تصاویر ماهواره‌ای جدید که عصر یکشنبه منتشر شد، ابعاد خسارت وارد شده به شبکه اصلی انتقال نفت عربستان سعودی را به‌وضوح نمایان کرده است؛ تصاویری که یک ایستگاه پمپاژ کلیدی در مسیر شاه‌لوله راهبردی شرق به غرب این کشور را سوخته و به‌شدت آسیب‌دیده نشان می‌دهد.

به گزارش گاردین، این خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری که نفت را از مناطق شرقی عربستان به پایانه‌های واقع در ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند، روز جمعه هدف حمله پهپادی قرار گرفت و از آن زمان تاکنون فعالیت آن متوقف شده است. مقام‌های سعودی هنوز گزارش دقیقی درباره میزان تخریب یا زمان ازسرگیری فعالیت این شریان حیاتی ارائه نکرده‌اند.

ایستگاه پمپاژ سوخته در تصاویر ماهواره‌ای

بر اساس تصاویر منتشرشده، ایستگاه پمپاژی که بخشی از شریان اصلی انتقال نفت عربستان به شمار می‌رود، دچار سوختگی گسترده و تخریب سازه‌ای شده است. کارشناسان با استناد به این تصاویر می‌گویند شدت آسیب به حدی است که بازگشت سریع به ظرفیت کامل را دشوار می‌کند.

روزنامه گاردین در این باره نوشت که ریاض «هنوز جزئیاتی در مورد خسارات ناشی از حمله پهپادی به خط لوله اصلی شرق به غرب منتهی به دریای سرخ ارائه نکرده است؛ خطی که می‌تواند تا ۴ درصد از عرضه جهانی نفت را تحت تأثیر قرار دهد.»

زنگ خطر برای عرضه جهانی نفت

اهمیت این خط لوله فراتر از یک پروژه داخلی است. عربستان به‌عنوان بزرگ‌ترین صادرکننده نفت جهان، بخش قابل توجهی از صادرات خود به بازارهای اروپا و آمریکا را از مسیر دریای سرخ انجام می‌دهد تا از وابستگی به تنگه هرمز بکاهد. توقف این مسیر، ذخایر صادراتی این کشور را به‌سرعت تحت فشار قرار می‌دهد.

خریداران و معامله‌گران نفت عربستان هشدار داده‌اند که اگر ریاض نتواند ظرف چند روز آینده این خط لوله را بازسازی و به مدار بازگرداند، ذخایر قابل صادرات آن به پایان خواهد رسید و بازار جهانی با کسری تا ۴ درصدی مواجه می‌شود. این کسری در شرایطی رخ می‌دهد که بازار سوخت جهان پیش از این نیز با بحران عرضه و رشد کم‌سابقه قیمت‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کند و نرخ تورم در بسیاری از کشورها را بالا برده است.

پیامد این نگرانی بلافاصله در بازار منعکس شد:

  • قیمت نفت خام برنت، شاخص بین‌المللی بازار نفت، در پایان روز یکشنبه بیش از ۳.۴ درصد رشد کرد
  • هر بشکه برنت به ۱۰۸ دلار رسید؛ سطحی که از ماه مه تاکنون بی‌سابقه بوده است
  • تحلیلگران نسبت به تشدید بحران عرضه در صورت تداوم توقف شاه‌لوله هشدار داده‌اند

زمان تعمیر؛ از شش هفته تا ازسرگیری تدریجی

با وجود سکوت رسمی ریاض، منابع آگاه در گفت‌وگو با خبرگزاری رویترز برآوردهای متفاوتی از زمان مورد نیاز برای تعمیرات ارائه کرده‌اند. یک منبع از احتمال نیاز به شش هفته زمان برای بازسازی کامل خبر داده، در حالی که منبع دیگری گفته است ممکن است تعمیرات زودتر به پایان برسد و حتی پمپاژ به‌صورت تدریجی و در حین ادامه عملیات ترمیم از سر گرفته شود.

دفتر رسانه‌ای دولت عربستان و وزارت انرژی این کشور تا لحظه انتشار این گزارش هیچ اظهارنظر رسمی و شفافی درباره ابعاد حادثه یا جدول زمانی تعمیرات نداشته‌اند. مقام‌های سعودی پیش‌تر مدعی شده بودند که این حمله با پهپادهای پرتاب‌شده از سوی نیروهای مقاومت در عراق مرتبط است؛ ادعایی که هنوز به‌طور مستقل تأیید نشده است.

سایه تنش‌های منطقه‌ای بر شریان انرژی

اهمیت راهبردی این خط لوله به‌ویژه در ۶ ماه گذشته دوچندان شده بود. در شرایطی که تنش‌ها و اختلال در تنگه هرمز، صادرات نفت برخی همسایگان عربستان را فلج کرده بود، همین مسیر صحرایی از شرق به غرب شبه‌جزیره عربستان، ریاض را از پیامدهای بسته شدن تنگه هرمز تا حد زیادی مصون نگه داشته بود.

اکنون و هم‌زمان با انتشار خبر آسیب به شاه‌لوله، گزارش‌ها حاکی است نیروهای مسلح یمن حملات جدیدی را علیه اهدافی در داخل خاک عربستان آغاز کرده و کنترل جزیره راهبردی پریم (بِریم) در تنگه باب‌المندب را در دست گرفته‌اند. این تحول به معنای گسترش نفوذ بر یکی از باریک‌ترین و حساس‌ترین آبراه‌های جهان است که بخش بزرگی از تجارت جهانی انرژی از آن عبور می‌کند.

ترکیب این دو تحول ــ آسیب به خط لوله جایگزین هرمز و تشدید کنترل بر باب‌المندب ــ نگرانی‌ها درباره امنیت مسیرهای صادرات انرژی خاورمیانه را به‌طور هم‌زمان افزایش داده و بازارها را در وضعیت انتظار و احتیاط قرار داده است. ناظران معتقدند در صورت تأخیر در تعمیر شاه‌لوله و ادامه ناامنی در آبراه‌های جنوبی شبه‌جزیره، فشار بر قیمت جهانی سوخت و بهای حمل‌ونقل دریایی نفت تشدید خواهد شد.