وزارت امور اقتصادی و دارایی با صدور اصلاحیه‌ای در آیین‌نامه اجرایی قانون مالیات‌های مستقیم، گامی مهم در جهت تسریع فرآیند رسیدگی به پرونده‌های مالیاتی و کاهش بروکراسی اداری برداشت. این اصلاحیه که به امضای وزیر امور اقتصادی و دارایی رسیده، تغییراتی اساسی در تبصره‌های (۲) و (۳) ماده ۳۰ آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده ۲۱۹ قانون مالیات‌های مستقیم ایجاد کرده است.

تغییر در روند رسیدگی به بیش‌برآوردی مالیاتی

بر اساس متن جدید جایگزین تبصره (۲) این ماده، در صورتی که در محاسبه مأخذ یا درآمد مشمول مالیات بیش‌برآوردی صورت گرفته باشد، رسیدگی به آن منوط به تأیید اداره کل امور مالیاتی ذی‌ربط خواهد بود. پیش از این، تأیید این موضوع بر عهده دادستان انتظامی مالیاتی بود که این امر ضمن ایجاد اختلال در وظایف دادستانی، به طولانی‌شدن فرآیند قطعیت پرونده‌ها منجر می‌شد.

با این اصلاحیه، دیگر نیازی به طی مراحل پیچیده اداری و ارجاع به دادستانی نیست و ادارات کل امور مالیاتی استان‌ها می‌توانند مستقیماً در این زمینه تصمیم‌گیری کنند. این تغییر باعث کاهش قابل توجه زمان رسیدگی و جلوگیری از اطاله دادرسی مالیاتی می‌شود.

تسهیل بهره‌مندی از معافیت‌ها و مشوق‌های مالیاتی

در تبصره (۳) نیز تغییرات مهمی اعمال شده است. بر اساس متن جدید، اگر مؤدی مالیاتی به استناد آرای هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، تصویب قوانین مؤخر یا بر اساس قوانین و مقررات موضوعه، مستحق برخورداری از معافیت، اعتبار، مشوق مالیاتی یا نرخ صفر مالیاتی باشد و این امر منجر به کاهش مالیات یا عوارض یا جرائم مالیاتی شود، با احراز شرایط توسط اداره کل امور مالیاتی ذی‌ربط، از این مزایا برخوردار خواهد شد.

این اصلاحیه که به درخواست سازمان امور مالیاتی کشور صورت گرفته، ضمن صیانت از حقوق مودیان مالیاتی، موجب تسریع در فرایند قطعیت و کاهش چشمگیر زمان رسیدگی به پرونده‌های مالیاتی می‌گردد. کارشناسان اقتصادی این اقدام را گامی مثبت در جهت بهبود فضای کسب‌وکار و کاهش هزینه‌های مبادله برای فعالان اقتصادی ارزیابی می‌کنند.

جزئیات اصلاحیه

بر اساس متن نهایی این اصلاحیه، دو تبصره به شرح زیر جایگزین تبصره‌های پیشین شده است:

تبصره ۲: در صورتی که در محاسبه مأخذ یا درآمد مشمول مالیات بیش‌برآوردی صورت گرفته باشد و مراتب به تأیید اداره‌کل امور مالیاتی ذی‌ربط برسد و این امر منجر به کاهش مالیات یا جرائم متعلقه شود، مطابق مقررات این ماده اقدام می‌شود.

تبصره ۳: چنانچه مؤدی مالیاتی به استناد آرای هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، تصویب قوانین مؤخر یا براساس قوانین و مقررات موضوعه، استحقاق استفاده از معافیت، اعتبار، مشوق مالیاتی یا نرخ صفر مالیاتی را داشته و این امر منجر به کاهش مالیات یا عوارض یا جرائم مالیاتی شود، با احراز شرایط توسط اداره‌کل امور مالیاتی ذی‌ربط مطابق مقررات این ماده اقدام خواهد شد.

این اصلاحیه در حالی ابلاغ شده که نظام مالیاتی کشور در سال‌های اخیر با هدف افزایش شفافیت و کاهش فرار مالیاتی، اقدامات متعددی را در دستور کار قرار داده است. کارشناسان معتقدند ساده‌سازی فرآیندهای مالیاتی و کاهش زمان رسیدگی به پرونده‌ها می‌تواند به افزایش تمکین داوطلبانه مودیان و بهبود وصول مالیات‌ها کمک شایانی کند.