حمله چند روز پیش به خط لوله نفتی «شرق ـ غرب» عربستان سعودی، واکنشها و گمانهزنیهای متفاوتی را در محافل سیاسی و امنیتی عراق برانگیخته است. در حالی که برخی رسانهها در روزهای نخست این حادثه را به گروههای مقاومت یا بازیگران منطقهای نسبت داده بودند، شماری از مقامها و چهرههای سیاسی عراق این فرضیه را رد کرده و انگشت اتهام را به سوی یک بازیگر خارجی خارج از معادلات مرسوم منطقه نشانه رفتهاند.
به گزارش منابع عراقی، مقامهای این کشور تأکید کردهاند که نه یمن، نه ایران و نه گروههای مقاومت عراق نقشی در این حمله نداشتهاند و در مقابل، از احتمال دخالت اوکراین به عنوان طرف ثالثی که در هماهنگی با منافع واشنگتن و تلآویو عمل میکند، سخن به میان آوردهاند. به باور آنان، هدف اصلی این اقدام، ناکام گذاشتن گفتوگوهای جاری میان دولت عراق و گروههای مقاومت بر سر طرح انحصار سلاح در دست دولت و ایجاد تنش در روابط بغداد و ریاض بوده است.
روایت سیاستمداران عراقی از طرف ثالث
برخی سیاستمداران عراقی اعلام کردهاند که فرضیه دست داشتن یک طرف ثالث در حمله به خط لوله عربستان به طور جدی مطرح است. گروهی از آنها به صراحت از اوکراین نام بردهاند و گروهی دیگر بر نقش احتمالی آمریکا و اسرائیل تأکید کردهاند. وجه مشترک این روایتها آن است که این حمله با هدف تحت فشار قرار دادن دولت عراق و به شکست کشاندن مذاکرات داخلی آن با گروههای مقاومت صورت گرفته است.
در همین ارتباط، علی الفتلاوی، عضو جنبش «الاوفیاء» وابسته به ائتلاف «اعمار و توسعه»، در گفتوگو با رسانههای محلی عراق، اوکراین را به دست داشتن در این حمله از خاک عراق متهم کرد. او مدعی شد که کییف به دنبال شعلهور کردن درگیری مستقیم میان بغداد و ریاض است تا از این رهگذر مناسبات دو همسایه عربی را تیره کند.
الفتلاوی با اشاره به اظهارات پیشین قاسم العبود، مشاور امنیت ملی عراق، گفت: «حمله اخیر توسط گروههای اوکراینی انجام شده است؛ همانگونه که مشاور امنیت ملی نیز پیشتر به این موضوع اشاره کرده بود.» به گفته وی، عاملان این حمله لزوماً اتباع اوکراینی مقیم عراق نیستند، بلکه ممکن است عناصر و جاسوسان عراقی باشند که از سوی اوکراین تأمین مالی و هدایت شدهاند.
ادعای پهپادهای توقیفشده و انگیزه انرژی
این عضو ائتلاف اعمار و توسعه در ادامه ادعا کرد که نیروهای امنیتی عراق پیش از این نیز پهپادهایی با نشانها و علائم اوکراینی را که به گفته او در خدمت منافع آمریکا عمل میکردند، توقیف کردهاند. او این موضوع را نشانهای از حضور و فعالیت شبکهای مرتبط با اوکراین در داخل عراق دانست.
الفتلاوی همچنین به انگیزههای اقتصادی و ژئوپلیتیک این حمله اشاره کرد و گفت حمله به زیرساخت نفتی عربستان میتواند جایگاه آمریکا را به عنوان تأمینکننده اصلی انرژی اروپا تقویت کند. از نگاه او، اختلال در صادرات نفت عربستان از طریق خط لوله شرق به غرب، بازار انرژی را به سود واشنگتن دچار نوسان کرده و وابستگی اروپا به انرژی آمریکا را افزایش میدهد.
وی در بخش دیگری از اظهاراتش، احتمال مشارکت اسرائیل را نیز منتفی ندانست. به ادعای او، با توجه به حضور مخفیانه نیروهای وابسته به اسرائیل در صحرای نجف طی ماههای گذشته و گمانهزنیها درباره حضور آنها در منطقه العماره در حال حاضر، نمیتوان نقش احتمالی تلآویو را در این پرونده نادیده گرفت.
تردید کارشناسان امنیتی نسبت به توان گروههای مقاومت
در سوی دیگر، عبدالکریم خلف، کارشناس امنیتی عراق، با رویکردی فنی به این حادثه نگریسته است. او معتقد است دقت عملیاتی حملهای که خط لوله عربستان را هدف قرار داده، نشاندهنده استفاده از فناوریهای پیشرفته و سامانههای هدایت دقیق است.
به گفته خلف، گروههای مقاومت در عراق در حال حاضر به چنین سطحی از فناوری دسترسی ندارند و انجام حملهای با این میزان دقت، فراتر از توان عملیاتی آنهاست. او نتیجهگیری کرد که این حادثه در نهایت به سود واشنگتن و تلآویو تمام میشود و همین ذینفع بودن میتواند سرنخی برای شناسایی عاملان اصلی باشد.
خط لوله شرق-غرب؛ شریان راهبردی عربستان
خط لوله «شرق ـ غرب» که با نام خط لوله «پترو لاین» نیز شناخته میشود، یکی از مهمترین شریانهای انتقال نفت عربستان به شمار میرود. این خط، نفت تولید شده در میادین شرقی این کشور را به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل میکند و به ریاض امکان میدهد بدون عبور از تنگه هرمز، نفت خود را صادر کند. هرگونه اختلال در این مسیر، نه تنها صادرات عربستان بلکه ثبات بازار جهانی انرژی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
تاکنون دولت عربستان به طور رسمی عامل حمله را معرفی نکرده و تحقیقات درباره ابعاد این حادثه ادامه دارد. همچنین ادعاهای مطرحشده از سوی چهرههای سیاسی عراق درباره نقش اوکراین، آمریکا یا اسرائیل، از سوی منابع رسمی در کییف، واشنگتن و تلآویو تأیید نشده و جنبه گمانهزنی و اتهامزنی سیاسی دارد.
با این حال، تأکید همزمان چند چهره عراقی بر رد نقش ایران و متحدان منطقهای آن و تمرکز بر فرضیه دخالت یک طرف ثالث، نشان میدهد که پرونده این حمله به سرعت به بستری برای تسویهحسابهای سیاسی و رقابتهای ژئوپلیتیک در منطقه تبدیل شده است؛ پروندهای که نتیجه نهایی آن میتواند بر آینده گفتوگوهای دولت عراق با گروههای مقاومت و همچنین روابط بغداد با ریاض اثر مستقیم بگذارد.
نظرات (0)