رئیس سازمان مدیریت صنعتی با تشریح آخرین نتایج رتبه‌بندی شرکت‌های برتر ایران، از تمرکز قابل توجه اقتصاد کشور در اختیار گروه محدودی از بنگاه‌های بزرگ خبر داد. بر اساس این ارزیابی، ۱۰۰ شرکت نخست کشور سهمی ۱۱ درصدی از تولید ناخالص داخلی دارند؛ رقمی که نشان‌دهنده وزن بالای بنگاه‌های بزرگ در ساختار اقتصادی ایران است.

قاسم خرمی، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت و رئیس سازمان مدیریت صنعتی، در نشست خبری امروز با اشاره به سازوکار رتبه‌بندی شرکت‌های برتر گفت: ارزیابی ۵۰۰ شرکت برتر بر اساس ۳۳ شاخص کلیدی از جمله میزان فروش، ارزش افزوده، صادرات، رشد اقتصادی و حجم دارایی‌ها انجام می‌شود و از میان آنها ۱۰۰ شرکت برتر به‌صورت ویژه تحلیل و معرفی خواهند شد.

سهم ۱۳ درصدی ۵۰۰ شرکت از تولید ناخالص داخلی

به گفته خرمی، نتایج رتبه‌بندی سال گذشته تصویر روشنی از تمرکز اقتصادی ارائه می‌دهد. مجموع ارزش افزوده ۵۰۰ شرکت برتر معادل ۱۳ درصد تولید ناخالص داخلی کشور بوده است که از این میزان، ۱۱ درصد سهم ۱۰۰ شرکت نخست است.

وی افزود: از نظر فروش نیز تمرکز بسیار بالاست؛ ۸۸ درصد از کل فروش ۵۰۰ شرکت برتر متعلق به ۱۰۰ شرکت اول است. به عبارت دیگر، فروش ۱۰۰ شرکت برتر به‌تنهایی معادل ۳۸ درصد تولید ناخالص داخلی کشور برآورد می‌شود؛ آماری که اهمیت تحلیل دقیق این رتبه‌بندی را برای سیاست‌گذاران دوچندان می‌کند.

رئیس سازمان مدیریت صنعتی تأکید کرد که پایان مهرماه آخرین مهلت شرکت‌ها برای ارسال مستندات و اطلاعات مالی حسابرسی‌شده است و پس از بررسی و صحت‌سنجی داده‌ها، آیین معرفی شرکت‌های برتر در اسفندماه امسال برگزار خواهد شد.

تمرکز فروش و صادرات در اختیار گروهی محدود

خرمی با اشاره به تحلیل داده‌های دوره‌های گذشته گفت: بررسی اطلاعات نشان می‌دهد گروه نسبتاً کوچکی از بنگاه‌ها، سهم قابل توجهی از فروش و صادرات کشور را در اختیار دارند. همین تمرکز، ضرورت مطالعه عمیق‌تر ساختار بنگاه‌های بزرگ و سهم بخش‌های مختلف صنعتی را آشکار می‌سازد.

به گفته وی، در میان شرکت‌های برتر، صنایعی مانند پتروشیمی، هلدینگ‌های چندرشته‌ای صنعتی و شرکت‌های فعال در حوزه اقتصاد دانش‌بنیان حضور پررنگی دارند و سهم آنها از شاخص‌هایی چون فروش، صادرات و ارزش افزوده، چشمگیر است. این ترکیب نشان می‌دهد که صنایع منبع‌محور و در کنار آن، بنگاه‌های دانش‌بنیان نقش کلیدی در شکل‌دهی به اقتصاد بنگاهی کشور ایفا می‌کنند.

رتبه‌بندی؛ نقشه کلان توسعه صنعتی

رئیس سازمان مدیریت صنعتی، رتبه‌بندی شرکت‌های برتر را فراتر از یک فهرست سالانه توصیف کرد و گفت: این رتبه‌بندی در واقع نقشه کلان توسعه صنعتی کشور است. آمارهای استخراج‌شده می‌تواند تصویر دقیقی از وضعیت بنگاه‌های بزرگ، میزان تمرکز فروش، سهم هر صنعت و جایگاه شرکت‌های دانش‌بنیان ارائه دهد و به عنوان مبنایی قابل اتکا برای سیاست‌گذاری اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد.

وی با اشاره به شرایط اقتصادی کشور تصریح کرد: با وجود فشارهای اقتصادی و آسیب‌های ناشی از جنگ، مشارکت شرکت‌ها در فرآیند رتبه‌بندی امسال کاهش محسوسی نداشته است. این موضوع بیانگر اهمیت و جایگاه این ارزیابی در میان مدیران بنگاه‌ها و اعتماد آنها به فرآیند حرفه‌ای آن است.

خرمی همچنین بر محرمانگی اطلاعات تأکید کرد و گفت: تمام داده‌هایی که در جریان رتبه‌بندی از شرکت‌ها دریافت می‌شود، صرفاً در اختیار سازمان مدیریت صنعتی قرار دارد و تنها برای ارزیابی و استخراج شاخص‌های مورد نیاز استفاده می‌شود و کاربرد دیگری نخواهد داشت.

حمایت از صنایع آسیب‌دیده؛ از آموزش رایگان تا پویش «دوباره می‌سازمت وطن»

رئیس سازمان مدیریت صنعتی از برنامه ویژه این سازمان برای حمایت از کسب‌وکارهای آسیب‌دیده از جنگ خبر داد. به گفته وی، بخشی از خدمات آموزشی و مشاوره‌ای مورد نیاز این بنگاه‌ها به‌صورت رایگان ارائه می‌شود تا مسیر بازسازی و بازگشت آنها به چرخه تولید تسهیل شود.

وی افزود: سازمان مدیریت صنعتی به عنوان بازوی فکری و اجرایی وزارت صمت، مأموریت راهبردی «بازسازی و بازآفرینی صنایع آسیب‌دیده» را در قالب پویش ملی «دوباره می‌سازمت وطن» و با مشارکت نهادهای دولتی و شبکه گسترده مشاوران کسب‌وکار آغاز کرده است.

۷ محور اصلی ارزیابی و ۳۲ گروه صنعتی

در ادامه این نشست، بهنام فیض‌آبادی، مدیر رتبه‌بندی شرکت‌های برتر ایران (IMI-100)، با تشریح فلسفه این طرح گفت: هدف ما صرفاً انتشار یک فهرست نیست؛ تلاش می‌کنیم داده‌های خام را به اطلاعات، تحلیل و در نهایت بینش مدیریتی تبدیل کنیم تا مدیران و سیاست‌گذاران بتوانند تصمیم‌های دقیق‌تری بگیرند.

وی با یادآوری سابقه حدود سه دهه‌ای این رتبه‌بندی که از سال ۱۳۷۷ با الگوبرداری از مدل‌های معتبر بین‌المللی آغاز شده، اظهار کرد: در طول این سال‌ها شاخص‌های ارزیابی متناسب با نیازهای اقتصاد ایران توسعه یافته و امروز عملکرد شرکت‌ها بر اساس ۳۳ شاخص سنجیده می‌شود.

به گفته فیض‌آبادی، اطلاعات هزاران شرکت از منابع مختلف و گزارش‌های حسابرسی‌شده جمع‌آوری، پالایش و پردازش می‌شود و در نهایت ۵۰۰ شرکت برتر در گروه‌های مختلف معرفی می‌شوند. وی تأکید کرد: اعداد و صورت‌های مالی، بازتاب مستقیم تصمیم‌های مدیریتی هستند؛ رشد فروش می‌تواند نتیجه توسعه بازار باشد و تغییر در دارایی‌ها حاصل تصمیم‌های سرمایه‌گذاری. بنابراین تحلیل این شاخص‌ها به مدیران کمک می‌کند علت ارتقا یا نزول جایگاه خود را به‌درستی شناسایی کنند.

مدیر رتبه‌بندی شرکت‌های برتر افزود: ارزیابی‌ها در هفت حوزه اصلی شامل اندازه و رشد شرکت، سودآوری و عملکرد، بهره‌وری، صادرات، نقدینگی، وضعیت بدهی و ارزش بازار انجام می‌شود. در این میان، علاوه بر فروش و سود، شاخص‌هایی مانند رشد فروش، فروش سرانه، ارزش افزوده، رشد دارایی‌ها و رشد اشتغال نیز بررسی می‌شود تا تصویری واقعی‌تر از عملکرد بنگاه به دست آید.

فیض‌آبادی به طبقه‌بندی ۳۲ گروه صنعتی بر اساس استاندارد بین‌المللی ISIC اشاره کرد و گفت: این طبقه‌بندی به مدیران کمک می‌کند جایگاه خود را هم در سطح کل ۵۰۰ شرکت و هم در میان رقبای مستقیم صنعت خود بسنجند و نقاط قوت و ضعف را در هر شاخص به‌صورت دقیق شناسایی کنند.

از دستیار هوش مصنوعی تا اقتصاد چرخشی

مدیر رتبه‌بندی شرکت‌های برتر ایران از برنامه‌های جدید این مرکز خبر داد و گفت: یکی از طرح‌های در دست اجرا، طراحی دستیار هوش مصنوعی برای مدیران است تا بتوانند با اتکا به بانک اطلاعاتی گسترده مرکز، تحلیل‌های عمیق‌تر و شخصی‌سازی‌شده‌تری از عملکرد خود و رقبا دریافت کنند.

وی همچنین به توجه ویژه به موضوعات نوین اشاره کرد و افزود: اقتصاد چرخشی و زنجیره تأمین بسته از محورهای جدیدی است که در دوره آتی ارزیابی مورد توجه قرار گرفته و شرکت‌های فعال در این حوزه شناسایی و معرفی خواهند شد.

فیض‌آبادی در پایان از تداوم طرح رتبه‌بندی بنگاه‌های کوچک و متوسط خبر داد و گفت: با همکاری سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی، مدلی متناسب با مقیاس این بنگاه‌ها طراحی شده و پس از اجرای موفق نخستین دوره در سال گذشته، امسال نیز ادامه خواهد یافت. فلسفه رتبه‌بندی همچون آینه‌ای است که به مدیران کمک می‌کند تصویر امروز خود را شفاف ببینند و مسیر بهتری برای آینده ترسیم کنند؛ مسیری که در نهایت بر عملکرد اقتصاد کلان کشور نیز اثرگذار خواهد بود.