تداوم خشکسالی و ناترازی میان منابع و مصارف آب در تهران، همچنان مهمترین چالش مدیریت آب پایتخت است؛ چالشی که به گفته مسئولان آب و فاضلاب، با یک یا دو بارندگی مقطعی برطرف نمیشود و تنها با ترکیبی از اقدامات فنی و همراهی مشترکان قابل مدیریت است.
بهنام بخشی، سخنگوی شرکت آب و فاضلاب استان تهران، با تشریح آخرین وضعیت منابع آبی پایتخت تأکید کرد که آثار ۶ سال خشکسالی پیاپی همچنان بر سدها و آبخوانهای تهران سایه انداخته و بهبود پایدار شرایط، به تداوم بارشها در یک بازه زمانی طولانی و مدیریت هوشمند مصرف وابسته است.
یک باران، جبران ۶ سال کمآبی نیست
بخشی با یادآوری اینکه دوره خشکسالی اخیر تنها ذخایر سدها را تحت تأثیر قرار نداده، گفت: منابع آب سطحی و زیرزمینی همزمان دچار تنش شدهاند و نمیتوان انتظار داشت یک سامانه بارشی، عقبماندگی انباشته چند ساله را جبران کند. به تعبیر او، «با یک گل بهار نمیشود» و حتی اگر پیشبینیهای بارندگی محقق شود، پر شدن مخازن سدها و بازیابی آبخوانها زمانبر خواهد بود.
او افزود: در شرایطی که منابع آبی تهران همچنان تحت فشار خشکسالی قرار دارد، اجرای طرحهای فنی و جهادی برای تأمین و توزیع پایدار آب ناچار باید در کنار مسئولیتپذیری مشترکان دنبال شود؛ در غیر این صورت، ناترازی موجود تشدید خواهد شد.
وضعیت ناهمگون سدهای تهران
به گفته سخنگوی آبفای استان تهران، ذخایر سدهای تأمینکننده آب پایتخت وضعیت یکسانی ندارند. در حالی که شرایط سد کرج (امیرکبیر) نسبتاً مناسبتر ارزیابی میشود، سدهای لار و ماملو هنوز در وضعیت مطلوبی قرار ندارند. این ناهمگونی نشان میدهد که خشکسالی بهصورت نقطهای عمل نکرده و پهنه وسیعی از حوضههای آبریز تهران را درگیر کرده است.
بخشی تصریح کرد: آثار کمبارشی تنها به کاهش تراز سدها محدود نمانده و افت سطح آبهای زیرزمینی را نیز به دنبال داشته است؛ موضوعی که پایداری تأمین آب در ماههای پیشرو را با حساسیت بیشتری مواجه میکند.
عمق چاهها به ۳۰۰ متر رسید
یکی از نشانههای فشار بر منابع زیرزمینی، افزایش عمق چاههای بهرهبرداری در برخی نقاط استان است. سخنگوی آبفای تهران گفت در برخی محدودهها عمق چاهها به حدود ۳۰۰ متر رسیده که زنگ هشداری جدی برای لزوم حرکت به سمت مصرف منصفانه و هوشمندانه محسوب میشود.
به گفته او، برداشتهای عمیقتر اگرچه در کوتاهمدت به تأمین آب کمک میکند، اما در بلندمدت پایداری آبخوانها را تهدید کرده و هزینههای بهرهبرداری و انرژی را نیز افزایش میدهد. از همین رو، مدیریت تقاضا و اصلاح الگوی مصرف، ضرورتی اجتنابناپذیر است.
هدفگذاری ۱۳۰ لیتر برای هر نفر در شبانهروز
بخشی با اشاره به الگوی مطلوب مصرف، اظهار کرد: هدفگذاری فعلی، رساندن مصرف سرانه به حدود ۱۳۰ لیتر در شبانهروز برای هر نفر است. تحقق این هدف، نیازمند همراهی مردم و نقشآفرینی رسانهها در ترویج فرهنگ مصرف بهینه است.
او تأکید کرد هرچه شهروندان بیشتری به سمت رعایت الگو حرکت کنند، تابآوری منابع آب تهران افزایش مییابد و امکان عبور کمهزینهتر از دوره خشکسالی فراهم میشود. تجهیزات کاهنده مصرف، اصلاح رفتارهای پرمصرف خانگی و توجه به زمان و نحوه استفاده از آب، از جمله راهکارهای ساده اما اثرگذار در این مسیر عنوان شد.
هدررفت شبکه تهران به کمتر از ۱۰ درصد رسید
سخنگوی شرکت آب و فاضلاب استان تهران در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت هدررفت آب در شبکه توزیع پرداخت و گفت: با برنامهریزیهای چند سال اخیر و اجرای اقدامات فنی، هدررفت واقعی آب در شبکهای به وسعت بیش از ۲۲ هزار کیلومتر به کمتر از ۱۰ درصد کاهش یافته که به استانداردهای جهانی نزدیک است.
به گفته او، این دستاورد حاصل پایش مستمر، نوسازی مقاطع فرسوده، نشتیابی و مدیریت فشار شبکه بوده است. با این حال، مسئله اصلی امروز نه فقط هدررفت فنی، بلکه ناترازی میان منابع محدود و مصارف رو به رشد است که باید همزمان با نگهداشت شبکه، از مسیر مدیریت مصرف مشترکان نیز پیگیری شود.
بخشی همچنین به اقدامات انجامشده در بخش کشاورزی اشاره کرد و گفت افزایش بهرهوری، تغییر الگوی کشت و ارتقای راندمان آبیاری، اتفاقات مثبتی را در حوزه مصرف آب کشاورزی رقم زده که بررسی دقیقتر آن در سطح مدیریت منابع آب کشور در حال پیگیری است.
۴۸ درصد خوشمصرف در برابر اقلیت بدمصرف
در استان تهران، تصویر مصرف مشترکان یکدست نیست. بر اساس اعلام سخنگوی آبفا، ۴۸ درصد مشترکان در محدوده خوشمصرفی قرار دارند و الگوی تعیینشده را رعایت میکنند. در مقابل، حدود ۳ درصد مشترکان در دسته بدمصرف طبقهبندی میشوند که مصرفی بهمراتب فراتر از الگو دارند و در برخی مناطق پراکندهاند.
بخشی تأکید کرد: اصلاح رفتار این گروه کمتعداد اما پرمصرف، اثر قابل توجهی بر کاهش فشار شبکه و توزیع عادلانهتر آب دارد. استفاده از تجهیزات کاهنده، سرویس بهموقع تأسیسات خانگی و بازنگری در مصارف غیرضروری، میتواند مصرف این مشترکان را به محدوده خوشمصرفی نزدیک کند؛ اقدامی که علاوه بر کمک به مدیریت منابع و رعایت حق سایر شهروندان، هزینه قبض خانوار را نیز به شکل محسوسی کاهش میدهد.
او خاطرنشان کرد: پرداخت بهای آب، مجوزی برای مصرف بیرویه نیست و رعایت الگو وظیفهای همگانی است. به گفته وی، پایداری تأمین آب تهران در گرو آن است که اکثریت خوشمصرف تقویت شود و اقلیت بدمصرف نیز به سرعت اصلاح الگو را در دستور کار قرار دهد.
راه عبور از تنگنای آبی پایتخت
جمعبندی سخنان سخنگوی آبفای استان تهران این است که تهران برای عبور از تنگنای آبی پیشرو به دو بال نیاز دارد: تداوم اقدامات فنی در شبکه و منابع و مشارکت فعال شهروندان در مدیریت مصرف. تا زمانی که بارشهای مؤثر و مستمر از راه برسد و آبخوانها فرصت بازیابی پیدا کنند، صرفهجویی، مهمترین منبع جدید آب پایتخت خواهد بود.
- تداوم خشکسالی ۶ ساله، افت همزمان ذخایر سدها و آبهای زیرزمینی
- وضعیت بهتر سد کرج نسبت به لار و ماملو اما ناپایداری کلی منابع
- کاهش هدررفت واقعی شبکه تهران به کمتر از ۱۰ درصد
- هدف مصرف سرانه ۱۳۰ لیتر و نقش تجهیزات کاهنده
- ضرورت اصلاح الگوی ۳ درصد مشترکان بدمصرف با وجود ۴۸ درصد خوشمصرف
به گفته بخشی، اگر همراهی مردم و اطلاعرسانی مستمر رسانهها ادامه یابد، میتوان با کمترین تنش از ماههای کمآب پیشرو عبور کرد و زمینه را برای بهبود تدریجی منابع آب تهران فراهم ساخت.
نظرات (0)