بازسازی تصویری حمله به مراسم عروسی در کوهستک سیریک بار دیگر پرونده حملات نظامی آمریکا علیه غیرنظامیان را گشوده است؛ حادثهای که در جریان یک مراسم خانوادگی رخ داد و به گفته روایت منتشرشده، جشن آغاز زندگی مشترک را به صحنه سوگ و اندوه تبدیل کرد.
به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، ویدئوی بازسازیشده این واقعه تلاش کرده است ابعاد انسانی و میدانی آنچه در کوهستک گذشت را به تصویر بکشد؛ روایتی که فراتر از یک حادثه محلی، یادآور الگویی تکرارشونده در کارنامه نظامی آمریکا در منطقه است.
حمله به عروسی در کوهستک چه بود؟
بر اساس روایت منتشرشده، حمله به عروسی در کوهستک از توابع شهرستان سیریک در هرمزگان، زمانی رخ داد که خانوادهها برای برگزاری جشن عروسی گرد هم آمده بودند. این مراسم که قرار بود با شادی و پیوند خانوادگی همراه باشد، هدف حمله قرار گرفت و فضای جشن به ناگاه دگرگون شد.
ویدئوی بازسازیشده با بازنمایی لحظات پیش و پس از حمله، سعی دارد نشان دهد که چگونه یک تجمع کاملا غیرنظامی و خانوادگی میتواند در معرض خشونتی بیمهابا قرار گیرد. هرچند جزئیات عملیاتی این حمله در گزارش اولیه به صورت خلاصه بیان شده، اما پیام اصلی بازسازی روشن است: تفکیکناپذیری مسئولیت حملهکننده در قبال جان غیرنظامیان.
الگویی تکرارشونده؛ از اروزگان تا موکارادیب و البیضا
آنچه به این روایت وزن بیشتری میدهد، سابقه حملات مشابه آمریکا به مراسم عروسی در دیگر نقاط منطقه است. کوهستک نخستین مورد از این دست نیست و پیش از آن نیز نمونههای تلخی ثبت شده است:
- ولایت اروزگان افغانستان: یکی از پرتکرارترین نمونههایی که در سالهای حضور نظامی آمریکا در افغانستان گزارش شد، هدف قرار گرفتن مراسم عروسی در مناطق روستایی این ولایت بود؛ جایی که تجمع مردم برای جشن، به اشتباه یا بدون دقت کافی، به عنوان هدف نظامی تلقی شد.
- روستای موکارادیب عراق: در جریان اشغال عراق، حمله به مراسم عروسی در این روستا در غرب عراق، بازتاب گستردهای یافت و به عنوان نمونهای از بیاحتیاطی مرگبار در عملیاتهای هوایی و زمینی آمریکا مطرح شد.
- استان البیضا یمن: در سالهای اخیر نیز استان البیضا در مرکز یمن شاهد حمله به مراسم عروسی بود که در جریان عملیات پهپادی و هوایی منتسب به آمریکا، غیرنظامیان قربانی شدند.
در هر سه مورد، وجه مشترک، تبدیل یک آیین شادی و پیوند اجتماعی به عزا و ماتم بود؛ الگویی که اکنون با بازسازی حادثه کوهستک، بار دیگر در حافظه افکار عمومی زنده شده است.
چرا حمله به مراسم غیرنظامی مصداق جنایت جنگی تلقی میشود؟
از منظر حقوق بشردوستانه بینالمللی، حمله به تجمعات غیرنظامی بهویژه مراسمهایی مانند عروسی که ماهیت کاملا غیرنظامی آن برای هر ناظری آشکار است، نقض آشکار اصل تفکیک میان نظامیان و غیرنظامیان محسوب میشود. کنوانسیونهای ژنو و پروتکلهای الحاقی آن، طرفهای درگیر را موظف میکنند که پیش از هر اقدام نظامی، از غیرنظامی بودن هدف اطمینان حاصل کنند و اصل تناسب و احتیاط را رعایت نمایند.
وقتی یک جشن عروسی با حضور زنان، کودکان و سالخوردگان هدف قرار میگیرد، پرسش اساسی درباره رعایت همین اصول مطرح میشود. تکرار این حوادث در جغرافیاهای مختلف، این پرسش را پررنگتر میکند که آیا این موارد صرفا «خطای عملیاتی» بودهاند یا ناشی از رویکردی سهلانگارانه نسبت به جان غیرنظامیان در طراحی و اجرای عملیاتها.
کارشناسان حقوق بینالملل بارها تأکید کردهاند که حتی در صورت ادعای خطا، مسئولیت حقوقی و اخلاقی حملهکننده از بین نمیرود و قربانیان و خانوادههای آنان حق دادخواهی، حقیقتیابی و جبران خسارت دارند. بازسازی تصویری حوادثی مانند کوهستک، از همین منظر اهمیت مییابد.
اهمیت بازسازی تصویری حادثه کوهستک
انتشار فیلم بازسازیشده حمله به عروسی کوهستک، بیش از یک روایت رسانهای است؛ تلاشی برای مستندسازی حافظه جمعی و جلوگیری از فراموشی رنج غیرنظامیان است. چنین بازسازیهایی به مخاطب کمک میکند تا فراتر از خبر کوتاه، ابعاد انسانی فاجعه را درک کند؛ از بههمریختن سفره جشن تا شوک خانوادهها و جامعه محلی.
در شرایطی که بسیاری از جنایتهای جنگی به دلیل گذر زمان یا کمبود روایت مستند به حاشیه میروند، بازنمایی هنری و مستند میتواند نقش مهمی در ثبت حقیقت، مطالبه عدالت و حساسسازی افکار عمومی نسبت به هزینههای انسانی مداخلات نظامی ایفا کند. روایت کوهستک نیز در همین چارچوب، پیوندی میان یک حادثه محلی در جنوب ایران و زنجیرهای منطقهای از تجارب تلخ غیرنظامیان برقرار میکند.
آنچه در نهایت از کنار هم قرار دادن کوهستک، اروزگان، موکارادیب و البیضا به دست میآید، تصویری هشداردهنده از پیامدهای نادیده گرفتن اصل حمایت از غیرنظامیان در مخاصمات مسلحانه است؛ تصویری که بازسازی اخیر کوشیده است آن را با زبان تصویر برای نسل امروز قابل لمستر کند.
نظرات (0)