتواند هدایت این نهاد بینالمللی را بهخوبی بر عهده بگیرد.
تأکید بریکس بر تجارت با ارزهای ملی
عراقچی در پاسخ به پرسشی درباره دیدگاه اعضای بریکس نسبت به استفاده از ارزهای ملی در مبادلات تجاری اظهار کرد: «در داخل بریکس، دیدگاههای متفاوتی وجود دارد، اما همه اعضا بر این باورند که باید ارزهای ملی تقویت شوند و تجارت میان کشورهای عضو با استفاده از ارزهای ملی انجام شود.»
این موضعگیری در ادامه تلاش چند ساله اعضای بریکس برای کاهش نقش دلار در مبادلات دوجانبه و چندجانبه مطرح میشود. در سالهای اخیر، کشورهایی نظیر روسیه، چین، هند، برزیل، آفریقای جنوبی و اعضای جدید از جمله ایران، سازوکارهایی برای تسویه تجاری با ارزهای محلی، تهاتر و استفاده از پیامرسانهای مالی جایگزین سوئیفت را در دستور کار قرار دادهاند.
کارشناسان اقتصادی معتقدند تقویت تجارت با ارزهای ملی میتواند آسیبپذیری کشورها در برابر تحریمها و نوسانات ارزی را کاهش دهد، هزینه مبادلات را پایین بیاورد و استقلال سیاست پولی اعضا را افزایش دهد. با این حال، تفاوت در ساختار اقتصادی، تراز تجاری نامتوازن و نوسان ارزش پولهای ملی، همچنان چالشهایی پیش روی تعمیم این الگو است.
ارز واحد بریکس؛ ایدهای در دست بررسی
وزیر امور خارجه ایران در بخش دیگری از اظهارات خود درباره طرح ایجاد ارز واحد بریکس تصریح کرد که این موضوع همچنان در دست بررسی قرار دارد و هنوز به تصمیم نهایی نرسیده است.
ایده ارز مشترک بریکس طی دو سال گذشته بارها در نشستهای کارشناسی و سران این گروه مطرح شده است. برخی اعضا آن را ابزاری برای افزایش قدرت چانهزنی جنوب جهانی در نظام مالی بینالمللی و کاهش سلطه دلار میدانند، در حالی که گروهی دیگر با اشاره به ملاحظات فنی، حقوقی و اختلاف در سیاستهای پولی، تحقق آن را در کوتاهمدت دشوار ارزیابی میکنند.
به نظر میرسد بریکس در حال حاضر راهبردی مرحلهای را دنبال میکند؛ ابتدا تعمیق تجارت با ارزهای ملی، سپس ایجاد سازوکارهای تسویه مشترک و در نهایت، در صورت فراهم شدن زیرساختهای لازم، حرکت به سمت تعریف یک واحد تسویه یا ارز مشترک.
نقش هند در ریاست بریکس
عراقچی با تمجید از جایگاه هند اظهار کرد: «ما هند را یک کشور بزرگ و نوظهور میدانیم که در حال حاضر ریاست بریکس را بر عهده دارد. بریکس در حال حاضر نهاد بسیار مهمی است و نقش بسیار مهمی ایفا میکند. مطمئن هستم که هند میتواند گروه بریکس و کشورهای عضو این گروه را به خوبی هدایت کند.»
هند بهعنوان یکی از اعضای مؤسس بریکس و بزرگترین اقتصاد در حال رشد این گروه، در ماههای اخیر تلاش کرده است تا با رویکردی متوازن، همگرایی میان اعضا را حفظ کرده و در عین حال جایگاه خود را بهعنوان پل ارتباطی میان جنوب جهانی و اقتصادهای غربی تقویت کند. ریاست هندی بر بریکس از سوی ناظران فرصتی برای پیشبرد دستورکارهایی نظیر اصلاح نهادهای مالی بینالمللی، توسعه پایدار، امنیت انرژی و غذایی و تقویت همکاریهای فناورانه ارزیابی میشود.
جایگاه بریکس در نظم نوین جهانی
گروه بریکس که در ابتدا با حضور برزیل، روسیه، هند و چین شکل گرفت و سپس آفریقای جنوبی به آن پیوست، در دو سال اخیر با عضویت کشورهای جدید از جمله ایران، عربستان، امارات، مصر و اتیوپی گسترش یافته و اکنون سهم قابل توجهی از جمعیت، تولید ناخالص داخلی و تجارت جهانی را در اختیار دارد.
ایران که از سال گذشته به عضویت کامل بریکس درآمده، این گروه را بستری برای خنثیسازی تحریمها، متنوعسازی شرکای تجاری و حضور فعالتر در ترتیبات منطقهای و جهانی میداند. مقامهای ایرانی پیش از این نیز بر ضرورت ایجاد نظام پرداخت مستقل بریکس، افزایش همکاریهای بانکی و سرمایهگذاری مشترک در حوزه انرژی و ترانزیت تأکید کرده بودند.
اجلاس سران بریکس در شرایطی برگزار میشود که رقابت قدرتهای بزرگ بر سر نظم مالی و تجاری جهان تشدید شده و بسیاری از کشورهای در حال توسعه به دنبال سازوکارهایی برای کاهش وابستگی به نظام مالی مبتنی بر دلار هستند. در همین چارچوب، اظهارات عراقچی را میتوان بازتابی از رویکرد کلی بریکس دانست؛ حرکتی تدریجی اما پیوسته به سوی چندجانبهگرایی مالی و تقویت حاکمیت پولی اعضا.
نظرات (0)