ترافیک کشتیرانی در تنگه هرمز، بهعنوان یکی از حیاتیترین گذرگاههای انرژی جهان، در روزهای اخیر با افتی چشمگیر روبهرو شده است. تازهترین دادههای رصد دریایی نشان میدهد تعداد شناورهای عبوری از این آبراه به پایینترین سطح در هفتههای گذشته رسیده و همزمان تحولات امنیتی تازهای در جنوب تنگه رخ داده است.
سقوط تردد روزانه از ۱۰ به ۴ کشتی
بر اساس دادههای اولیه منتشرشده از سوی مؤسسه کپلر که به پایش لحظهای تردد نفتکشها و کشتیهای باری میپردازد، عبور کشتیها از تنگه هرمز در ابتدای هفته جاری روندی کاهشی داشته است. طبق این آمار، دیروز تنها ۴ کشتی باری موفق به عبور از این تنگه شدند، در حالی که این رقم در روز یکشنبه هفته گذشته ۱۰ فروند ثبت شده بود.
این کاهش بیش از ۵۰ درصدی در فاصله چند روز، از نگاه ناظران نشانه تشدید احتیاط شرکتهای کشتیرانی برای تردد در این منطقه پرریسک است. تنگه هرمز که روزانه حجم عظیمی از نفت و گاز طبیعی مایع جهان را به بازارهای جهانی منتقل میکند، به هرگونه تنش امنیتی واکنش سریع نشان میدهد و کاهش تردد میتواند پیامدهای مستقیم بر هزینههای بیمه، زمانبندی حمل و قیمت انرژی داشته باشد.
انفجار نفتکش الگایا در منطقه ممنوعه
در همین زمینه، نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با صدور اطلاعیهای از وقوع حادثه برای یک نفتکش خارجی در جنوب تنگه هرمز خبر داد. بر اساس این اطلاعیه، نفتکش «الگایا» هنگام تلاش برای عبور از یک مسیر اعلامشده بهعنوان منطقه ممنوعه، با مین برخورد کرده و دچار انفجار و آتشسوزی گسترده شده است.
به گفته نیروی دریایی سپاه، با وجود تلاش برای مهار آتش، عملیات اطفای حریق بینتیجه ماند و نفتکش بهطور کامل در آتش سوخت. در این اطلاعیه تأکید شده است که این شناور پیش از ورود به محدوده خطر، هشدارهای قبلی درباره ممنوعیت عبور از آبراههای غیرقانونی در تنگه هرمز را دریافت کرده بود اما بدون توجه به این هشدارها اقدام به ادامه مسیر کرده است.
تأکید سپاه بر کنترل هوشمند تنگه
نیروی دریایی سپاه در توضیح این حادثه تصریح کرد که تنگه هرمز در وضعیت بسته قرار دارد و «تحت کنترل هوشمند» نیروهای ایرانی اداره میشود. این عبارت پیشتر نیز در موضعگیریهای رسمی برای اشاره به اشراف اطلاعاتی، راداری و عملیاتی ایران بر تردد شناورها در این گذرگاه به کار رفته بود.
مقامهای ایرانی بارها اعلام کردهاند که هرگونه عبور خارج از مسیرهای مجاز و هماهنگشده، بهویژه در شرایط امنیتی کنونی منطقه، میتواند شناورها را در معرض خطر جدی قرار دهد. به گفته سپاه، هشدارها با هدف تأمین ایمنی دریانوردی و جلوگیری از حوادث ناشی از ورود به مناطق پرخطر یا آلوده به مین صادر میشود.
هشدار درباره تحریک آمریکا و مسیرهای غیرمجاز
در بیانیه نیروی دریایی سپاه همچنین به نقش تحریکات خارجی در سوق دادن برخی شناورها به سمت مسیرهای غیرقانونی اشاره شده است. ایران میگوید برخی کشتیها «به تحریک آمریکا» به سمت آبراههای غیرمجاز هدایت میشوند و این اقدام، بدون توجه به ملاحظات ایمنی، ریسک برخورد با موانع انفجاری یا مواجهه با محدودیتهای نظامی را افزایش میدهد.
تهران طی ماههای اخیر بارها از شرکتهای کشتیرانی و مالکان نفتکشها خواسته است صرفاً از مسیرهای اعلامشده و مورد تأیید برای عبور از تنگه هرمز استفاده کنند و هشدار داده است مسئولیت هرگونه حادثه در صورت بیتوجهی به این دستورالعملها بر عهده شناور متخلف خواهد بود.
مذاکرات ایران و عمان برای امنیت تنگه
همزمان با تحولات میدانی، منابع خبری از ادامه رایزنیهای دیپلماتیک ایران برای مدیریت امنیت تنگه هرمز خبر میدهند. بر اساس اطلاعات منتشرشده، تهران در حال انجام مذاکرات دوجانبه با عمان با محوریت تأمین امنیت مسیرهای کشتیرانی در تنگه هرمز است.
این مذاکرات به گفته منابع آگاه، ماهیتی جداگانه از گفتوگوهای ایران و آمریکا دارد و بهطور مستقیم بر سازوکارهای همکاری منطقهای برای تضمین ایمنی دریانوردی متمرکز است. عمان بهعنوان کشور همسایه تنگه و میانجی سنتی در پروندههای منطقهای، نقش مهمی در تسهیل تردد امن و کاهش تنش در این آبراه ایفا میکند.
قرار بود در همین ارتباط نشستی در روز دوشنبه برگزار شود، اما به درخواست عربستان سعودی این نشست به تعویق افتاده است. جزئیات بیشتری درباره زمان جدید برگزاری این نشست منتشر نشده، اما منابع نزدیک به مذاکرات تأکید کردهاند گفتوگوها همچنان در دستور کار قرار دارد.
اهمیت راهبردی تنگه هرمز برای بازار جهانی
تنگه هرمز باریکترین نقطه اتصال خلیج فارس به دریای عمان و اقیانوس هند است و بر اساس برآوردها، روزانه حدود یکپنجم نفت عرضهشده در جهان و بخش قابل توجهی از تجارت گاز طبیعی مایع از این مسیر عبور میکند. هرگونه اختلال، کاهش تردد یا ناامنی در این آبراه میتواند به سرعت بر قیمت جهانی انرژی، نرخ کرایه نفتکشها و حق بیمه حملونقل دریایی اثر بگذارد.
کاهش تردد به ۴ کشتی در یک روز، در کنار حادثه نفتکش الگایا و اعلام وضعیت کنترل هوشمند، نشان میدهد دوره احتیاط حداکثری در تنگه هرمز آغاز شده است. کارشناسان حوزه دریانوردی معتقدند تا زمان تثبیت شرایط امنیتی و شفافشدن نتایج رایزنیهای ایران و عمان، بسیاری از اپراتورها ترجیح خواهند داد برنامه عبور خود را به تعویق بیندازند یا مسیرهای جایگزین را با وجود هزینه بالاتر بررسی کنند.
نظرات (0)