مارک هرتلینگ، فرمانده ارشد بازنشسته ارتش آمریکا، در اظهاراتی کم‌سابقه نسبت به تبعات ادامه سیاست فشار علیه ایران هشدار داد و گفت تهران با اتخاذ رویکردی نامتقارن در جنگ اقتصادی توانسته است بر اقتصاد آمریکا اثر بگذارد و شکاف میان واشنگتن و برخی متحدانش را عمیق‌تر کند.

به گزارش منابع خبری، هرتلینگ که سابقه فرماندهی در سطوح عالی ارتش آمریکا را در کارنامه دارد، معتقد است تمرکز صرف بر ابزارهای تحریمی و فشار اقتصادی بدون در نظر گرفتن واکنش هوشمند ایران، نه‌تنها اهداف مورد نظر واشنگتن را محقق نکرده، بلکه هزینه‌هایی برای خود آمریکا و شبکه متحدانش ایجاد کرده است.

رویکرد نامتقارن ایران در جنگ اقتصادی

به گفته این ژنرال بازنشسته، ایران در برابر کارزار فشار اقتصادی، به‌جای تقابل مستقیم و کلاسیک، راهبرد نامتقارن را در پیش گرفته است؛ راهبردی مبتنی بر تنوع‌بخشی به شرکای تجاری، دور زدن محدودیت‌ها، استفاده از ظرفیت‌های منطقه‌ای و بهره‌گیری از ابزارهای غیرمتعارف برای خنثی‌سازی اثر تحریم‌ها.

هرتلینگ تصریح کرد که همین رویکرد باعث شده اقتصاد آمریکا نیز به‌طور غیرمستقیم تحت تأثیر قرار گیرد؛ از افزایش هزینه‌های اجرای تحریم و نظارت بر شبکه‌های مالی گرفته تا پیامدهای آن بر زنجیره تأمین، بازار انرژی و مناسبات تجاری واشنگتن با کشورهایی که به همکاری با ایران ادامه می‌دهند.

او افزود: جنگ اقتصادی صرفاً یک خیابان یک‌طرفه نیست. وقتی فشار به سطحی فراتر از ظرفیت جذب متحدان برسد، واکنش‌های متقابل شکل می‌گیرد و بخشی از فشار به اقتصاد و منافع خودِ اعمال‌کننده تحریم بازمی‌گردد.

تضعیف اعتماد و فاصله گرفتن متحدان

بخش مهم دیگری از هشدار هرتلینگ به کاهش اعتماد متحدان آمریکا اختصاص داشت. به باور او، اصرار بر سیاست فشار حداکثری علیه ایران بدون همراه‌سازی کامل شرکا، موجب شده برخی از دوستان و متحدان سنتی واشنگتن احساس کنند منافع اقتصادی و ملاحظات راهبردی‌شان نادیده گرفته شده است.

وی خاطرنشان کرد: این روند علاوه بر تأثیر بر اقتصاد آمریکا، اعتماد دوستان و متحدان این کشور را نیز کاهش داده و آن‌ها را از واشنگتن دور می‌کند. در نتیجه، انسجام ائتلافی که واشنگتن برای پیشبرد اهداف خود به آن نیاز دارد، تضعیف می‌شود و فضای مانور دیپلماتیک آمریکا محدودتر می‌گردد.

به گفته ناظران، اظهارات هرتلینگ بازتاب نگرانی فزاینده‌ای در میان بخشی از نخبگان نظامی و سیاسی آمریکا است که معتقدند تداوم تحریم‌های گسترده بدون ارائه مسیر دیپلماتیک روشن، می‌تواند به واگرایی در اردوگاه غرب و تقویت همکاری‌های اقتصادی ایران با بازیگران خارج از مدار واشنگتن منجر شود.

هشدار درباره تداوم سیاست فشار

ژنرال بازنشسته آمریکایی در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد که بازنگری در شیوه اعمال فشار و توجه به تبعات بلندمدت آن ضروری است. به اعتقاد او، اگر واشنگتن بدون ارزیابی دقیق هزینه-فایده به مسیر فعلی ادامه دهد، نه‌تنها بازدارندگی مورد نظر حاصل نخواهد شد، بلکه جایگاه آمریکا به‌عنوان لنگر ثبات در نظام اقتصادی و امنیتی بین‌الملل نیز آسیب خواهد دید.

هرتلینگ در عین حال تصریح نکرد که راه‌حل جایگزین چیست، اما لحن هشدارآمیز او نشان می‌دهد که در داخل آمریکا نیز درباره کارآمدی تحریم به‌عنوان ابزار اصلی مواجهه با ایران، تردیدهای جدی وجود دارد. به باور او، ترکیب فشار اقتصادی با دیپلماسی واقع‌بینانه و حفظ همراهی متحدان، تنها مسیری است که می‌تواند از فرسایش بیشتر اعتبار و نفوذ واشنگتن جلوگیری کند.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که کارزار فشار اقتصادی علیه ایران در سال‌های اخیر به یکی از محورهای اصلی سیاست خارجی آمریکا تبدیل شده و همواره محل بحث میان موافقان تشدید تحریم و مدافعان رویکرد تعامل بوده است. هشدار هرتلینگ را می‌توان نشانه‌ای از شکاف دیدگاهی در بدنه کارشناسی و نظامی آمریکا درباره میزان اثربخشی و هزینه‌های این راهبرد دانست.