ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی احداث‌شده در شهرک‌ها و نواحی صنعتی کشور از مرز ۱۵۰ مگاوات عبور کرده است؛ ظرفیتی که به گفته مسئولان سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا)، می‌تواند بخشی از فشار ناشی از ناترازی برق بر صنایع کوچک را کاهش دهد.

علی قاسمی‌نژاد، معاون مدیرکل دفتر جذب مشارکت‌های مردمی ساتبا، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، با اعلام این خبر تأکید کرد که توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در شهرک‌های صنعتی اکنون به یکی از سرفصل‌های مهم برای پایداری تولید و کاهش خاموشی‌ها تبدیل شده است.

۸۰۰ شهرک و ناحیه صنعتی با محوریت صنایع کوچک

قاسمی‌نژاد با اشاره به پراکندگی جغرافیایی شهرک‌های صنعتی گفت: در حال حاضر حدود ۸۰۰ شهرک و ناحیه صنعتی در کشور وجود دارد که عمدتاً میزبان صنایع کوچک هستند. به گفته او، تمرکز این برنامه بر صنایع کوچک مستقر در شهرک‌ها یا واحدهای پراکنده است و شامل صنایع بزرگ، صنایع انرژی‌بر یا مشمولان ماده ۴ قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق نمی‌شود.

او افزود: به دلیل پراکنده بودن اقدامات انجام‌شده، تقریباً در اغلب شهرک‌های صنعتی کشور به‌نوعی نیروگاه خورشیدی احداث شده است، هرچند تعداد و ظرفیت این نیروگاه‌ها از شهری به شهر دیگر متفاوت است؛ در برخی استان‌ها تعداد نیروگاه‌ها قابل توجه است و در برخی دیگر هنوز در حد انگشت‌شمار باقی مانده است.

۷۰ مگاوات روی سقف سوله‌ها و بیش از ۵۰ مگاوات روی زمین‌های بلااستفاده

معاون دفتر جذب مشارکت‌های مردمی ساتبا با تفکیک ظرفیت‌های ایجاد شده توضیح داد: تا شهریور ۱۴۰۴ حدود ۷۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی تنها بر روی سقف سوله‌های واحدهای مستقر در شهرک‌های صنعتی کشور احداث شده است.

به گفته او، بخش دیگری از ظرفیت مربوط به زمین‌هایی است که در داخل شهرک‌های صنعتی قرار دارند. این زمین‌ها در گذشته برای استقرار صنایعی مانند فلزات، کانی‌های غیرفلزی، نساجی و سایر کاربری‌های صنعتی برنامه‌ریزی شده بودند، اما به دلایل مختلف هرگز به بهره‌برداری صنعتی نرسیدند.

قاسمی‌نژاد اظهار کرد: وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران، این اراضی بلااستفاده را برای احداث نیروگاه خورشیدی اختصاص داده‌اند و از نظر قانونی و سرمایه‌گذاری، مانعی برای اجرای پروژه در این زمین‌ها وجود ندارد. بر همین اساس تاکنون بیش از ۵۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی روی همین زمین‌های عادی شهرک‌های صنعتی به بهره‌برداری رسیده است.

سه شهرک تخصصی خورشیدی در قزوین، خراسان جنوبی و کرمان

در کنار ظرفیت‌های پراکنده، به گفته این مقام مسئول، وزارت نیرو با همکاری شرکت‌های توزیع نیروی برق، شرکت‌های برق منطقه‌ای، سازمان صنایع کوچک و شرکت شهرک‌های صنعتی استان‌ها، توسعه شهرک‌های تخصصی انرژی خورشیدی را نیز در دستور کار قرار داده است.

قاسمی‌نژاد سه نمونه شاخص و نهایی‌شده این طرح را چنین برشمرد:

  • شهرک شال در استان قزوین
  • شهرک خوسف در استان خراسان جنوبی در مجاورت بیرجند
  • شهرک راین در استان کرمان

به گفته او، در هر سه شهرک، واگذاری زمین‌ها متناسب با ظرفیت اتصال به شبکه انجام شده و پروژه‌ها یا به‌طور کامل تکمیل شده‌اند یا در مرحله نهایی اتصال به شبکه قرار دارند.

وی این تجربه را موفق توصیف کرد و گفت: در این شهرک‌های تخصصی، موضوعاتی مانند قیمت خرید تضمینی برق، اتصال به شبکه، ملاحظات زیست‌محیطی و سایر الزامات فنی و اجرایی در یک مسیر مشخص و هماهنگ دنبال شد و سازمان صنایع کوچک با همکاری سایر دستگاه‌ها، مسیر سرمایه‌گذاری را برای بخش خصوصی هموار کرد.

بیش از ۵۰۰ مگاوات در صف صدور پروانه و عقد قرارداد

قاسمی‌نژاد مجموع ظرفیت احداث‌شده روی سقف و زمین در سرفصل شهرک‌های صنعتی و شهرک‌های خورشیدی را بیش از ۱۵۰ مگاوات اعلام کرد و افزود: ظرفیت بسیار بالاتری نیز در مراحل صدور پروانه احداث یا عقد قرارداد قرار دارد.

به گفته او، شاید بیش از ۵۰۰ مگاوات در همین سرفصل، پروانه صادرشده داشته باشد یا در مرحله عقد قرارداد و یا قرارداد منعقدشده باشد. با این حال، او هشدار داد که ممکن است بخشی از این طرح‌ها با سرعت مطلوب پیش نرود یا حتی به مرحله اجرا نرسد.

معاون ساتبا تأکید کرد: در صورت تأمین تسهیلات مناسب و حمایت‌های بیشتر دولت، سرمایه‌گذاران این حوزه می‌توانند پروژه‌های خود را تکمیل کنند و ظرفیت‌های جدید سریع‌تر وارد مدار شود.

ناترازی برق؛ بیشترین آسیب به شهرک‌های صنعتی

قاسمی‌نژاد توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در شهرک‌ها و نواحی صنعتی را از این جهت حائز اهمیت دانست که این واحدها بیشترین آسیب را از ناترازی برق متحمل می‌شوند.

او توضیح داد: در برخی شهرک‌های صنعتی، برق واحدهای تولیدی به‌صورت ۱۲ ساعته در روز و معادل یک یا دو شیفت کاری قطع می‌شود و در برخی مناطق، قطعی‌ها به دو روز در هفته و حتی بیشتر نیز می‌رسد. این وضعیت، روند تولید، اشتغال و تعهدات صنایع کوچک را به‌شدت مختل کرده است.

به گفته این مقام مسئول، بهره‌گیری از انرژی خورشیدی در محل شهرک‌ها می‌تواند ضمن کاهش وابستگی به شبکه سراسری در ساعات اوج مصرف، به پایداری تولید، کاهش هزینه‌های ناشی از خاموشی و حفظ اشتغال در صنایع کوچک کمک کند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: با توجه به گستردگی شهرک‌های صنعتی و وجود سقف‌های مستعد و زمین‌های بلااستفاده، ظرفیت توسعه انرژی خورشیدی در این بخش بسیار فراتر از ارقام فعلی است و با تسهیل شرایط سرمایه‌گذاری، می‌توان سهم انرژی‌های تجدیدپذیر در تأمین برق صنایع را به‌طور معناداری افزایش داد.