نخستوزیر عراق با تأکید بر پایبندی دولت متبوعش به اصل حسن همجواری و احترام به حاکمیت کشورها، اعلام کرد که بغداد اجازه نخواهد داد خاک عراق به سکوی پرتاب حملات علیه همسایگان تبدیل شود. این موضع در حالی بیان شده که طی روزهای اخیر گزارشهایی درباره استفاده از خاک عراق برای انجام یک حمله پهپادی علیه تأسیسات نفتی عربستان منتشر شده است.
پیام بغداد در روزنامه فرانسوی
به گزارش منابع خبری، علی الزیدی، نخستوزیر عراق، در مقالهای که روزنامه فرانسوی «لوفیگارو» آن را منتشر کرده، به تشریح دیدگاه دولت عراق درباره تحولات منطقهای پرداخته است. او در این یادداشت تصریح کرده که عراق میتواند نقشی سازنده در «کاهش تنشها و باز کردن راههای گفتوگو» میان کشورهای منطقه ایفا کند.
نخستوزیر عراق با اشاره به جایگاه جغرافیایی و سیاسی این کشور، تأکید کرده است که بغداد نه بهعنوان طرف مناقشه، بلکه بهعنوان پلی برای نزدیکی دیدگاهها عمل خواهد کرد. به گفته وی، سیاست خارجی عراق بر مبنای توازن، عدم مداخله در امور داخلی دیگران و جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده از قلمرو این کشور برای بیثباتسازی همسایگان استوار است.
کشف سکوی پرتاب پهپاد در خاک عراق
این اظهارات پس از آن مطرح میشود که مقامات عراقی روز یکشنبه اعلام کردند نیروهای امنیتی این کشور موفق به کشف و توقیف یک سکوی پرتاب پهپاد شدهاند. بر اساس اعلام رسمی، این سکو ظاهراً در حمله اخیر به خط لوله نفت شرق-غرب عربستان سعودی مورد استفاده قرار گرفته بود.
خط لوله شرق-غرب یکی از شریانهای حیاتی انتقال نفت عربستان از میادین شرقی به پایانههای صادراتی در دریای سرخ محسوب میشود و هرگونه حمله به آن میتواند پیامدهای اقتصادی و امنیتی گستردهای برای بازار انرژی و ثبات منطقه به همراه داشته باشد. مقامات عراقی جزئیات بیشتری درباره محل دقیق کشف این سکو، عوامل مرتبط با آن و نحوه انتقال پهپادها منتشر نکردهاند، اما تأکید کردهاند تحقیقات در این زمینه ادامه دارد.
واکنش عربستان؛ فرصت به بغداد برای اقدام
وزارت امور خارجه عربستان سعودی پس از وقوع حمله به خط لوله نفتی، در بیانیهای اعلام کرد که به دولت عراق فرصت خواهد داد تا اقدامات لازم را برای جلوگیری از تکرار حملات انجامشده از خاک این کشور علیه عربستان و سایر کشورهای همسایه اتخاذ کند.
ریاض در این بیانیه ضمن ابراز نگرانی از تکرار چنین حوادثی، بر ضرورت پایبندی همه طرفها به تعهدات امنیتی و احترام به حاکمیت کشورها تأکید کرده و از بغداد خواسته است تا با جدیت بیشتری کنترل مرزها و قلمرو خود را در دست گیرد و عوامل مخل امنیت منطقه را شناسایی و مهار کند. لحن بیانیه عربستان در عین هشدارآمیز بودن، حاوی رویکردی دیپلماتیک و مبتنی بر دادن فرصت برای اصلاح روندها ارزیابی شده است.
سیاست بیطرفی فعال عراق
عراق در سالهای اخیر تلاش کرده است سیاست «بیطرفی فعال» را در قبال بحرانهای منطقهای در پیش گیرد. بغداد که خود سالها درگیر جنگ با تروریسم و چالشهای داخلی بوده، اکنون میکوشد با حفظ روابط متوازن با همسایگان خود از جمله ایران، عربستان، ترکیه و کشورهای حوزه خلیج فارس، به کانونی برای میانجیگری تبدیل شود.
میزبانی چندین دور گفتوگو میان تهران و ریاض در بغداد طی سالهای گذشته، نمونهای از همین رویکرد است که در نهایت به ازسرگیری روابط دیپلماتیک میان دو کشور کمک کرد. ناظران معتقدند اظهارات اخیر نخستوزیر عراق نیز در همین چارچوب قابل تفسیر است؛ پیامی که هم به داخل عراق و گروههای مسلح غیررسمی و هم به پایتختهای منطقه مخابره میشود مبنی بر اینکه دولت مرکزی مسئولیت کامل امنیت قلمرو خود را بر عهده دارد و اجازه ماجراجویی از خاک این کشور را نخواهد داد.
اهمیت امنیت مرزها و حاکمیت ملی
کارشناسان مسائل منطقه بر این باورند که کنترل کامل بر خاک و مرزها یکی از مهمترین چالشهای دولت عراق به شمار میرود. حضور گروههای مسلح مختلف، گستردگی مرزهای بیابانی و پیچیدگیهای سیاسی داخلی، مدیریت امنیتی را دشوار کرده است. با این حال، تأکید صریح نخستوزیر بر عدم تبدیل شدن عراق به سکوی حمله، نشانهای از عزم دولت برای تقویت انحصار حاکمیت در دست نهادهای رسمی و جلوگیری از اقدامات خودسرانه است.
از سوی دیگر، امنیت تأسیسات نفتی و خطوط انتقال انرژی در خلیج فارس همواره یکی از حساسترین موضوعات امنیتی منطقه بوده است. هرگونه حمله پهپادی یا موشکی که از خاک یک کشور ثالث انجام شود، میتواند به تشدید بیاعتمادی و حتی درگیریهای فرامرزی منجر شود. از این رو، واکنش سریع بغداد در توقیف سکوی پرتاب و اعلام موضع رسمی در سطح رسانههای بینالمللی، تلاشی برای پیشگیری از گسترش بحران تلقی میشود.
چشمانداز کاهش تنش در منطقه
اظهارات نخستوزیر عراق مبنی بر آمادگی این کشور برای کمک به کاهش تنشها، در شرایطی مطرح میشود که منطقه خاورمیانه همچنان با پروندههای متعددی از جمله تنشهای امنیتی، رقابتهای ژئوپلیتیک و چالشهای اقتصادی ناشی از نوسانات بازار نفت مواجه است.
بغداد امیدوار است با تثبیت نقش میانجی و پایبندی عملی به اصل عدم تعرض از خاک خود، اعتماد همسایگان را جلب کرده و خود را از دایره اتهامات و حملات نیابتی دور نگه دارد. موفقیت این راهبرد، علاوه بر اراده سیاسی دولت، نیازمند همکاری دستگاههای امنیتی، حمایت جریانهای سیاسی داخلی و همراهی کشورهای همسایه برای تقویت سازوکارهای نظارت مشترک و تبادل اطلاعات امنیتی است.
نظرات (0)