سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور برنامه گستردهای برای احیا و غنیسازی ۵۰ میلیون هکتار از مراتع درجه سه کشور را در دستور کار قرار داده است؛ برنامهای که با هدف افزایش تولید علوفه، تقویت امنیت غذایی و پایداری زیستمحیطی دنبال میشود. مدیرکل دفتر امور مراتع این سازمان تاکید کرده است که در شرایط کنونی، سرمایهگذاری در مراتع ضرورتی راهبردی برای اقتصاد درونزا و تابآوری کشور است.
مراتع؛ بزرگترین زیستبوم کشور با سهم بیش از ۵۰ درصدی
ابوالقاسم حسینپور، مدیرکل دفتر امور مراتع سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، با اشاره به جایگاه مراتع در ساختار سرزمینی ایران گفت: مراتع یکی از مهمترین اکوسیستمهای کشور محسوب میشود و به عنوان بزرگترین زیستبوم، بیش از ۵۰ درصد عرصه سرزمینی ایران را در بر گرفته است.
به گفته وی، ارزشها و کارکردهای مراتع را میتوان در دو بخش اصلی دستهبندی کرد؛ بهطوریکه ۷۵ درصد ارزش مراتع مربوط به کارکردهای زیستی و ۲۵ درصد مربوط به کارکردهای اقتصادی است. این ترکیب نشان میدهد که نقش مراتع فراتر از تولید مستقیم اقتصادی، در حفظ تعادل اکولوژیک کشور تعیینکننده است.
از جمله مهمترین کارکردهای زیستی مراتع میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تولید اکسیژن و کمک به تلطیف هوا
- حفظ آب و خاک و جلوگیری از فرسایش
- ترسیب کربن و مقابله با تغییرات اقلیمی
در مقابل، کارکردهای اقتصادی مراتع نیز متنوع و اثرگذار است و شامل تولید علوفه، ظرفیت گسترده گیاهان دارویی، زنبورداری و تولید عسل و همچنین توسعه گردشگری طبیعی میشود.
توسعه طرحهای مرتعداری چندمنظوره
حسینپور با اشاره به رویکرد سازمان منابع طبیعی برای اقتصادی کردن مراتع اظهار کرد: این سازمان کارکردهای زیستی و اقتصادی را در قالب طرحهای مرتعداری چندمنظوره تلفیقی پیشبینی کرده و توسعه این طرحها را همچنان در اولویت برنامه کاری خود قرار داده است.
وی افزود: تاکنون بیش از ۴۷ میلیون هکتار طرح مرتعداری در کشور تهیه شده و بر اساس برنامه عملیاتی مصوب و ابلاغی سازمان، در سال جاری تهیه، بازنگری و احاله مدیریت طرحهای مرتعداری با هدفگذاری ۴ میلیون هکتار در سراسر کشور به استانها ابلاغ شده و در حال اجراست.
به گفته مدیرکل دفتر امور مراتع، اجرای کامل طرحهای مرتعداری موجب میشود که بهرهبرداری از مراتع بر اساس اصول علمی، ظرفیت اکولوژیک و مشارکت جوامع محلی و بهرهبرداران ساماندهی شود و در عین حفظ منابع پایه، تولید پایدار نیز تضمین گردد.
برنامه ویژه برای ۵۰ میلیون هکتار مرتع درجه سه
این مقام مسئول با اشاره به شرایط خاص کشور و فشارهای ناشی از محدودیتهای وارداتی گفت: در شرایط حساسی که دشمنان تلاش میکنند امنیت غذایی و پایداری زیستی کشور را تحت تاثیر قرار دهند، استفاده حداکثری از ظرفیتهای داخلی و تکیه بر اقتصاد درونزا ضرورت دارد.
وی ادامه داد: به دلیل تحمیل برخی محدودیتها در واردات نهادههای دامی، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری برنامه ویژه احیا و غنیسازی مراتع درجه سه کشور در سطح ۵۰ میلیون هکتار را در دستور کار قرار داده تا از این مسیر، بخشی از علوفه مورد نیاز کشور برای تولید گوشت تامین شود.
حسینپور با اشاره به پیشبینی سازمان هواشناسی مبنی بر پاییز پربارش پیش رو تصریح کرد: در صورت تحقق این پیشبینیها، بستر طبیعی مناسبی برای احیای مراتع و افزایش پوشش گیاهی فراهم خواهد شد که میتواند اثرگذاری برنامه احیا را به شکل چشمگیری افزایش دهد.
تبدیل دیمزارهای کمبازده به کشت علوفه و تکمیل پوشش طرحها
مدیرکل دفتر امور مراتع، یکی از محورهای برنامه افزایش تولید علوفه را تبدیل دیمزارهای کمبازده و اراضی تخریبی به کشت مستقیم علوفه با همکاری دستگاهها و مراجع ذیربط عنوان کرد و گفت: توسعه طرحهای مرتعداری در همین راستا دنبال میشود.
وی خاطرنشان کرد: حدود ۳۶ میلیون هکتار از مراتع باقیمانده نیز بر اساس اهداف برنامه هفتم توسعه، با وجود محدودیت منابع مالی، تحت پوشش طرحهای مرتعداری قرار خواهد گرفت تا در نهایت تمامی عرصههای مرتعی کشور دارای طرح مصوب و مدیریت مشخص باشند. به این ترتیب، تولید علوفه از محل اصلاح و احیای عرصههای مرتعی بیش از پیش محقق خواهد شد.
کمبود تاریخی اعتبارات؛ مانع اصلی احیای مراتع
حسینپور با انتقاد از سهم اندک مراتع در بودجههای سنواتی گفت: با وجود اینکه مراتع با ۸۳ میلیون هکتار گستره وسیعی از عرصه کشور را شامل میشود و حدود ۳۷ میلیون واحد دامی مجاز به آن وابسته است، طی ۶ برنامه توسعه گذشته اعتبارات بسیار اندکی به اصلاح و احیای مراتع اختصاص یافته و این بخش کمترین سهم را از اعتبارات دولتی داشته است.
وی تاکید کرد: این در حالی است که مراتع نقش مهمی در تولیدات اقتصادی کشور از محل محصولات مرتعی و تامین علوفه دارند و غفلت از آن میتواند امنیت زیستی و غذایی را با چالش مواجه کند.
به گفته این مسئول، روند تخصیص اعتبارات با توجه دولت و مجلس در برنامه هفتم بهبود یافته و در سال جاری نیز اعتبارات بخش مرتع رشد خوبی را تجربه کرده است، اما همچنان برای اجرای کامل برنامه ۵۰ میلیون هکتاری نیاز به تقویت جدی منابع مالی از محلهای مختلف وجود دارد.
ضرورت سرمایهگذاری برای پایداری زیستی و غذایی
مدیرکل دفتر امور مراتع در پایان تصریح کرد: اگر به دنبال امنیت پایدار زیستی و غذایی هستیم، اکنون زمان سرمایهگذاری در حوزه مراتع است. تقویت اعتبارات اصلاح و احیای مراتع و اجرای طرح افزایش تولید علوفه از طریق احیا و غنیسازی ۵۰ میلیون هکتار مراتع درجه سه، برای پویایی و پایداری اقتصاد درونزای کشور امری ضروری و غیرقابل تعویق است.
وی ابراز امیدواری کرد با همراهی دولت، مجلس و مشارکت بهرهبرداران، برنامه احیای مراتع به عنوان یکی از بزرگترین طرحهای منابع طبیعی کشور با موفقیت پیش برود و علاوه بر افزایش تولید علوفه و کاهش فشار بر منابع وارداتی، به حفظ آب، خاک و تنوع زیستی کشور نیز کمک کند.
نظرات (0)