دومین نشست کمیته تخصصی صرفهجویی و مدیریت بهینه مصرف انرژی استان یزد با محور طراحی سازوکار اقتصادی برای ارتقای بهرهوری آب برگزار شد؛ نشستی که در آن بر عبور از روشهای سنتی مدیریت مصرف و حرکت به سمت ابزارهای بازارمحور تأکید شد.
سید مجتبی حسینیپور، رئیس این کمیته، گفت: صرفهجویی زمانی میتواند به ابزاری مؤثر در مدیریت منابع تبدیل شود که میزان آن بهطور دقیق قابل اندازهگیری، راستیآزمایی و ارزشگذاری اقتصادی باشد. به گفته او، بدون این سه مؤلفه، توصیههای عمومی به کاهش مصرف، اثر پایداری در تراز منابع آب برجای نخواهد گذاشت.
از گواهی برق و گاز تا الگوی گواهی آب
حسینیپور که معاونت سرمایه انسانی و نوسازی اداری سازمان مدیریت و برنامهریزی استان یزد را نیز بر عهده دارد، توضیح داد هدف کمیته صرفاً صدور یک گواهی جدید نیست، بلکه ایجاد پیوند میان ظرفیتهای موجود در بازار آب، نظامهای اندازهگیری و راستیآزمایی و ابزارهای اقتصادی است تا «صرفهجویی واقعی آب» به یک ارزش قابل شناسایی و قابل مبادله تبدیل شود.
وی با اشاره به تجربه موفق گواهیهای صرفهجویی برق و گاز یادآور شد که این گواهیها ابتدا در سطح استانی شکل گرفتند و سپس با تکمیل سازوکارها در مقیاس ملی توسعه و ساختارمند شدند. به اعتقاد رئیس کمیته، همین مسیر میتواند نقشه راهی برای طراحی گواهی صرفهجویی آب باشد؛ با این تفاوت که ویژگیهای فنی و اجتماعی منابع آب پیچیدگی بیشتری دارد و نیازمند طراحی بومی است.
حسینیپور تأکید کرد با توجه به وضعیت منابع آب در یزد ــ استانی که همواره با تنش آبی و وابستگی به منابع انتقالی مواجه بوده ــ تلاش میشود مدلی اجرایی، قابل اندازهگیری و قابل اتکا برای تبدیل صرفهجویی واقعی به ارزش اقتصادی تدوین شود؛ مدلی که در صورت موفقیت در یزد، قابلیت تعمیم و الگوبرداری در سطح ملی را داشته باشد.
پیشنیازهای فنی یک گواهی قابل معامله
کوثر روشنی، مدیر بهرهوری سازمان مدیریت و برنامهریزی استان یزد نیز در این نشست گفت: پیش از تعریف رسمی گواهی صرفهجویی آب باید الزامات پایه بهطور دقیق تعیین شود. به گفته او، بدون تعیین تکلیف چند مفهوم کلیدی، هرگونه گواهی فاقد پشتوانه فنی و اجرایی خواهد بود.
- تعریف دقیق صرفهجویی و تمایز آن از کاهش مصرف مقطعی یا جابهجایی مصرف
- نحوه اندازهگیری و راستیآزمایی صرفهجویی با ابزارهای مورد توافق
- تعیین «خط مبنا» برای سنجش میزان صرفهجویی نسبت به شرایط مرجع
- مشخص شدن مالک صرفهجویی و ذینفع قانونی آن
- سازوکار معامله، انتقال و قیمتگذاری گواهی
روشنی افزود علاوه بر این موارد، ملاحظات حقوقی، اقتصادی و اجرایی دیگری نیز باید در بررسیهای تخصصی آینده دیده شود تا گواهی صرفهجویی از اعتبار کافی برخوردار باشد. او تصریح کرد به دلیل ویژگیهای خاص منابع و مصارف آب، این گواهی صرفاً با کپیبرداری مستقیم از مدلهای برق و گاز قابل طراحی نیست و تعمیم یک مدل واحد به همه بخشها و سپس تسری آن به کل کشور، نیازمند مطالعات چندبعدی است.
تمرکز فعلی بر بخش کشاورزی
در ادامه نشست، شرکت مدیریت بازار آب با تشریح ظرفیتهای بازار آب، مجموعهای از راهکارها برای پاسخ به چالشهای طراحی این سازوکار را ارائه کرد. این راهکارها هماکنون در جلسات تخصصی با کارشناسان شرکت آب منطقهای یزد در حال بررسی و تکمیل است تا برای مسائل فنی و اجرایی، راهحلهای عملیاتی تدوین شود.
بر اساس جمعبندی نشست، تمرکز فعلی بر بخش کشاورزی قرار دارد؛ زیرا بخش قابل توجهی از ظرفیت صرفهجویی و مدیریت تقاضای آب در همین حوزه نهفته است. ارزیابیها نشان میدهد سازوکار متعارف بازار آب میتواند بخشی از نیازهای مرتبط با گواهی صرفهجویی را در بخش کشاورزی پوشش دهد، اما برای بخشهای دیگر بهویژه مصارف خانگی، باید سازوکارهای متناسب، دقیق و با قابلیت پایش مستمر طراحی شود.
دو مسیر توسعه ابزارهای اقتصادی آب
در این نشست دو مسیر بههمپیوسته برای توسعه ابزارهای اقتصادی در مدیریت آب مورد توجه قرار گرفت:
مسیر نخست استفاده و توسعه ظرفیتهای بازار آب متعارف در استان یزد است تا از بستر موجود برای مبادله و تخصیص بهینه آب بهرهبرداری بیشتری شود. مسیر دوم تدوین آییننامه بازار آب نامتعارف در سطح ملی است که میتواند زمینهساز شکلگیری ابزارهای جدید، از جمله گواهی صرفهجویی، برای مدیریت و مبادله منابع آب شود.
به گفته اعضای کمیته، این دو مسیر مکمل یکدیگر هستند؛ توسعه بازار متعارف میتواند بهصورت کوتاهمدت بخشی از نیازها را پاسخ دهد، در حالی که آییننامه بازار نامتعارف افق بلندمدتتری برای نوآوری نهادی در حوزه آب ترسیم میکند.
گام بعدی؛ تداوم بررسیهای تخصصی
در پایان نشست مقرر شد بررسیهای تخصصی درباره الزامات فنی و اجرایی گواهی صرفهجویی آب با محورهای تعریف صرفهجویی، تعیین خط مبنا، اندازهگیری و راستیآزمایی، مالکیت صرفهجویی و سازوکار معامله، با همکاری دستگاههای مرتبط از جمله سازمان مدیریت و برنامهریزی، شرکت آب منطقهای و شرکت مدیریت بازار آب ادامه یابد.
کارشناسان حاضر تأکید کردند موفقیت این طرح در گرو جلب اعتماد ذینفعان، شفافیت در اندازهگیری و تضمین قابلیت مبادله گواهی در یک بازار منظم است؛ بازاری که بتواند انگیزه اقتصادی ملموسی برای کشاورزان، صنایع و حتی مشترکان خانگی جهت کاهش مصرف واقعی آب ایجاد کند و در عین حال به پایداری منابع آب در استانهای کمآب مانند یزد کمک نماید.
نظرات (0)