بازار جهانی نفت هفته جدید را با جهشی قابل توجه آغاز کرد؛ جهشی که بار دیگر هر دو شاخص مرجع را به سطوحی رساند که از مدت‌ها پیش تجربه نشده بود. افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیک در غرب آسیا و سیگنال‌های نگران‌کننده از مسیرهای حیاتی حمل و صادرات انرژی، باعث شد معامله‌گران با احتیاط بیشتری به آینده عرضه نگاه کنند و قیمت‌ها روندی صعودی به خود بگیرد.

عبور برنت و وست‌تگزاس از سطوح کلیدی

بر اساس معاملات روز دوشنبه، بهای نفت خام برنت برای تحویل در ماه نوامبر با رشد ۲.۸ درصدی به ۱۰۷ دلار و ۵۴ سنت در هر بشکه رسید. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز برای تحویل در ماه اکتبر با افزایش ۲.۳ درصدی، ۱۰۲ دلار و ۳۴ سنت در هر بشکه معامله شد.

این رشد پس از آن رخ داد که قیمت‌ها در روزهای گذشته بار دیگر به بالای ۱۰۰ دلار بازگشته بودند. بازار در هفته گذشته نیز افزایش‌های پی‌درپی را ثبت کرده بود و حالا با ادامه همان روند، فاصله خود را از کف‌های قبلی بیشتر کرده است. فعالان بازار معتقدند تثبیت قیمت بالای ۱۰۰ دلار می‌تواند انتظارات تورمی در بخش انرژی را تقویت کند و بر هزینه حمل‌ونقل و تولید در اقتصادهای واردکننده نفت اثر بگذارد.

غرب آسیا در کانون توجه معامله‌گران

تمرکز اصلی بازار همچنان بر تحولات غرب آسیا است؛ منطقه‌ای که بخش بزرگی از عرضه جهانی نفت و گاز از آن عبور می‌کند. هر گونه ناامنی یا اختلال در این منطقه به سرعت در قیمت‌ها منعکس می‌شود، زیرا جایگزینی سریع برای حجم عظیمی از نفت عبوری از آن دشوار است.

در تازه‌ترین تحولات، نگرانی‌های امنیتی جدید مسیرهای کلیدی صادرات را تهدید کرده است. گزارش‌ها حاکی است عربستان سعودی پس از حملات پهپادی اخیر، خط لوله شرق به غرب خود را به صورت موقت تعطیل کرده است؛ خط لوله‌ای که نفت را از میادین شرقی به پایانه‌های صادراتی در غرب کشور منتقل می‌کند و نقش مهمی در تنوع‌بخشی به مسیرهای صادراتی ریاض دارد.

همزمان، به گفته تلویزیون ایران به نقل از فرماندار جزیره قشم، یک کشتی تجاری ایرانی روز یکشنبه در تنگه هرمز مورد حمله قرار گرفته که بر اثر آن یک نفر به شهادت رسیده است. این حادثه بار دیگر حساسیت تنگه هرمز به عنوان یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان را یادآور شد؛ آبراهی که روزانه بخش قابل توجهی از نفت خام و فرآورده‌های نفتی جهان از آن عبور می‌کند.

تنگه هرمز؛ گلوگاه حساس تجارت انرژی

تنگه هرمز پیش از تشدید درگیری‌ها برای کشتیرانی بین‌المللی باز بود، اما پس از تجاوز اخیر آمریکا به ایران، تهران اعلام کرده است که عبور کشتی‌ها از این آبراه منوط به دریافت مجوز خواهد بود و در حال بررسی سازوکاری برای دریافت هزینه خدمات عبوری است. همین موضع‌گیری، ابهام درباره آینده تردد نفتکش‌ها و هزینه‌های حمل را افزایش داده است.

تحلیلگران انرژی می‌گویند حتی شایعه اختلال کوتاه‌مدت در تنگه هرمز کافی است تا صرف ریسک به قیمت نفت اضافه شود. بیمه محموله‌ها، هزینه اجاره نفتکش‌ها و حق بیمه جنگی از جمله مواردی هستند که در شرایط پرتنش به سرعت افزایش می‌یابند و در نهایت در قیمت نهایی نفت منعکس می‌شوند.

چشم‌انداز بازار در سایه ریسک عرضه

در کنار عوامل ژئوپلیتیک، بازار به دقت تحولات عرضه و تقاضا را نیز زیر نظر دارد. از یک سو، تعطیلی موقت زیرساخت‌های کلیدی مانند خط لوله شرق به غرب عربستان می‌تواند جریان عرضه را کند کند و از سوی دیگر، هر گونه محدودیت در تردد تنگه هرمز می‌تواند عرضه روزانه میلیون‌ها بشکه نفت را با تأخیر مواجه سازد.

کارشناسان معتقدند تا زمانی که چشم‌انداز امنیتی غرب آسیا شفاف نشود، نوسان قیمت‌ها ادامه خواهد داشت. برخی مؤسسات تحلیلی پیش‌بینی می‌کنند در صورت تداوم تنش‌ها، قیمت برنت بتواند برای مدتی در کانال ۱۰۵ تا ۱۱۰ دلار باقی بماند، هرچند افزایش تولید از سوی دیگر تولیدکنندگان یا کاهش تقاضای فصلی می‌تواند بخشی از این رشد را تعدیل کند.

در مجموع، آنچه امروز بازار نفت را هدایت می‌کند بیش از هر چیز «نگرانی از عرضه» است نه کمبود واقعی و فوری. معامله‌گران ترجیح می‌دهند در برابر ریسک‌های احتمالی، زودتر اقدام به پوشش خرید کنند؛ رفتاری که خود به تقویت روند صعودی دامن می‌زند. تا زمانی که سیگنال روشنی از کاهش تنش‌ها و بازگشت ثبات به مسیرهای صادراتی مخابره نشود، انتظار می‌رود قیمت‌ها در سطوح بالا نوسان کنند.