معاون اجرایی رئیسجمهور با هشدار نسبت به تداوم سیاستهای ناسازگار با محیط زیست، تأکید کرد که تخریب طبیعت و نادیده گرفتن ظرفیتهای اکولوژیک کشور، مستقیماً آینده ایران را تهدید میکند. به گفته او، آلودگی هوا، افت منابع آبی، خشکشدن تالابها و برداشت بیرویه از سفرههای زیرزمینی، مسائلی فرعی یا قابل اغماض نیستند و آثار آن همین امروز بر سلامت کودکان، سالمندان و عموم مردم نمایان شده است.
این سخنان روز دوشنبه ۲۳ شهریور ۱۴۰۵ در نشست گفتوگوی مسئلهمحور با جامعه مدنی با موضوع «احیای تالاب هورالعظیم» مطرح شد؛ نشستی که با حضور خبرنگاران در ساختمان کوثر نهاد ریاستجمهوری برگزار شد و محور آن بررسی راهکارهای نجات یکی از مهمترین تالابهای مشترک ایران و عراق بود.
گرد و غبار بدون مرز؛ هشداری برای کل منطقه
قائمپناه در این نشست با اشاره به پیامدهای فرامرزی تخریب تالابها گفت: گرد و غباری که امروز بر اثر خشکشدن تالابها در ایران، عراق و ترکیه به هوا برمیخیزد، هیچ مرزی نمیشناسد. این پدیده به بحرانی خانمانسوز برای مردم منطقه و حتی فراتر از آن تبدیل شده و سلامت، معیشت و زندگی روزمره میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار داده است.
او افزود: تا نگاه خود را به طبیعت اصلاح نکنیم، نمیتوان انتظار داشت این چرخه بحران متوقف شود. طبیعت شریک توسعه است، نه مانع آن؛ و هر تصمیمی که این شراکت را نادیده بگیرد، دیر یا زود هزینه خود را به جامعه تحمیل میکند.
۴۰۰ هزار چاه غیرمجاز؛ زنگ خطر برای منابع زیرزمینی
معاون اجرایی رئیسجمهور یکی از نشانههای فشار بیسابقه بر منابع آبی کشور را وجود حدود ۴۰۰ هزار حلقه چاه غیرمجاز دانست و گفت: این آمار بهتنهایی نشان میدهد که مدیریت منابع طبیعی نیازمند یک هماندیشی ملی و جدی میان دولت، مردم، کشاورزان، صنعتگران و همه ذینفعان است.
به گفته او، پرسش اصلی این است که چگونه میتوان همزمان نیازهای معیشتی امروز مردم را تأمین کرد و هم آینده سرزمین را حفظ کرد. پاسخ به این پرسش بدون اجماع و بدون پذیرش مسئولیت مشترک ممکن نیست.
ضرورت «پیوست عدم خشونت با طبیعت» در برنامههای توسعه
قائمپناه با طرح ایده گنجاندن «پیوست عدم خشونت با طبیعت» در همه برنامهها و طرحهای توسعهای کشور اظهار کرد: چه در جایگاه دولت و چه بهعنوان شهروند، باید مراقب رفتار خود با طبیعت باشیم. نمیشود از یک سو دغدغه محیط زیست داشت و از سوی دیگر طرحهایی را اجرا کرد که با توان اکولوژیک و ظرفیت آبی منطقه هیچ تناسبی ندارد.
او توضیح داد که این پیوست به معنای ارزیابی دقیق آثار زیستمحیطی هر تصمیم پیش از اجراست؛ از طرحهای کشاورزی و صنعتی گرفته تا پروژههای شهری و عمرانی. به باور او، بدون چنین ارزیابی، حتی پروژههایی که با نیت توسعه اجرا میشوند، در میانمدت به ضد خود تبدیل خواهند شد.
بهرهوری پایین آب؛ هر مترمکعب در ایران ۵ دلار، در جهان ۲۲ دلار
معاون اجرایی رئیسجمهور در بخش دیگری از سخنان خود به آمارهای نگرانکننده مصرف آب در بخش کشاورزی اشاره کرد و گفت: از حدود ۹۲ میلیارد مترمکعب آب قابل استحصال کشور، سهم بزرگی در کشاورزی مصرف میشود و در سالهای گذشته حدود ۲۵ میلیارد مترمکعب از آن به استان خوزستان اختصاص یافته است، با این حال بهرهوری آب همچنان پایین است.
او با مقایسه شاخص ارزش تولید ناخالص داخلی به ازای هر مترمکعب آب تصریح کرد: این شاخص در ایران حدود ۵ دلار است، در حالی که میانگین جهانی آن نزدیک به ۲۲ دلار و در برخی کشورهای اروپایی حدود ۴۰ دلار برآورد میشود. این فاصله چشمگیر نشان میدهد که مشکل اصلی، کمبود مطلق آب نیست، بلکه نحوه استفاده از آن است.
- آب قابل استحصال کشور: حدود ۹۲ میلیارد مترمکعب
- سهم خوزستان در سالهای اخیر: حدود ۲۵ میلیارد مترمکعب
- بهرهوری هر مترمکعب آب در ایران: ۵ دلار / میانگین جهانی: ۲۲ دلار
قائمپناه تأکید کرد: راهحل پایدار این نیست که برای تولید بیشتر، آب بیشتری مصرف کنیم. مسیر درست، افزایش بهرهوری است؛ یعنی با آب کمتر، محصول بیشتر و باکیفیتتر تولید کنیم. ادامه کشتهای پرآببر که هر کدام بهتنهایی میلیاردها مترمکعب آب مصرف میکنند، بدون توجه به ظرفیت واقعی منابع، امکانپذیر نیست و باید الگوی کشت بازنگری شود.
آب رودخانه که به دریا میرسد، هدر نرفته است
او با نقد نگاه رایج به سدسازی و مدیریت رودخانهها گفت: این تصور که اگر آب رودخانه به دریا برسد «هدر رفته»، باید بهطور اساسی اصلاح شود. رسیدن آب به دریا بخشی از چرخه طبیعی و لازمه حفظ اکوسیستمهای پاییندست، تالابها، مصبها و حیات دریایی است. اگر رودخانهها را بهطور کامل مهار و خشک کنیم، نمیتوان انتظار داشت سرزمینهای وابسته به آنها همچنان آباد بمانند.
معاون اجرایی رئیسجمهور با یادآوری خاطرات خود از رودخانههای جاری در شهرهای مختلف ایران افزود: در گذشته بسیاری از شهرها رودخانههای زنده داشتند. برای نمونه در تبریز، رودخانهای از کنار دانشگاه عبور میکرد که امروز بخشهایی از بستر آن به معابر شهری و اتوبان تبدیل شده است. این نمونه بهخوبی نشان میدهد که در مسیر توسعه، چگونه طبیعت را قربانی تصمیمهای شتابزده کردهایم.
تعادل میان معیشت امروز و آینده سرزمین
قائمپناه در پایان با تأکید بر پیچیدگی مدیریت شرایط کنونی تصریح کرد: ایجاد تعادل میان تأمین نیازهای مردم، پیشبرد توسعه و صیانت از محیط زیست کار سادهای نیست، اما تنها راه پیش روست. باید به نقطهای برسیم که هم رفاه امروز مردم تأمین شود و هم با تصمیمهای نادرست، آینده کشور را نسوزانیم.
او ابراز امیدواری کرد که گفتوگو با جامعه مدنی، تشکلهای محیط زیستی و متخصصان حوزه آب، مبنای تصمیمسازی دقیقتر برای احیای هورالعظیم و سایر تالابهای کشور قرار گیرد؛ تالابهایی که نقش حیاتی در تعدیل اقلیم، کنترل گرد و غبار، حفظ تنوع زیستی و معیشت جوامع محلی دارند و احیای آنها نیازمند همکاری فرامرزی، اصلاح الگوی مصرف آب و توقف برداشتهای غیرمجاز است.
نظرات (0)