ویرانی گسترده نوار غزه تنها به بحران انسانی و تخریب زیرساخت‌ها محدود نشده و اکنون پیامدهای زیست‌محیطی آن نیز به شکل ملموسی در مناطق اطراف خود را نشان می‌دهد. روزنامه اسرائیلی هاآرتص در گزارشی از هجوم بی‌سابقه موش‌ها به شهرک‌ها، مزارع کشاورزی و پایگاه‌های نظامی در جنوب سرزمین‌های اشغالی خبر داده است؛ پدیده‌ای که به گفته این رسانه به طور مستقیم با شرایط به‌وجودآمده در غزه مرتبط است.

گزارش هاآرتص؛ از پادگان‌ها تا شهرک‌های اطراف غزه

بر اساس گزارش هاآرتص که به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان منتشر شده، شمار زیادی از موش‌های معمولی و موش‌های صحرایی در هفته‌های اخیر وارد مناطق مسکونی، اراضی کشاورزی و مراکز نظامی در جنوب سرزمین‌های اشغالی شده‌اند. این روزنامه تأکید کرده که به احتمال بسیار زیاد، مبدأ حرکت این جوندگان، نوار غزه است؛ منطقه‌ای که در پی عملیات نظامی و میدانی گسترده ارتش اسرائیل به شدت ویران شده است.

این پدیده در ابتدا در میان نظامیان اسرائیلی مستقر در پایگاه‌ها و مواضع واقع در شرق نوار غزه مشاهده شد. سربازان مستقر در این مناطق نخستین گروهی بودند که با افزایش غیرعادی جمعیت موش‌ها مواجه شدند و پس از آن، دامنه این هجوم به سرعت به شهرک‌های یهودی‌نشین اطراف غزه گسترش یافت. کارشناسان محلی می‌گویند سرعت گسترش و تراکم جمعیت جوندگان در این مناطق در سال‌های اخیر بی‌سابقه بوده است.

خسارت ۷۰ درصدی به مزارع و حمله به ساکنان

پیامدهای این هجوم برای بخش کشاورزی بسیار قابل توجه بوده است. موش‌ها به مزارع نزدیک نوار غزه آسیب گسترده‌ای وارد کرده‌اند؛ به گونه‌ای که بنا بر گزارش‌ها، حدود ۷۰ درصد از محصول سویا در مزارع این منطقه از بین رفته است. کشاورزان منطقه می‌گویند جوندگان علاوه بر سویا، به سایر محصولات و تأسیسات نگهداری غلات نیز آسیب زده‌اند و هزینه‌های مقابله و سم‌پاشی را به شدت افزایش داده‌اند.

در کنار خسارت‌های کشاورزی، گزارش‌های نگران‌کننده‌ای از حمله موش‌ها به ساکنان نیز منتشر شده است. طی چند هفته گذشته دست‌کم ۱۰ نفر از شهرک‌نشینان هدف حمله و گزش موش‌ها قرار گرفته و دچار آسیب‌دیدگی شده‌اند. مقامات بهداشتی محلی هشدار داده‌اند که افزایش تماس انسان با جوندگان می‌تواند خطر شیوع بیماری‌های قابل انتقال از طریق جوندگان را افزایش دهد.

برآوردها از تراکم جمعیت موش‌ها در برخی شهرک‌ها بسیار تکان‌دهنده است. به عنوان نمونه، در شهرک‌های «ناحل عوز» و «نیر یتسحاق» تعداد موش‌های مشاهده‌شده در هر واحد مسکونی بین ۵۰ تا ۱۰۰ عدد تخمین زده شده است؛ رقمی که نشان‌دهنده ابعاد گسترده آلودگی و دشواری مهار آن با روش‌های معمول است.

آوارهای غزه؛ پناهگاه و زادگاه جدید جوندگان

به نوشته هاآرتص، عامل اصلی این انفجار جمعیتی، تخریب بی‌سابقه بافت شهری و مسکونی در نوار غزه است. آوار ساختمان‌های ویران‌شده، شبکه‌های فاضلاب آسیب‌دیده و انباشت زباله و مواد غذایی در زیر خروارها بتن و خاک، زیستگاهی امن و پرغذا برای تکثیر سریع موش‌ها فراهم کرده است. در چنین شرایطی که امکان پاکسازی، سم‌پاشی و کنترل بهداشتی وجود ندارد، چرخه زاد و ولد جوندگان بدون مانع ادامه یافته است.

کارشناسان محیط زیست هشدار می‌دهند که تداوم این وضعیت می‌تواند به یک بحران بهداشتی فرامرزی تبدیل شود. جابه‌جایی جوندگان از مناطق ویران‌شده به مناطق مسکونی مجاور، علاوه بر تهدید سلامت عمومی، می‌تواند به آلودگی منابع آب و خاک و خسارت بیشتر به زنجیره تولید غذا منجر شود. تجربه‌های مشابه در مناطق جنگ‌زده دیگر نیز نشان داده است که بدون بازسازی سریع و مدیریت آوارها، کنترل جمعیت جوندگان ماه‌ها و حتی سال‌ها به طول می‌انجامد.

این گزارش در حالی منتشر می‌شود که نوار غزه ماه‌هاست با ویرانی گسترده، کمبود شدید خدمات شهری و فروپاشی نظام مدیریت پسماند مواجه است. به نظر می‌رسد پیامدهای این ویرانی، فراتر از مرزهای جغرافیایی غزه، اکوسیستم و زندگی روزمره در مناطق پیرامونی را نیز به طور جدی تحت تأثیر قرار داده و لزوم توجه فوری به ابعاد زیست‌محیطی و بهداشتی جنگ را بیش از پیش آشکار کرده است.