وزیر امور خارجه اریتره نسبت به تلاش‌ها برای ایجاد حضور و پایگاه نظامی اسرائیل در منطقه سومالی‌لند هشدار داد و این تحرکات را عاملی برای بی‌ثباتی در شاخ آفریقا دانست. «عثمان صالح» با اشاره به نزدیکی فزاینده میان تل‌آویو و ابوظبی در پرونده‌های مرتبط با این منطقه راهبردی، تأکید کرد که اهداف پشت پرده این همکاری‌ها باید به‌صورت شفاف مورد پرسش قرار گیرد.

پرسش اریتره: اسرائیل در سومالی‌لند چه می‌خواهد؟

عثمان صالح در گفت‌وگویی رسانه‌ای گفت که اسمره به‌دقت تحولات مربوط به سومالی‌لند، منطقه‌ای که به‌صورت یک‌جانبه از سومالی اعلام جدایی کرده و فاقد شناسایی بین‌المللی است، را زیر نظر دارد. به گفته او، مقام‌های محلی در سومالی‌لند به‌طور علنی تمایل خود را برای میزبانی از نیروهای اسرائیلی ابراز کرده‌اند.

وزیر خارجه اریتره در این باره پرسید: «چه ضرورتی برای اسرائیل وجود دارد که در سومالی‌لند پایگاه نظامی ایجاد کند؟» او این پرسش را ناظر بر انگیزه‌های امنیتی و ژئوپلیتیک تل‌آویو در سواحل جنوبی دریای سرخ و خلیج عدن دانست و هشدار داد که هرگونه حضور نظامی فرامنطقه‌ای می‌تواند توازن شکننده امنیتی شاخ آفریقا را بر هم بزند.

صالح همچنین از افزایش هماهنگی میان اسرائیل و امارات متحده عربی در مسائل شاخ آفریقا خبر داد و یادآور شد که این دو بازیگر پیش‌تر نیز در پرونده سومالی‌لند دارای منافع و دیدگاه‌های مشترک بوده‌اند. به گفته او، این هم‌سویی در سال‌های اخیر پررنگ‌تر شده است.

موضع ثابت اسمره در قبال اسرائیل

رئیس دستگاه دیپلماسی اریتره در بخش دیگری از اظهاراتش به سیاست خارجی کشورش در قبال اسرائیل اشاره کرد و گفت که اسمره از ابتدا با تأسیس سفارت اسرائیل در پایتخت این کشور مخالفت کرده و تصمیم گرفته است هیچ‌گونه روابط دیپلماتیک با تل‌آویو برقرار نکند.

او تأکید کرد که این تصمیم بخشی از رویکرد کلان سیاست خارجی اریتره است که بر اساس استقلال رأی، عدم هم‌سویی با ائتلاف‌های تحمیلی و انتخاب نوع روابط بر مبنای منافع ملی و احترام متقابل شکل گرفته است. به گفته صالح، اریتره ترجیح می‌دهد روابط خود را با کشورها بر پایه عدم مداخله و پرهیز از نظامی‌سازی منطقه بنا کند.

انتقاد تند از «استعمار بندری» امارات

وزیر خارجه اریتره در ادامه، حضور و فعالیت گسترده امارات در بنادر شاخ آفریقا را به‌شدت مورد انتقاد قرار داد و از تعبیر «استعمار از طریق بنادر» برای توصیف سیاست ابوظبی استفاده کرد.

او گفت امارات در نقاط مختلف این منطقه، از جمله بندر راهبردی بربره در سومالی‌لند، منافع تجاری و نظامی در هم تنیده‌ای دارد و مدیریت یا مالکیت چندین بندر در سواحل دریای سرخ و خلیج عدن را در اختیار گرفته است. صالح پرسید که آیا این حجم از سرمایه‌گذاری و کنترل بر زیرساخت‌های بندری صرفاً با اهداف اقتصادی قابل توجیه است یا پشت آن اهداف نظامی و ژئوپلیتیک نهفته است؟

به گفته او، کنترل بنادر به معنای کنترل شریان‌های تجاری و امنیتی است و تمرکز مالکیت بنادر در دست یک بازیگر خارجی می‌تواند استقلال کشورهای ساحلی و امنیت جمعی منطقه را تضعیف کند.

رقابت بر سر شاخ آفریقا؛ از دریای سرخ تا خلیج عدن

اظهارات مقام ارشد اریتره‌ای در حالی مطرح می‌شود که اهمیت ژئواستراتژیک شاخ آفریقا، دریای سرخ و خلیج عدن در ماه‌های اخیر به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. این منطقه به دلیل مجاورت با تنگه باب‌المندب، که یکی از پرترددترین آبراه‌های جهان و حلقه اتصال دریای سرخ به اقیانوس هند محسوب می‌شود، در کانون رقابت قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای قرار دارد.

در سال‌های گذشته، کشورهای مختلف از جمله امارات، ترکیه، چین و قدرت‌های غربی تلاش کرده‌اند با سرمایه‌گذاری در بنادر، ایجاد پایگاه‌های پشتیبانی و انعقاد توافق‌های امنیتی، جای پای خود را در این سواحل تثبیت کنند. در این میان، گزارش‌ها درباره علاقه اسرائیل به دستیابی به نقطه حضور در سواحل سومالی‌لند، به‌ویژه با هدف نظارت بر مسیرهای دریایی و افزایش عمق راهبردی خود، بارها در رسانه‌های منطقه‌ای مطرح شده است.

کارشناسان معتقدند هرگونه استقرار نظامی اسرائیل در سومالی‌لند می‌تواند پیامدهای چندلایه‌ای داشته باشد؛ از تشدید تنش میان سومالی و سومالی‌لند گرفته تا افزایش رقابت تسلیحاتی در دریای سرخ و پیچیده‌تر شدن پرونده امنیت کشتیرانی بین‌المللی. اریتره که خود در دهانه جنوبی دریای سرخ واقع شده و تجربه طولانی تنش با اتیوپی و رقابت‌های بندری را دارد، نسبت به نظامی‌سازی فزاینده این آبراه حساسیت ویژه‌ای نشان می‌دهد.

ناظران می‌گویند هشدار اسمره را باید در چارچوب نگرانی کشورهای ساحلی دریای سرخ از تبدیل شدن شاخ آفریقا به صحنه جدید رقابت‌های نیابتی و نظامی دانست؛ رقابتی که به باور اریتره، با پروژه نفوذ بندری امارات و جاه‌طلبی‌های نظامی اسرائیل گره خورده است.