وزیر امور خارجه ترکیه با اشاره به تشدید ناامنی در آبراهههای حیاتی خلیج فارس، نسبت به پیامدهای تداوم بحران در تنگه هرمز برای ثبات اقتصادی منطقه و جهان هشدار داد. او تأکید کرد که اختلال در عبور و مرور کشتیها از این گذرگاه راهبردی، زنجیره تأمین انرژی را با تهدید روبهرو کرده است.
هاکان فیدان که در یک نشست خبری در دمشق در کنار اسعد الشیبانی، وزیر خارجه سوریه سخن میگفت، درباره تأثیر جنگ آمریکا علیه ایران بر بازارهای جهانی اظهار داشت: «اقتصاد منطقه و جهان در پی رویدادهای مربوط به تنگه هرمز وارد یک بحران شده است». این اظهارات در شرایطی مطرح شد که بهای نفت در بازارهای جهانی بار دیگر روند صعودی به خود گرفته است.
تنگه هرمز؛ گلوگاه حیاتی انرژی جهان
تنگه هرمز به عنوان یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی در جهان شناخته میشود؛ آبراهی باریک که خلیج فارس را به دریای عمان و اقیانوس هند متصل میکند و بخش بزرگی از تجارت جهانی انرژی از آن عبور میکند.
بر اساس آمارهای پیش از آغاز تنشهای اخیر، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی از این تنگه جابهجا میشد؛ حجمی که معادل حدود یکچهارم تجارت دریایی نفت جهان برآورد میشود. علاوه بر نفت، بخش قابل توجهی از صادرات گاز طبیعی مایع (الانجی) قطر و امارات متحده عربی نیز از همین مسیر به بازارهای آسیا و اروپا منتقل میشود.
به همین دلیل، هرگونه ناامنی یا اختلال در تردد کشتیها در این آبراه، به سرعت به بازارهای جهانی انرژی، نرخ حملونقل دریایی و هزینه بیمه کشتیها منتقل میشود و آثار آن فراتر از کشورهای حاشیه خلیج فارس احساس خواهد شد.
کاهش شدید تردد کشتیها پس از تشدید جنگ
به گفته منابع خبری، پس از آغاز جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در اسفند ماه، حملات و تهدیدهای امنیتی در منطقه به شکل قابل توجهی افزایش یافت. همین مسئله باعث شد تردد کشتیهای تجاری و نفتکشها در تنگه هرمز به شدت کاهش یابد و عملاً مسیر برای بخش عمدهای از کشتیرانی بینالمللی با اختلال جدی مواجه شود.
کاهش تردد تنها به معنای توقف چند کشتی نیست؛ بلکه به معنای کند شدن کل زنجیره تأمین انرژی است. بسیاری از شرکتهای کشتیرانی به دلیل نگرانیهای امنیتی، مسیرهای خود را تغییر داده یا برای عبور از منطقه، منتظر بهبود شرایط امنیتی ماندهاند که این موضوع به تراکم، تأخیر و افزایش ریسک در حملونقل دریایی منجر شده است.
جهش قیمت نفت و هزینههای حملونقل
پیامد مستقیم اختلال در تنگه هرمز، کاهش عرضه نفت و گاز در بازار جهانی بوده است. کمبود عرضه در کنار افزایش تقاضای احتیاطی، قیمتها را به سرعت بالا برده است. در روزهای اخیر، قیمت هر بشکه نفت برنت از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرده و روند افزایشی آن همچنان ادامه دارد.
در کنار جهش قیمت نفت، هزینههای جانبی نیز به شدت افزایش یافته است:
- افزایش نرخ کرایه نفتکشها و کشتیهای حامل فرآوردههای نفتی
- رشد چند برابری حق بیمه خطرات جنگی برای کشتیهای عبوری از خلیج فارس و دریای عمان
- افزایش زمان و هزینه حمل به دلیل تغییر مسیر یا توقفهای احتیاطی
بر اساس گزارشهای منتشر شده، حملات جدید به نفتکشها و همچنین هدف قرار گرفتن برخی زیرساختهای جایگزین انتقال نفت، از جمله خطوط لوله و پایانههای صادراتی، بحران انرژی را تشدید کرده و چشمانداز کوتاهمدت بازار را با عدم قطعیت بیشتری مواجه ساخته است.
پیام آنکارا از دمشق
اظهارات هاکان فیدان در دمشق از این جهت اهمیت دارد که ترکیه به عنوان همسایه سوریه و بازیگری فعال در تحولات منطقهای، نگران سرریز شدن تبعات اقتصادی و امنیتی بحران هرمز به کل منطقه است. وزیر خارجه ترکیه در دیدار با همتای سوری خود تلاش کرد این پیام را منتقل کند که تداوم تنشها نه تنها امنیت کشتیرانی، بلکه ثبات اقتصادی کشورهای منطقه از جمله ترکیه و سوریه را نیز تهدید میکند.
فیدان پیش از این نیز بارها تأکید کرده بود که آنکارا خواهان کاهش تنش و بازگشت امنیت به آبراههای بینالمللی است، چرا که هرگونه اختلال طولانیمدت در تنگه هرمز میتواند به افزایش تورم وارداتی، رشد قیمت انرژی برای صنایع و در نهایت فشار بر معیشت مردم در سراسر جهان منجر شود.
کارشناسان اقتصادی نیز هشدار میدهند در صورتی که ناامنی در تنگه هرمز ادامه یابد، علاوه بر بازار نفت، بازار گاز طبیعی، محصولات پتروشیمی و حتی بازار مواد غذایی که به شدت به هزینه حملونقل وابسته هستند، تحت تأثیر قرار خواهند گرفت. به باور آنان، تنگه هرمز تنها یک مسیر دریایی نیست، بلکه دماسنج امنیت انرژی جهان است و هر نوسانی در آن، به سرعت در اقتصاد جهانی بازتاب پیدا میکند.
نظرات (0)