آزادسازی قیمت آرد برای بخش صنف و صنعت در حالی از نیمه شهریور کلید خورده که فعالان صنفی نسبت به پیامدهای آن برای بازار نانهای حجیم، صنعتی و آزادپز هشدار میدهند. به گفته مسئولان صنفی، این تصمیم اگرچه فعلاً شامل نانواییهای سنتی یارانهپز نمیشود، اما میتواند معادلات قیمتی را در بخشی از بازار نان بههم بزند و نیازمند سازوکار حمایتی برای حفظ قدرت رقابت و ثبات قیمت برای مصرفکننده است.
مصوبه دولت برای ۳ میلیون تن مصرف صنف و صنعت
محمدجواد کرمی، رئیس اتحادیه نانوایان سنتی و رئیس کارگروه آرد و نان اتاق اصناف، با اشاره به مصوبه هیئت دولت گفت: بر اساس این مصوبه، واحدهای صنف و صنعت که حدود ۳ میلیون تن از مصرف سالانه گندم کشور را به خود اختصاص میدهند، اجازه یافتهاند گندم مورد نیاز خود را از محل تولید داخل و همچنین واردات تأمین کنند.
به گفته وی، از ۱۸ شهریورماه امکان ثبت سفارش و واردات گندم برای این بخش فراهم شده است. این در حالی است که برای واحدهای خبازی سنتی، تولید داخلی برای تأمین نیاز کافی ارزیابی میشود و در صورت بروز نیاز، شرکت بازرگانی دولتی مسئولیت واردات را بر عهده خواهد گرفت.
کرمی تأکید کرد در حال حاضر هیچ کمبودی در تأمین گندم و آرد واحدهای نانوایی وجود ندارد. آمارهای صنفی نشان میدهد مصرف سالانه آرد واحدهای خبازی حدود ۸ میلیون تن است و شبکه توزیع در این بخش بدون اختلال در حال فعالیت است.
آزادسازی فقط برای یک بخش؛ یارانه نان سنتی پابرجاست
رئیس کارگروه آرد و نان اتاق اصناف توضیح داد که رویکرد دولت همچنان حفظ قیمت مناسب و عرضه نان ارزان برای عموم مردم است و پرداخت یارانه با هدف کنترل قیمت ادامه دارد. آنچه آزاد شده، صرفاً آرد مورد استفاده در بخش صنف و صنعت است.
بر همین اساس، تغییرات قیمتی مورد انتظار بیشتر در حوزه نانهای صنعتی، نانهای حجیم، نانهای آزادپز و محصولاتی مانند ماکارونی خود را نشان خواهد داد. نان سنتی یارانهپز که بخش عمده مصرف روزانه خانوارها را تشکیل میدهد، فعلاً از این آزادسازی مستثنا مانده و قیمت آن با یارانه کنترل میشود.
با این حال به گفته کرمی، تفکیک بازار نان صنعتی و حجیم از نان سنتی بهصورت کامل منطقی نیست؛ چرا که این سه بخش در عمل یک بازار بههمپیوسته را تشکیل میدهند و هرگونه جهش قیمتی در یک بخش میتواند به ریزش مشتری و برهم خوردن تعادل عرضه و تقاضا در بخش دیگر منجر شود.
شکاف ۹۰۰ تومانی تا ۵۳ هزار تومانی؛ چالش رقابتپذیری
یکی از محورهای اصلی هشدار صنفی، فاصله بسیار زیاد قیمت تمامشده گندم برای دو گروه از تولیدکنندگان است. به گفته کرمی، واحدهای خبازی سنتی یارانهپز هر کیلوگرم گندم را حدود ۹۰۰ تومان دریافت میکنند، در حالی که واحدهای آزادپز و تولیدکنندگان نان حجیم در صورت آزادسازی کامل، باید همین میزان گندم را با نرخی در حدود ۵۳ هزار تومان خریداری کنند.
این اختلاف قیمت حدود ۶۰ برابری بهمعنای افزایش چشمگیر قیمت تمامشده برای نان آزادپز و حجیم است. فعالان این حوزه معتقدند با چنین جهشی، امکان رقابت این واحدها با نانواییهای یارانهپز از بین میرود و در نهایت یا باید قیمت را بهشدت بالا ببرند که به افت تقاضا میانجامد، یا از کیفیت و کمیت بکاهند که هر دو به زیان تولیدکننده و مصرفکننده است.
به همین دلیل اتاق اصناف تأکید دارد که اگر قرار است تصمیمی برای نظام آرد و نان گرفته شود، باید همه بخشها بهصورت یکپارچه دیده شوند تا هیچ مجموعهای متضرر نشود و بازار دچار شکاف نشود.
یارانه به انتهای زنجیره برسد؛ دو پیشنهاد صنفی
کرمی با اشاره به تجربه سیاستهای یارانهای، گفت: اگر آزادسازی بهصورت واقعی و کامل اجرا میشود، منطقی است که مبلغ یارانه در قالب کالابرگ یا حمایت مستقیم در اختیار خانوارها قرار گیرد تا خانوادهها مابهالتفاوت قیمت را از این محل جبران کنند.
وی دو سناریو را بهعنوان پیشنهاد صنفی مطرح کرد:
- پرداخت مابهالتفاوت به نانوایی: قیمت نان برای مصرفکننده آزاد محاسبه شود، اما مابهالتفاوت قیمت نان آزادپز و یارانهپز به حساب نانوایی واریز شود تا قیمت پرداختی مردم بدون تغییر باقی بماند.
- پرداخت مستقیم به مردم: یارانه به حساب خانوار واریز شود و در قالب کالابرگ هزینه شود.
به اعتقاد رئیس اتحادیه نانوایان سنتی، روش نخست یعنی واریز مابهالتفاوت به حساب واحدهای نانوایی، کارآمدتر و کمهزینهتر است؛ زیرا هم قیمت نان برای مردم ثابت میماند و هم از پیچیدگیهای توزیع کالابرگ کاسته میشود، در حالی که هدف اصلی یعنی حمایت از قدرت خرید خانوار و حفظ بازار رقابتی محقق خواهد شد.
تأمین پایدار نان سنتی؛ واردات در اختیار بازرگانی دولتی
بر اساس توضیحات ارائهشده، با وجود آزادسازی برای صنف و صنعت، شبکه تأمین نان سنتی همچنان تحت مدیریت و حمایت دولت باقی میماند. تولید داخل پاسخگوی نیاز ۸ میلیون تنی خبازیهاست و در صورت نیاز به واردات، این کار بهصورت متمرکز از طریق بازرگانی دولتی انجام میشود تا نوسان قیمتی به سفره مردم منتقل نشود.
با این حال کارشناسان صنفی معتقدند برای جلوگیری از دوگانه شدن بازار و تضعیف بخش آزادپز و صنعتی، دولت باید همزمان با آزادسازی، سازوکار جبرانی شفاف و پایدار برای مابهالتفاوت قیمت طراحی کند؛ در غیر این صورت، نانهای حجیم و صنعتی که سهم مهمی در تنوع سبد غذایی و اشتغال این صنعت دارند، بهتدریج از مدار رقابت خارج خواهند شد.
نظرات (0)