خط لوله راهبردی نفت عربستان سعودی که هفته گذشته در پی یک حمله از مدار خارج شد، به گفته منابع آگاه هفته‌ها نیاز به تعمیر دارد و در این مدت به‌صورت کامل یا در حد گسترده غیرفعال خواهد ماند. این خبر را دو مقام مطلع در گفت‌وگو با خبرگزاری آسوشیتدپرس اعلام کرده‌اند.

تعمیرات چند هفته‌ای و احتمال فعالیت محدود

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از آسوشیتدپرس، دو منبعی که در جریان جزئیات خسارت قرار دارند اعلام کردند برآورد اولیه برای بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده سه تا پنج هفته است و بخش مهمی از این زمان صرف ترمیم یک تأسیسات پمپاژ اصلی خواهد شد. این افراد به دلیل نداشتن مجوز برای اطلاع‌رسانی رسمی به رسانه‌ها، خواسته‌اند نامشان فاش نشود.

یکی از این مقامات گفته است در جریان انجام تعمیرات، احتمال دارد خط لوله به‌صورت جزئی و محدود به فعالیت ادامه دهد، اما بهره‌برداری کامل تا پایان عملیات بازسازی ممکن نخواهد بود. هر دو منبع تأکید کرده‌اند که ارزیابی‌ها همچنان مقدماتی است و بسته به میزان خسارت در بخش‌های مختلف مسیر، جدول زمانی می‌تواند تغییر کند.

بر اساس اطلاعات منتشرشده، حمله‌ای که روز پنجشنبه رخ داد، موجب توقف انتقال نفت از طریق این خط لوله شد. جزئیات رسمی بیشتری درباره نوع حمله و عامل آن تاکنون از سوی مقامات سعودی منتشر نشده و آسوشیتدپرس نیز به نقل از منابع خود تنها به وارد شدن خسارت به زیرساخت پمپاژ اشاره کرده است.

اهمیت راهبردی خط لوله شرق ـ غرب

خط لوله شرق ـ غرب که با نام پترو لاین نیز شناخته می‌شود، سراسر خاک عربستان سعودی را از میدان‌های نفتی شرق کشور تا بندر ینبع در ساحل دریای سرخ امتداد می‌یابد. این خط لوله حدود ۱۲۰۰ کیلومتر (۷۴۵ مایل) طول دارد و ظرفیت انتقال آن تا هفت میلیون بشکه در روز برآورد می‌شود.

این مسیر برای راهبرد انرژی ریاض اهمیتی حیاتی دارد، زیرا امکان انتقال بخش بزرگی از نفت صادراتی عربستان به دریای سرخ را بدون عبور از تنگه هرمز فراهم می‌کند. در شرایطی که ناامنی دریایی و تنش‌های منطقه‌ای عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز را با ریسک مواجه می‌کند، وجود یک مسیر جایگزین خشکی برای عربستان به‌عنوان بزرگ‌ترین صادرکننده نفت جهان، یک مزیت ژئواستراتژیک محسوب می‌شود.

کارشناسان انرژی می‌گویند هرگونه اختلال طولانی‌مدت در این خط لوله، انعطاف‌پذیری عربستان در مدیریت صادرات و تنظیم عرضه به بازارهای آسیا و اروپا را کاهش می‌دهد و ریاض را ناگزیر می‌کند حجم بیشتری از محموله‌های خود را دوباره از مسیر تنگه هرمز عبور دهد.

پیوند با بحران امنیت در تنگه هرمز

اهمیت این خط لوله در ماه‌های اخیر به دلیل افزایش مخاطرات کشتیرانی در تنگه هرمز دوچندان شده است. آسوشیتدپرس یادآور شده که حملات منتسب به ایران در این آبراه، تردد نفتکش‌ها و کشتی‌های تجاری را مختل کرده و نگرانی‌ها درباره امنیت انرژی را در بازارهای جهانی افزایش داده است.

تنگه هرمز که خلیج فارس را به دریای عمان و اقیانوس هند متصل می‌کند، یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های نفت جهان است و روزانه میلیون‌ها بشکه نفت و فرآورده‌های نفتی از آن عبور می‌کند. به همین دلیل، عربستان در سال‌های گذشته سرمایه‌گذاری قابل توجهی برای افزایش ظرفیت و نوسازی خط لوله شرق ـ غرب انجام داده تا وابستگی خود به این تنگه را کاهش دهد.

توقف چند هفته‌ای این خط لوله در چنین مقطعی، از نگاه ناظران می‌تواند آسیب‌پذیری زیرساخت‌های انرژی در برابر حملات را برجسته کند و بحث حفاظت از تأسیسات حیاتی انتقال انرژی در منطقه را دوباره به صدر توجهات بیاورد.

پیامدهای احتمالی برای بازار نفت

هرچند منابع آگاه تأکید کرده‌اند که امکان بهره‌برداری جزئی از خط لوله در دوره تعمیرات وجود دارد، اما خروج عمده ظرفیت هفت میلیون بشکه‌ای آن برای سه تا پنج هفته می‌تواند بر برنامه بارگیری نفت در بنادر دریای سرخ و زمان‌بندی تحویل به مشتریان اثر بگذارد.

بازار جهانی نفت در ماه‌های گذشته به‌شدت نسبت به اخبار مربوط به اختلال عرضه و ناامنی مسیرهای ترانزیت واکنش نشان داده است. با این حال، عربستان سعودی دارای ظرفیت ذخیره‌سازی و پایانه‌های متعدد است و معمولاً می‌تواند بخشی از کسری انتقال را از طریق مسیرهای جایگزین یا با تنظیم صادرات از خلیج فارس جبران کند، هرچند این جبران با هزینه بالاتر و ریسک بیشتر همراه خواهد بود.

تا زمان تکمیل تعمیرات و بازگشت کامل خط لوله شرق ـ غرب به مدار، تمرکز ناظران بر میزان پیشرفت تیم‌های فنی، امنیت تأسیسات پمپاژ و تدابیر حفاظتی جدید برای جلوگیری از تکرار چنین حملاتی خواهد بود. انتظار می‌رود مقامات سعودی پس از ارزیابی نهایی خسارت، جزئیات بیشتری درباره زمان دقیق ازسرگیری انتقال کامل نفت اعلام کنند.