لاشه نهنگ عظیم‌الجثه‌ای که روزهای گذشته در سواحل غربی هرمزگان کشف شد، توجه دوستداران محیط زیست را به خطرات تردد بی‌ضابطه شناورها در خلیج فارس جلب کرده است. بررسی‌های رسمی نشان می‌دهد این پستاندار کمیاب قربانی برخورد با شناور شده است.

اعزام فوری کارشناسان پس از گزارش مردمی

حبیب مسیحی تازیانی، مدیرکل حفاظت محیط زیست هرمزگان روز سه‌شنبه در گفت‌وگو با ایرنا گفت: به دنبال دریافت گزارش‌های مردمی مبنی بر مشاهده لاشه یک آبزی بزرگ در ساحل چارک، تیم کارشناسی اداره محیط زیست دریایی این اداره‌کل بدون وقفه به محل اعزام شد و پایش‌های میدانی و عملیات بیومتری را آغاز کرد.

وی افزود: اندازه‌گیری‌های دقیق نشان داد لاشه متعلق به نهنگ «براید» (Bryde's whale) است؛ گونه‌ای گرمسیری و کمیاب که به ندرت در آب‌های ساحلی دیده می‌شود. طول این نهنگ ۱۱ متر و ۳۰ سانتی‌متر و پهنای باله دمی آن ۲ متر و ۹۰ سانتی‌متر ثبت شده و وزن تقریبی آن نزدیک به ۱۰ تن برآورد می‌شود.

مرگ در فراساحل و چند روز سرگردانی روی امواج

به گفته مدیرکل حفاظت محیط زیست هرمزگان، این نهنگ در آب‌های دور از ساحل تلف شده و لاشه آن پس از چند روز شناوری روی امواج، سرانجام به ساحل چارک منتقل شده است. گرمای شدید هوا و گذشت زمان باعث فساد نعشی و از هم‌گسیختگی بخش‌هایی از پیکر حیوان شده بود، با این حال آثار جراحت همچنان قابل تشخیص بود.

مسیحی تازیانی تأکید کرد: جراحت‌های عمیق و گسترده در ناحیه شکم، الگویی کاملاً منطبق با برخورد شدید با بدنه یا پروانه شناورهای عبوری دارد و همین آسیب به عنوان علت اصلی مرگ تشخیص داده شده است. به گفته او، حتی با وجود فساد نسبی لاشه، شدت و شکل جراحت‌ها به اندازه‌ای واضح بود که فرضیه‌های دیگر از جمله بیماری یا مرگ طبیعی را کم‌رنگ می‌کند.

نهنگ براید؛ مهمان خجول آب‌های گرم

نهنگ براید که به نهنگ گرمسیری نیز شهرت دارد، از پستانداران بزرگ دریایی ساکن آب‌های گرم و نیمه‌گرم جهان است. این گونه معمولاً در آب‌های عمیق و نیمه‌عمیق خلیج فارس، دریای عمان و تنگه هرمز زندگی می‌کند و به دلیل رفتار محتاطانه و خجول، کمتر در سطح آب مشاهده می‌شود. همین ویژگی باعث شده آمار دقیقی از جمعیت آن در آب‌های ایران وجود نداشته باشد و هر مورد مشاهده یا تلفات، اهمیت علمی بالایی داشته باشد.

زنگ خطر تردد فشرده در زیستگاه پستانداران دریایی

افزایش تردد کشتی‌های تجاری، نفت‌کش‌ها، شناورهای صیادی و قایق‌های تندرو در کریدور پررفت‌وآمد خلیج فارس، یکی از جدی‌ترین تهدیدها برای نهنگ‌ها، دلفین‌ها و پورپویزها محسوب می‌شود. برخورد با شناور که اغلب منجر به جراحت‌های کشنده در ناحیه سر، پهلو و شکم می‌شود، در فهرست عوامل اصلی مرگ‌ومیر پستانداران دریایی در سراسر جهان قرار دارد.

کارشناسان محیط زیست دریایی معتقدند رعایت سرعت مطمئنه در مناطق حساس، بازنگری در مسیرهای دریانوردی، نصب سامانه‌های هشدار حضور پستانداران و آموزش دریانوردان و صیادان برای گزارش سریع مشاهده نهنگ‌ها می‌تواند خطر تصادم را به شکل چشمگیری کاهش دهد.

ادامه پایش سواحل غربی هرمزگان

اداره‌کل حفاظت محیط زیست هرمزگان اعلام کرده پایش مستمر سواحل چارک، بندر لنگه و مناطق اطراف همچنان ادامه دارد و نمونه‌برداری‌های تکمیلی برای مستندسازی علمی این حادثه در حال انجام است. مسئولان از صیادان، دریانوردان و ساحل‌نشینان خواسته‌اند در صورت مشاهده هرگونه پستاندار دریایی آسیب‌دیده یا لاشه مشکوک، موضوع را فوراً به نزدیک‌ترین اداره محیط زیست اطلاع دهند تا بررسی تخصصی در سریع‌ترین زمان ممکن صورت گیرد.